Кіріспе

Большой балеті – халықаралық деңгейде танымал классикалық балет труппасы. Балет Ресейдің Мәскеу қаласындағы Большой театрында орналасқан. 1776 жылы құрылған Большой әлемдегі ең көне балет труппаларының бірі. 20 ғасырдың басында Мәскеу Советтік Ресейдің астанасы болғандықтан, ол халықаралық тұрақтылыққа қол жеткізді. Большой әлемдегі ең көрнекті балет труппаларының бірі ретінде танылған. Оның Бразилиядағы Жоинвилл қаласындағы Большой балет театры мектебінде филиалы бар.

Тарих

Болшой балетінің алғашқы нысаны 1773 жылы Мәскеудегі жетімдер үйі үшін би мектебі құрылған кезде көрінеді. 1776 жылы мектептің бишілерін ханзада Петр Васильевич Урусов және ағылшын театр кәсіпкері Майкл Мэддокс өздерінің жаңа театр труппасының құрамына алды. Бастапқыда жекеменшік алаңдарда өнер көрсеткен олар кейіннен Петровский театрын иеленді, ол өрттер мен тұрақсыз қайта құрулардың салдарынан қазіргі Болшой театр болып қайта жаңартылды. Мариинский және Американдық балет театры сияқты басқа да беделді балет труппаларынан кейбір қонақ бишілер келіп-кетіп отырса да, компанияның көптеген бишілері академияның түлектері. 1989 жылы Майкл Шеннон Болшой балет академиясын бітіріп, Болшой балет труппасына қосылған алғашқы американдық балет бишісі болды. Көптеген танымал балеттерді қойғанмен, ол Императорлық Ресей балетімен, бүгінгі Санкт-Петербургтің Мариинский балетімен бәсекелесуге тырысты. 1900 жылы Александр Горский балетмейстер болып тағайындалғанға дейін компания өзінің ерекше стильін дамыта бастады, соның ішінде жаңа немесе қайта қойылған балеттердің сәтті қойылымдары: «Дон Кихот» (1900), «Коппелия» (1901), «Лебедь көлі» (1901), «La fille mal gardée» (1903), «Жизель» (1911), «Le Corsaire» (1912) және «La Bayadère» (1917). Кеңес басшылығының өнердегі түсінікті моральдық тақырыптарға басымдық беруі 1964 жылы Юрий Григоровичтің директор болып тағайындалуында көрінді. Григорович 1995 жылға дейін осы лауазымда болды, содан кейін Борис Акимов, Алексей Ратманский, Юрий Бурлака және Сергей Филин сияқты бірқатар директорлар компанияға заманауи би өнерінің жаңа идеяларын әкелді.

Орындау стилі

Үлкен балеттің орындау стилі әдетте түрлі-түсті және батыл деп есептеледі, техникалық шеберлік пен дене күшін экспрессивтілік пен күшті драматизммен үйлестіреді. Бұл стиль көбінесе Александр Горскийге байланыстырылады. Тарихи тұрғыдан, Санкт-Петербург мұралық балет компаниясы – Мариинский балетімен қызыл тілдес бәсекелестік болған. Екеуі де өте ерекше орындау стилін қалыптастырды: Үлкен балет көбірек түрлі-түсті және батыл, ал Мариинский таза және ұқыпты классицизммен танымал.

Балет корпусы

Болшой балеті екі кордебалет труппасын ұстайды, барлығында шамамен 169 биші жұмыс істейді.

Даулар

2013 жылы балерина Анастасия Волочкова әйел бишілердің бай демеушілермен қарым-қатынас жасауға мәжбүр болғанын айтты: "Бұл көбінесе балет корпусымен, сондай-ақ солистермен де болды. [ ] Мен олигархтармен төсек бөлісу туралы ұсыныстарды бірнеше рет алдым." Америкалық биші Джой Вомак компаниядан кеткен кезде осы алаңдаушылықты қайталады, себебі оған соло рөлдерді алу үшін 10 000 доллар төлеуі немесе "демеушімен қарым-қатынас құруы" керек екені айтылды. 2013 жылдың қаңтар айында суретшілер директоры Сергей Филинге күкірт қышқылы шабуыл жасалып, компания тағы да дауға ұшырады. Болшой бишісі Павел Дмитриченко шабуылды ұйымдастырғаны үшін кінәлі деп танылып, алты жылға бас бостандығынан айырылды. Шабуылға себеп компания ішіндегі жемқорлық болды. 2014 жылы 25 жастағы балет бишісі Ольга Демина беймәлім жағдайда жоғалып кетті. 2020 жылдың қыркүйегінде Ресей тергеушілері Деминаның онымен кездесіп жүрген және оның "менеджері" болған Малхаз Джавоевтың шантаж жоспары кезінде қаза тапқан болуы мүмкін екенін мәлімдеді. 2017 жылдың шілдесінде Үлкен театр ашық гей совет бишісі Рудольф Нуреев туралы балеттің премьерасын өткізбеуге шешім қабылдады. Бас директор бұл бидің сапасының нашар болуына байланысты екенін мәлімдеді, бірақ бас биші Мария Александрова бұл цензураның "жаңа дәуірінің" бастауы екенін айтты. Кеңес Одағының ыдырауынан бері алғаш рет қойылым осылай тоқтатылды, бұл оқиғаның себебі туралы әртүрлі болжамдарға орын берді.