Кіріспе

1997 жылғы Radiohead синглі

"Paranoid Android" – ағылшын альтернативті рок тобы Radiohead-тің әні, 1997 жылғы 26 мамырда олардың үшінші студиялық альбомы OK Computer (1997) альбомының жетекші синглы ретінде жарық көрді. Әннің мәтіні әнші Том Йорк Лос-Анджелестегі бір барда болған жағымсыз оқиғадан кейін жазылған. Ән алты минуттан асады және төрт бөлімнен тұрады. Атауы "Галактикалық автостопшының нұсқаулығы" ғылыми-фантастикалық сериясынан шыққан Marvin the Paranoid Android кейіпкерінен алынған. "Paranoid Android" әні Ұлыбритания синглдер тізімінде үшінші орынға ие болды, бұл Radiohead-тің Ұлыбританиядағы ең жоғары жетістігі. Ән сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, оны The Beatles тобының "Happiness Is a Warm Gun" және Queen тобының "Bohemian Rhapsody" әндерімен салыстырды. Ол NME және Rolling Stone журналының "Барлық уақыттағы 500 ең ұлы ән" тізімі сияқты, барлық уақыттағы ең жақсы әндердің тізімдеріне жиі еніп отырады. Магнус Карлсонның режиссерлігімен түсірілген анимациялық музыкалық видео MTV арнасында көп көрсетілді, бірақ АҚШ-та жалаңаш көріністері цензураланды. 1998 жылғы Brit Awards сыйлығының салтанатында ән "Жылдың үздік британдық синглы" номинациясына ие болды. Бұл әнді әртүрлі жанрдағы әртістер орындаған. Ол 2008 жылғы Radiohead: The Best Of жинағына енгізілді.

Жазу және жазу

"Paranoid Android" көптеген басқа OK Computer тректері сияқты, Сент-Кэтрин сотында, 15 ғасырлық сарайда, Сент-Кэтрин ауылының жанында, Бат, Сомерсет маңында жазылған. Оны Найджел Годрич өндірген. Басқа шабыт көздері Queen-нің "Bohemian Rhapsody" және Pixies тобының туындылары болды. Алғашқы нұсқасы 14 минуттан асып кетті және Джонни Гринвуд орындаған ұзақ Хаммонд орган шығуы болды. Гитарист Эд О'Брайен: "Ойнап жатқанда біз өзімізден айнып кетіп, күлкіге батып кететінбіз. Глокеншпильді алып шығарып, қатты қызығатынбыз". Гринвуд кейін орган солосын "диванға жабысып, тыңдау қиын" деді. Годрич: "Шығуымен ештеңе болған жоқ. Ол айналып, айналып, Deep Purple сияқты күйге түсіп, жоғалып кетті" деді. The Beatles' Magical Mystery Tour-дың монтаждау әдісіне ықпал еткен Radiohead әнді алты жарым минутқа қысқартты, орган солосының орнына қысқа гитара шығуы қойылды. Бас-гитарист Колин Гринвуд топтың "жауапсыз оқушылар сияқты сезінгенін" айтты. "Осы өзгерістермен алты жарым минуттық ән ешкім жасай қоймайды. Бұл абсурд". Йорк соңында диктофонға түсініксіз сөздерді айқайлап жазды. Годрич бөліктерді лентада өңдеді. Ол: "Бұл түсіндіру қиын нәрсе, бірақ ол 24 тректе және одан өтеді. Өзімді қатты қуанттым. Сол жерде тұрып: 'Сіздер не істегенімді түсінбейсіздер' дедім. Бұл өте тапқырлық болды" деді. art rock, progressive rock және neo prog. Онда төрт бөлек бөлім бар, олардың әрқайсысы стандарттық настройкада ойнатылады және уақыт өлшемі бар, бірақ екінші бөлімдегі бірнеше үш тактты сегменттер басқа уақыт өлшемінде ойнатылады. Йорктің вокалы G3-тен C5-ке дейін жетеді. Кіріспе G минор тональдылығында минутына 82 соққы (BPM) темпімен ойналады және электрлі гитара мен Йорктің вокалымен қабаттасқанша шайқалған перкуссиямен қамтамасыз етілген орта темпті акустикалық гитарамен басталады. Алғашқы вокалдық жолдардың мелодиясы октава мен үштен бір бөлігін қамтиды. Осы бөлімдегі соңғы аккордтық прогрессияда C дориан және C миксолидиан қолданылады. Екінші бөлім А минор тональдылығында жазылған. Екінші бөлімді Джонни Гринвудтың бұрмаланған гитаралық солосы аяқтайды, ол 2:43-тен 3:33-ке дейін созылады. Бұл бөлім көпжолғы, хорлық вокалдық аранжировканы қолданады. 5:35-те басталатын төртінші және соңғы бөлім екінші бөлімнің қысқаша инструменталдық қайталануы болып табылады, ол кода ретінде қызмет етеді. Джонни Гринвудтың солодағы гитара тоны Mutator эффект педалы арқылы ойнатылады. Ән екінші бөлім сияқты, қысқа хроматикалық төмендейтін гитара мотивімен аяқталады. Rolling Stones-тың Марк Кемп әннің стилін Queen-мен салыстырды, ал Entertainment Weekly-дің Дэвид Браун, BBC-дің Джон Ласк және NME-нің Саймон Уильямс сияқты басқа сыншылар Йорктің мәтіні Лос-Анджелестегі барда болған жағымсыз оқиғаға негізделгенін айтты. Йорк бір әйелдің ішімдік құйылғаннан кейін ашуға бой алғанын көрді. Ол әйелді "адам емес" деп сипаттап, "Бұл әйелдің көзінде бұрын ешқашан көрмеген нәрсе болды. Сол түні ұйықтай алмадым" деді. Бұл әйел әннің екінші бөлімінде "тепкілеп, шырылдаған Gucci кішкентай шошқасын" деген жолға шабыт берді. "Сіздің пікіріңіз, бұл мүлдем маңызды емес" деген жол туралы Йорк: "Тағы да бұл әзіл ғана. Шын мәнінде, керісінше, менің пікірім мүлдем маңызды емес" деді. Әннің алғашқы бөлімінде "Fitter Happier" трегінде естілгенге ұқсас робот дауысы: "Мен параноик болуым мүмкін, бірақ андроид емеспін" деп айтады.

