Кіріспе

Құс түрлері

Үнді дақты тұмсықты үйрек (Anas poecilorhyncha) – Үнді субконтинентіндегі тұщы сулы батпақты жерлерде көшпейтін, көбейетін ірі суырғыш үйрек түрі. Атауы, құлақтың табанындағы қызыл дақтың болуынан шыққан, ол материктік Үндістан популяциясында кездеседі. Суда ол қашықтан ақ терциалдарының қанатының бүйіріндегі жолақ түзеуі арқылы танылады, ал ұшқанда жасыл спекулумымен және табанындағы кең ақ жолағымен ерекшеленеді. Бұл түр және шығыс дақты тұмсықты үйрек (A. zonorhyncha) бұрын бір түр деп есептелген, және олар бірге дақты тұмсықты үйрек (A. poecilorhyncha) деп аталды.

Сипаттама

Бұл қаздың мөлшері қазға шамалас, денесі қабыршақты өрнекпен, ақ жиектелген жасыл түсті қанаты бар. Тынышқанда ақ жолақ көрінеді, аталықтың ұзын мойны және саңырауқұлақтың ұшы сары, ал негізінде қызыл-қызыл дақтар бар. «Харрингтони» түрінде саңырауқұлақтың негізіндегі қызыл дақтар жоқ. Бұл негізінен сұр қаз, басы мен мойны ақшыл, ал мүсізі сары ұшты қара түсті. Қанаттары ақшыл, төменгі жағында қара қауырсындар, ал үстінен ақ жиекті жасыл көрінеді. Аталықтың саңырауқұлағының негізінде қызыл дақ бар, ал аналықта бұл дақ жоқ немесе нашар көрінеді, бірақ түсі бірдей. Аталықта тұтылу қауырсындары болмайды. Аяқтары мен тырнақтары ашық қызғылт-қызылдан қызылға дейін. Жастар ересектерге қарағанда қоңыр және күңгірт болады. Шығыс нүктелі қаз қараңғырақ және қоңыр түсті, оның дене қауырсыны Тынық мұхитының қара қазына көбірек ұқсас. Онда саңырауқұлақтың қызыл дағы жоқ және көгілдір түсті қанаты бар. Аталық және аналық қаздар көбеюден кейін толық құйрық ауыстырып, бір мезгілде барлық қанат қауырсындарын тастайды. Көбею маусымынан тыс уақытта өте әлеуметтік және кішкентай топтар құрайды. Солтүстікке қарайғы популяциялар 20 ғасырдың басынан бері 500 км-ден астам аумақты кеңейтті, бұл жаһандық жылынуға реакция болуы мүмкін.

Биология

Бұл құс тұщы сулы көлдер мен батпақтарда, ашық жерлерде мекендейді. Ол негізінен кешке немесе түнде өсімдіктермен қоректенеді. Көбейтін мезгілі жаңбыр мен су жағдайына байланысты өзгереді, бірақ Солтүстік Үндістанда шілдеден қыркүйекке дейін, ал Оңтүстік Үндістанда қарашадан желтоқсанға дейін болады. Бірнеше рет балапан өсіруі мүмкін. Ол суға жақын өсімдіктер арасында жасырын жерде ұя салады және 8-14 жұмыртқа туады. Кейде ұялар көбінесе қырықбуын сияқты өсімдіктермен жабылған ағаш бұтақтарында да кездеседі. Инкубация соңғы жұмыртқа салынғаннан кейін басталады (балапандардың бірдей уақытта шығуы үшін) және жас балапандар шамамен 24 күннен кейін шығады. Балапандары қара түсті, арқасы сары және қаздың балапандарына ұқсайды, бірақ көз жолағы кеңірек. Үндістандық дақты мүңқұс өсімдіктермен, оның ішінде күріш сияқты егістермен, сондай-ақ ұлулар мен құрттар сияқты омыртқасыз жануарлармен қоректенеді. Lymnaea luteola сияқты бұршақтар арқылы Echinoparyphium bagulai сияқты церкария трематодаларымен зарар көреді. Ересек трематодалар қаздан шамамен 21 күннен кейін шығады. Бұл түрде тіркелген басқа трематодалар Psilochasmus oxyurus, ал гельминттер Opisthorchis obsequens, Notocotylus babai, N. linearis, Echinoparyphium clerci, Amidostomum skrjabini және Hymenolepis wardlei. Олар көбінесе басқа түрлерден бөлек, әдетте жұп немесе шағын топтарда кездеседі. Қорқытылғанда, олар судан оңай және тік көтеріле алады. Британдық Үндістанда олардың тамаша дәмі үшін көп ауланды. Оққа ұшқанда, әсіресе қанаттары ауысып жатқанда, қашу үшін суға сүңгіп, су астында қалуға бейім. Жергілікті халық оны "герет пай" немесе "гарам пай" деп атаған. Оңтүстік Үндістанда аң аулаудың бір әдісі - аңшылар жасырынып отыратын су бетіндегі қамыстан жасалған шоғырларды пайдалану. Қаздың табиғи жауы – жыртқыш құстар және питон, сусар сияқты құрлықтағы жыртқыштар.