Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз саяхатшысы, табиғаттанушы, жазушы және дипломат (1517-1564)
French traveler, naturalist, writer and diplomat (1517 1564)
Пьер Белон (1517–1564) – француз саяхатшысы, табиғаттанушы, жазушы және дипломат. Ренессанс дәуіріндегі көптеген ғалымдар сияқты, ол ихтиология, орнитология, ботаника, салыстырмалы анатомия, архитектура және египтология сияқты түрлі салаларды зерттеді және олар туралы жазды. Оны кейде Пьер Белон дю Манс деп те атайды, ал латын тіліндегі еңбектерінде Петрус Беллониус Ценоман деп белгіленеді. Ресейлік физиолог Иван Павлов (Павловтың итттерімен танымал) оны "салыстырмалы анатомияның көрегені" деп атады.
Pierre Belon (1517–1564) was a French traveller, naturalist, writer and diplomat. Like many others of the Renaissance period, he studied and wrote on a range of topics including ichthyology, ornithology, botany, comparative anatomy, architecture and Egyptology. He is sometimes known as Pierre Belon du Mans, or, in the Latin in which his works appeared, as Petrus Bellonius Cenomanus. The Russian physiologist Ivan Pavlov (known for Pavlov's dogs) called him the "prophet of comparative anatomy".
Өмір
Белон 1517 жылы Луара аймағындағы Серанс-Фуллетурт маңындағы Сулетьер шағын ауылында дүниеге келген. Оның тегі туралы ештеңе белгісіз. 1532 және 1535 жылдар аралығында ол Фуллетуртеде туған, бірақ сол кезде Клермон епискобы Гийом Дюпраттың дәріханашысы болған Рене де Прездің шәкірті болып жұмыс істей бастады. 1535-1538 жылдары ол Ле-Ман епискобы Рене дю Беллэйдің қызметіне кірді, ол оған Виттенберг университетінде ботаник Валериус Корд (1515-1544) басқаруымен медицинаны оқуға рұқсат берді. Ол 1542 жылы Кордпен бірге Германияны аралап, қайтып келген соң Фландрия мен Англияға сапар шекті. 1542 жылдың жазының соңында ол Парижде оқуын жалғастырды. Дюпраттың ұсынысымен ол кардинал Франсуа де Турнонның дәріханашысы болды. Осы қамқорлықтың арқасында ол кең ауқымды ғылыми сапарлар жасауға мүмкіндік алды. 1546 жылдың желтоқсанынан бастап ол Грекия, Крит, Кіші Азия, Египет, Арабия және Палестинаны аралап, 1549 жылы Францияға оралды. Осы сапардағы байқауларының толық есебі суреттермен бірге 1553 жылы Парижде жарияланды. 1549-1550 жылдардағы Папалық конклавқа Римдегі кардинал де Турнонның үйіне қайтып оралғанда Белон Гвиаме Ронделе және Гиполит Сальвиани табиғаттанушыларымен кездесті. Ол Парижге оралып, көптеген жазбаларын жинап, жариялауға кірісті. 1557 жылы ол тағы да саяхат жасады, бұл жолы Солтүстік Италияға, Савойяға, Дофине және Оверньеге барды.
Belon was born in 1517 at the hamlet of Souletière near Cérans Foulletourte in the Pays de la Loire. Nothing is known about his descent. Somewhere between 1532 and 1535 he started working as an apprentice to René des Prez, born in Foulletourte but by then an apothecary to the bishop of Clermont, Guillaume Duprat. Between 1535 and 1538 he entered the service of René du Bellay, bishop of Le Mans, who allowed him to study medicine at the University of Wittenberg with the botanist Valerius Cordus (1515 1544). He travelled around Germany with Cordus in 1542, and on his return, he travelled through Flanders and to England. By the end of summer in 1542 he continued his studies at Paris. With the recommendation of Duprat, he became an apothecary to Cardinal François de Tournon. Under this patronage, he was able to undertake extensive scientific voyages. Starting in December 1546, he travelled through Greece, Crete, Asia Minor, Egypt, Arabia and Palestine, and returned to France in 1549. A full account of his Observations on this journey, with illustrations, was published in Paris, 1553. Returning to the household of Cardinal de Tournon at Rome for the Papal conclave, 1549 1550, Belon encountered the naturalists Guillaume Rondelet and Hippolyte Salviani. He returned to Paris with his copious notes and began to publish. In 1557 he travelled again, this time in northern Italy, Savoy, the Dauphiné and Auvergne.
Шығармалары
Белон Ренессанс дәуірінің ғалымы болды және өмірі бойы "барлық пайдалы ғылымдарға" қызығушылық танытты. Ол зоология, ботаника және классикалық антикалық мәдениетке қызығды. Саяхаттарының сипаттамасынан өзге, ол маңызды құндылығы бар бірнеше ғылыми еңбек жазды. Оның алғашқы кітабы – "Histoire naturelle des estranges poissons" (1551), атауына қарамастан, негізінен дельфин туралы еңбек болды; кітапта бірнеше балықтың суреттері болды, бәлкім, батыстағы баспа кітаптарындағы алғашқылардың бірі. Оның екінші кітабы "De aquatilibus" (латын тілінде, 1553) алғашқы кітабын кеңейтіп, 110 түрлі балықтың суреттерімен сипаттамаларын қамтыды; бұл қазіргі заманғы ихтиологияның негізін қалаған еңбек болды. Оның француз тіліне аудармасы "La nature et diversite des poissons" (Париж, 1555) 1560 жылы қайта басылды, ал том Франкфурт және Цюрих қалаларында жаңадан басылды. Оның еңбектерін Каролус Клюзиус аударды, ал итальяндық табиғат зерттеушісі Улисс Альдрованди оны жоғары бағалады. "Құстардың табиғаты туралы тарих" (1555) еңбегінде ол адам мен құстың қаңқаларының екі суретін қосты, олар гомологты сүйектерді көрсетті. Бұл салыстырмалы анатомияның ең алғашқы мысалдарының бірі деп есептеледі.
Belon was typical of the Renaissance scholar and took an interest in "all kinds of good disciplines" in his lifetime. He was interested in zoology, botany and classical Antiquity. Besides the narrative of his travels he wrote several scientific works of considerable value. His first book was Histoire naturelle des estranges poissons (1551) and despite its title was a work mainly on the dolphin; it did have woodcuts of some fishes, possibly the first among printed books in the West. His second book, De aquatilibus (in Latin, 1553) greatly expanded on the first and included a description of 110 species of fish, with illustrations; it was a work that laid the foundation of modern ichthyology. Its French translation La nature et diversite des poissons (Paris, 1555) was followed by an edition of 1560, and the volume was reprinted in Frankfurt and Zurich. His works were translated by Carolus Clusius, and he was held in high authority by the Italian naturalist Ulisse Aldrovandi. In his L'Histoire de la nature des oyseaux (1555) he included two figures of the skeletons of humans and birds, marking the homologous bones. This is widely seen as one of the earliest demonstrations of comparative anatomy.
Ескерткіштер
Геснериес тұқымдасының бір туысы Шарль Плюмье оның құрметіне Беллония деп аталды. Белонның ескерткіші 1887 жылы Ле-Ман қаласында орнатылды.
A genus in the plant family Gesneriaceae was named as Bellonia in his honour by Charles Plumier. A statue of Belon was erected at Le Mans in 1887.