Музыкалық бейне

Йорктің айтуынша, көптеген адамдар Radiohead-ке "Paranoid Android" әніне "Street Spirit" синглының бейнебаянына ұқсас, "көңіл күйлі, қараңғы және мұңды" музыкалық видео жасауды ұсынған. Бірақ Radiohead көңілді және "қорқынышты" видео жасағысы келді. Йорк: "Біз осы әнді орындағанда қатты әдемі көңіл күйге толып, қатты қызықтық алдық, сондықтан бейнебаян сізді күлдіруі керек" деді. Йорк атап көрсеткендей, топ Магнусқа әннің мәтінін жібермеген, себебі олар бейнебаянның тым әдеби болуын қаламаған.

Қорытынды

Робин сияқты, "Параноидты Андроид" видеосы да батыл түстер мен анық, қалың сызықтарды баса көрсететін қарапайым стильде салынған. Дегенмен, осы эпизодта Йорк пен Джонни Гринвудтың бейнелері ғана өздеріне ұқсайды; Колин Гринвуд "біздің осы әнде ойнауымыз мүмкін емес еді, себебі ол 'Spinal Tap' сияқты болып шығар еді" деді, сондай-ақ топ мүшелеріне ұқсамайтын анимациялар бейнероликке "бұл әннің өзінің бұрмаланған және түрлі-түсті болуына" мүмкіндік берді.

Қабылдау

Йорк видеодан ләззат алды, ол "бұл, шын мәнінде, [Робин] төңірегіндегі зорлық-зомбылық туралы, бұл әнге дәл келеді. Ән мәтініндегідей нақты зорлық-зомбылық емес, бірақ оның төңірегінде болып жатқан барлық нәрсе қатты алаңдататын және зорлыққа толы, бірақ ол өзін ұмыту үшін ішіп жатыр. Ол онда, бірақ іс жүзінде жоқ. Сондықтан ол тиімді. Сондықтан мен оны көрген сайын басым қатты ауырады." "Circus" тобынан Адриан Гловер анимацияны керемет деп сипаттап, видеоны "өте крутой" деп атады.

