Кіріспе

1935–1945 АҚШ үкіметінің «Жаңа мәміле» бағдарламасы

Федералды жазушылар жобасы (FWP) – АҚШ-та жұмыссыз қалған жазушыларды жұмыспен қамтамасыз ету және штаттар, қалалар мен басқа да аумақтар бойынша АҚШ тарихының және жалпы шолудың жасалуын дамыту мақсатында құрылған федералды үкіметтік жоба. Ол 1935 жылы Ұлы депрессия кезінде бастау алды. Бұл «Жаңа мәміле» бағдарламасының бір бөлігі болды. FWP – «Жаңа мәміле» өнер бағдарламаларының бірі және олар жиынтығында «Федералды жоба №1» немесе «Федералды бірінші» деп белгіленді. FWP мыңдаған адамды жұмыспен қамтып, жүздеген басылымдар шығарды, оның ішінде штаттар бойынша нұсқаулықтар, қалалық нұсқаулықтар, жергілікті тарихтар, ауызша тарихтар, этнографиялық зерттеулер және балалар кітаптары кірді. Жазушылардан өзге, жоба жұмыссыз кітапханашыларға, кеңсе қызметкерлеріне, зерттеушілерге, редакторларға және тарихшыларға да жұмыс орындарын ұсынды.

Тарих

1935 жылғы Төтенше жағдайларды жою жөніндегі заңға сәйкес қаржыландырылған FWP 1935 жылғы 27 шілдеде президент Франклин Делано Рузвельт тарапынан құрылды. Генри Алсберг – заңгер, журналист, драматург, театр өндірушісі және адам құқықтарын қорғаушы, 1935 жылдан 1939 жылға дейін бағдарламаны басқарды. 1939 жылы Алсберг қызметтен босатылып, федералдық қаржыландыру тоқтатылды, ал жоба Джон Д. Ньюсом басшылығымен штаттық демеушілікке көшті. АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін және қаражат соғысқа жұмсалғаннан кейін FWP 1943 жылы толыққандай тоқтатылды. FWP шамамен 10 000 адамды жұмыспен қамтыды.