Қабылдау

"Параноидты андроид" жоғары бағаланды. NME оны "Аптаның әні" деп таңдады, ал журналист Саймон Уильямс әнді "кішкентай диванда отырған тоқпан адамдай кеңіп, түрлі крипто фламенконың үйлесімі, ортағасырлық зарлау, ашулы гитаралар мен шексіз амбициялық идеяларға толы" деп сипаттады. Ол әндегі "айқас" солосының адамзат таныған ең ерекше сололардың бірі екенін айтты. NME журналисі Саймон Уильямс әнді "Вьетнам ардагерлерінің Кингс Крос сапалы эскекке тойып, "Богемиялық рапсодияны" кері ойнағандай" деп сипаттады. Көптеген сыншылар әннің амбициялы екенін атап өтті. Slant Magazine әннің мәтінін "көп бөлімді, анти-юппи гимні, амбициясы жаман емес" деп сипаттады, ал Энди Гилл The Independent газетінде "Параноидты андроид" Джимми Уэббтің "МакАртур Паркі" әнінен кейінгі ең амбициялық ән болуы мүмкін деп жазды. The Sydney Morning Herald газетінің тілшісі Крейг Маклин "Параноидты андроидты" "үш бөлімнен және 6 [жарым] минуттан тұратын алып гитаралық опера" деп сипаттады. PopMatters-тің Эван Саудей бұл әнді OK Computers альбомының "көп деңгейлі, маңызды бөлігі" деп атады, ал Питер мен Джонатан Бакли The Rough Guide to Rock кітабында оны альбомның "көңілді биік нүктесі" деп жазды. Allmusic-тің Стивен Томас Эрлвин "Параноидты андроидты" "күрделі, көп сегментті, тығыз, мелодиялық және қуатты" деп сипаттап, Radiohead-тің ең жаңарушылық көрінісі екенін айтты. Браун "Параноидты андроид" әнінің арқасында OK Computer альбомының The Bends альбомынан әлдеқайда кеңейгенін мойындады. Pitchfork әнді 90-шы жылдардың 200 үздік әнінің тізімінде 4-орынға қойды. 2019 жылы American Songwriter әнді Radiohead-тің 20 үздік әнінің тізімінде үшінші орынға, ал 2020 жылы The Guardian әнді Radiohead-тің 40 үздік әнінің тізімінде бірінші орынға қойды.

Кавер нұсқалары

Джаз пианині Брэд Мельдау өзінің "Ларго" (2002) альбомында "Параноидты Андроидтың" тоғыз минуттық каверін жазды, онда перкуссионисттер Джим Келтнер мен Мэтт Чемберлен, сондай-ақ духовой секциясы болды. Сонымен қатар, Мельдау әннің 19 минуттық нұсқасын "Live in Tokyo" (2004) концерттік альбомында орындады. Массачусетс Амхерст университетінің Minuteman Marching Band тобы әнді ксилофон, қоңыраулар, соққы барабандары, тарелкалар, бас барабан және литавралармен бірге тікелей эфирде орындады. Radiohead-тің көптеген құрмет альбомдарында "Paranoid Android" әнінің нұсқалары бар, соның ішінде "Rockabye Baby! Lullaby Renditions of Radiohead" және "Plastic Mutations: Radiohead-ке арналған электрондық құрмет". Регги тобы Easy Star All Stars "OK Computer" альбомын "Radiodread" (2006) үшін толығымен каверледі. Продюсер Майкл Г. "Параноидты Андроидты" регги стилінде орындаудың қиындығын атап өтті: "Сияқты әндер бар, ол 4/4 және 7/8 өлшемі арасында шамамен 13 рет ауысады, сондай-ақ мен бұрқақтармен, мелодикамен, органмен осы бөліктерді қайта интерпретациялаудың басқа жолдарын ойластыруым керек еді. Бұл үлкен сынақ болды". Сиа әнді "Exit Music: Songs with Radio Heads" (2006) нео-соул құрмет көрсетуі үшін каверледі, ал бұл нұсқа кейіннен "The O. C." телесериалының "The Chrismukk huh?" атты эпизодында пайда болды. Лос-Анджелес струнный квартеті The Section "OK Computer" альбомына арналған "Strung Out on OK Computer: The String Quartet Tribute to Radiohead" (2001) альбомы үшін әнді жазды; осы квартеттің жартысы Section Quartet құрамына кірді, олар 2006 жылдың қазан айында екі концертте "Paranoid Android" және "OK Computer" альбомының қалған әндерін орындады. Weezer әнді 2011 жылғы жазғы турнесінде концерттерде және YouTube видеосы ретінде жарық көрген тікелей студиялық нұсқада каверледі. Pitchfork журналының Том Брейхан Weezer-дің каверін "өте ерекше тәжірибе" деп атады, ал Rolling Stone журналының Дженни Элиску әнді Weezer-дің дәстүрлі дыбысынан көп алшақтамағаны үшін "көбінесе көңілсіз" деп сынға алды. 2016 жылы HBO телесериалы "Westworld" эпизодының бірінде пианинода орындалған кавер көрсетілді. Монреальдық дуэт Stick&Bow 2019 жылғы "Resonance" альбомында "Paranoid Android" әнінің 6:14 минуттық нұсқасын жазды, ол виолончель мен маримбаға арналған. 2020 жылдың 23 қазанында австралиялық инди-рок тобы Ball Park Music әннің каверін Triple J радиосының "Like a Version" сегментінде, сонымен қатар олардың "Cherub" трегін орындады. Music Feeds кавердің "өте қауіпсіз ойналғанын" айтты, сондай-ақ оның "осылай нәзік орындалғанын" атап өтті, ал Junkee оны "энергиямен және ынтамен, жұмысқа берілген және зейін қойған музыканттар тобымен орындалған" деп сезінді.