Американдық нұсқаулар сериясы және басқа басылымдар

Америкалық нұсқаулар сериясы, FWP басылымдарының ең танымал сериясы, сол кездегі 48 штат, Аляска территориясы, Пуэрто-Рико және Вашингтон, округ Колумбия бойынша нұсқаулықтардан тұрды. Кітаптарды жеке штаттар мен территориялардан келген жазушылар жазды және құрастырды, ал Альсберг пен оның қызметкерлері Вашингтонда редакциялады. Кітаптардың форматы біркелкі болды: әр нұсқаулықта штат немесе территорияның егжей-тегжейлі тарихы, барлық қалалар мен кенттердің сипаттамалары, автомобильмен саяхаттау маршруттары, фотосуреттер, карталар және табиғи ресурстар, мәдениет және география туралы тараулар кірді. Штаттарда тұратын адамдардың, оның ішінде иммигранттар мен афроамерикандықтардың әртүрлі мәдениеттері туралы эсселерді қосу бұрын-соңды болмаған құбылыс еді. «The New York City Guide» сияқты қалалық кітаптар да серияның бір бөлігі ретінде жарық көрді. Кейбір толық кітаптарды Интернеттегі архивтен онлайн алуға болады. FWP сонымен қатар «Life In America» атты тағы бір серияны және көптеген жекелеген кітаптарды жариялады. Көптеген FWP кітаптары бестселлер болды, соның ішінде 1938 жылғы Жаңа Англиядағы дауылдың салдары туралы тез жарық көрген «American Hurricane» кітабы. Басқалары, мысалы, автор Йозеф Бергердің Еремия Диггстің псевдонимін пайдаланып жазған «Cape Cod Pilot» кітабы, сыншылардың жоғары бағасын алды. Бұл әңгімелер Конгресс кітапханасының сайтындағы жоғарыда аталған жинақтан онлайн қолжетімді. Фольклоршы Бенджамин А. Боткин осы қолжазбалардың сақталуына үлкен үлес қосты. Бұл жинақты пайдаланған көптеген зерттеушілер мен авторлардың арасында Пулитцер сыйлығын жеңіп алған «Жер асты теміржолы» романы үшін материалдар жинаған Колсон Уайтхед бар. Альсбергтің «Американың жан-жақты портретін» жасау ниетінен туындаған басқа да бағдарламалар – «Өмір тарихы» және «Фольклор» жобалары. Бұл жобалар FWP қызметкерлері жинаған және жүргізген бірінші тұлға баяндамалары мен сұхбаттардан тұрды, олар әртүрлі этникалық топтардың, аймақтардың және кәсіптердің өкілдерін бейнелейтін. Конгресс кітапханасының веб-сайтында көрсетілгендей, «Америка өмірінің тарихы: Федералды жазушылар жобасының қолжазбалары, 1936–1940» құжаттары «ғасырдың басында өмір сүрген американдықтардың жарқын өмірлік оқиғаларын баяндайды және Билли Кидпен кездесу, 1871 жылғы Чикаго өртінен аман қалу, батысқа жасалған пионерлік сапарлар, зауыттағы қажырлы еңбек және иммигранттардың тәжірибесі туралы әңгімелерді қамтиды. Осы Депрессия кезеңіндегі жұмыс жобасына Ральф Эллисон, Нельсон Алгрен, Мэй Свенсон және тағы да басқалар жұмысқа алынды». Осы бірінші тұлға баяндамаларының ішінде Солтүстік Каролина университетінің баспасының басшысы және Федералды жазушылар жобасының Оңтүстік-Шығыс аймақтық директоры Уильям Коуч жасаған Оңтүстік өмір тарихы жобасы болды. «Бұл біздің өміріміз» – Оңтүстік өмір тарихы жобасының жалғыз басылымы. Коуч олардың мақсаты «тірі адамдардың оқылатын және адал бейнеленген өмір тарихын алу және олардың жиынтығы қоғамның құрылымы мен жұмыс істеуінің әділ суретін беру» екенін түсіндірді. Иллинойс жазушылар жобасы – нәсілдік интеграцияланған сирек жобалардың бірі. Оның директорларының бірі Якоб Шер болды. Чикаго жобасында Гарлем Ренессансының белгілі өкілі Арна Бонтемпс жұмыс істеді және Ричард Райт, Маргарет Уокер, Кэтрин Данхэм және Фрэнк Ерби сияқты афроамерикандық жазушылардың әдеби мансабын бастауға көмектесті. Вирджиниядағы негрлерді зерттеу жобасына 16 афроамерикандық жазушы қатысты, нәтижесінде 1940 жылы «Вирджиниядағы негрлер» кітабы жарық көрді. Онда қазіргі кезде афроамерикандық фотограф ретінде танымал Роберт МакНиллдің суреттері де бар. Афроамерикандық жазушы Зора Нил Херстон Флорида жазушылар жобасында жұмыс істеді. Оның өлімінен кейін бірнеше жыл өткен соң, осы кезеңде жазылған жарияланбаған еңбектері «Go Gator and Muddy the Water: Writings by Zora Neale Hurston from the Federal Writers’ Project» (1999) жинағына енгізілді. FWP-тің қысқа мерзімді жобасы «Америка жейді» деп аталды, бұл АҚШ-тың аймақтық тағамдарын зерттеуге арналған кітап болуы жоспарланған. Әр штаттың жазушылары өз аймақтарына тән тағамдар мен тағаммен байланысты оқиғалар туралы ақпарат жинауға және олар туралы эсселер жазуға міндеттелді. Ел бес аймаққа бөлінді: Солтүстік-Шығыс, Оңтүстік, Орта Батыс, Алыс Батыс және Оңтүстік-Батыс. Барлық бес аймақтан әртүрлі көлемде материалдар жиналды, бірақ «Америка жейді!» кітабы аяқталмай, жарияланбады. 1943 жылы АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы FWP және оның жобаларына қаржыландырудың тоқтауына әкелді. «America Eats» жобасының материалдары елдегі әртүрлі мұрағаттар мен кітапханаларда сақталады, соның ішінде Конгресс кітапханасында және Монтана штатының мемлекеттік университетінің мұрағаттарында. «What America Ate» деп аталатын үлкен цифрлық мұрағат жобаның цифрландырылған қалдықтарын сақтау үшін құрылды.

Даулар

Өзінің өмірінің көп бөлігінде FWP американдық консерваторлардың қысымына ұшырады. "Массачусетс: оның жерлері мен халқына арналған нұсқаулық" жарық көргенде, үкімет шенеуніктері, оның ішінде губернатор Чарльз Ф. Херли оны жоғары бағалады. Бірақ жарияланған күнінен кейін "консерваторлар 1912 жылғы Лоуренс тоқыма ереуілі және басқа еңбек мәселелеріне арналған мақалалары үшін кітапқа шабуыл жасады. Ондай сыншылар Сакко мен Ванцетти ісіне қатысты жарияланымды одан да қатысты сынға алды". Олсберг пен оның Федералдық театр жобасындағы әріптесі Хэлли Фланаган комитет тарапынан үлкен тексеруге ұшырады. Дис ХУАК комитеті, 1950 жылдардағы Маккарти комитеті сияқты, "тергеу тактикасын, жаңсақ сөздерді және негізсіз айыптауларды" пайдаланды. Коммунистік идеологияны қолдайды деп айыпталған Олсберг, Фланаган және басқалар "өздеріне қарсы дәлелдерді қарастыра алмады, өз куәгерлерін шақыра алмады, айыптаушыларды сұраққа тартып ала алмады". 1937 жылғы "The Cradle Will Rock" мюзиклі, Федералдық театр жобасымен қаржыландырылған, композитор Марк Блицштейн бұл қойылымды тоқтатуға бағытталған қарсыластарының әрекеттерінің кейбірін қосты.

Фильм

2009 жылдың қыркүйегінде Смитсонов арнасында FWP туралы «Американың тарихын жазу: Халықтың жаны» деген деректі фильмнің тұсаукесері өтті. Ол Ұлттық гуманитарлық қордың қаржыландыруымен жүзеге асырылды. Фильмде американдық жазушылар Студс Теркель мен Стетсон Кеннедидің, сондай-ақ американдық тарихшы Дуглас Бринклидің сұхбаттары қамтылған. «Халықтың жаны: WPA жазушылар жобасы Америкадағы Ұлы депрессияны ашады» атты кітап Wiley & Sons баспасынан жарық көрді. «Құлдық әңгімелер жинағы» HBO арнасының «Босатылған естеліктер: Құлдық әңгімелерінен оқылымдар» деректі фильмінде көрсетілді. Фильмде актерлер Анжела Бассетт пен Сэмюэл Л. Джексон таңдалған түйіндемелерден драматикалық оқылымдар орындайды. Тим Роббинстің 1999 жылғы «Cradle Will Rock» фильмі Федералды театр жобасының (FTP) оқиғаларын бейнелегенімен, HUAC-тің Федералды бірлікке жасаған шабуылдарын көркемдеп бейнелейді. Оның күш-жігері FTP және FWP екеуінің де жабылуына соқтырды.

Жаңа Федералдық жазушылар жобасының ұсынысы

2020 жылғы COVID-19 пандемиясы және одан туындаған жаһандық экономикалық дағдарыстың нәтижесінде бірнеше жазушы мен саясаткерлер жаңа АҚШ Федералды жазушылар жобасын құруға шақырды. 2021 жылдың мамыр айында, бастапқы жобаның жылдығында конгрессмен Тед Лью және конгрессмен Тереза Легер Фернандес жұмыссыз және толық емес жұмыспен қамтылған жазушыларды жұмысқа тартатын жаңа FWP құру туралы заң жобасын ұсынды. Заң жобасын қолдаушылардың қатарында жазушылар Джеймс Фэллоус, Рут Дики және Джонатан Летем болды.