Кіріспе

1970 жылдардағы Ұлыбритания музыкасына шолу

1970 жылдардағы Ұлыбританияның танымал музыкасы 1960 жылдардың соңында блюз-роктан дамыған жаңа музыкалық формаларға, соның ішінде фолк-рок және психоделикалық рок қозғалыстарына негізделген. Осы кезеңде Ұлыбританияда рок музыкасының шектеулерін зерттеп, бірнеше маңызды және ықпалды қосалқы жанрлар құрылды, олардың ішінде британдық фолк-рок және глэм-рок. Бұл процесс прогрессивті рок дамуының шыңына жетті және ауыр металл музыкасының ең танымал қосалқы жанрларының біріне әкелді. Ұлыбританияда үшінші әлем музыкасының (әлемдік музыканың бастаулары) әсері күшейді, оның ішінде Ямайка және Үндістан музыкасы, нәтижесінде жаңа музыкалық ағымдар мен қосалқы жанрлар пайда болды. Онжылдықтың ортасында паб-рок және американдық панк-рок қозғалыстарының ықпалы панктың Ұлыбританиядағы қарқынды дамуына әкелді, ол бұрынғы танымал музыканың көп бөлігін жойып, оны 1980 жылдары рок және поп музыкасында үстемдік құрған әртүрлі музыкалық формалар мен ықпалдарды үйлестірген жаңа толқын және пост-панк топтарымен алмастырды.

Прогрессивті рок

Прогрессивті немесе "прог-рок" 1960 жылдардың соңындағы блюз-рок пен психоделикалық роктан туындады. Көбінесе британдық топтар басымдық танытып, рок музыкасын жаңа көркемдік деңгейге көтеруге тырысты. Прогрессивті рок-топтар стандартты куплет-припев негізіндегі ән құрылымдарынан асып, рок музыкасының техникалық және композициялық шекараларын кеңейтуге ұмтылды. Әндердің аранжировкаларында классикалық музыка, джаз және әлемдік музыка элементтері жиі қолданылды. Аспаптық шығармалар көп кездеседі, ал лирикалық әндер кейде тұжырымдамалық, абстрактілі немесе фантастикалық сюжеттерге негізделген. Прогрессивті рок-топтар кейде "біртұтас идеяны білдіретін, әдетте эпикалық оқиғаны баяндайтын немесе маңызды тақырыпты қамтитын" концептуалды альбомдарды пайдаланды. Ұлыбританияның мейнстримдік рогы көбінесе фолк-роктан шыққан, акустикалық аспаптарды қолданып, мелодия мен гармонияға баса назар аударды. Ол 1970 жылдардың ортасы мен соңында, Fleetwood Mac тобының қайта құрылуымен және олардың "Rumours" (1977) альбомының онжылдықтың ең көп сатылған альбомы болуымен өзінің шыңына жетті. 1970 жылдардың ірі британдық софт-рок орындаушыларына 10cc, Mungo Jerry және ELO кірді. Көптеген мейнстримдік рок әндері әнші-авторлар санатына жатады. Олардың ішінде Cat Stevens, Steve Winwood және Elton John есімдері бар. Kate Bush жеке өзі жазған әнімен Ұлыбританияда бірінші нөмірлі хитке ие болған алғашқы әйел орындаушы болды және арт-рок, әдебиет, би және пантомима элементтерін пайдалана отырып, сенсация тудырды.

Хард-рок және ауыр металл

Хард-рок және хэви-метал жанрлары 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында, көбінесе Англия мен АҚШ-та блюз-роктан дамыды. Ол бұрынғыдан күштірек және қарқындырақ ойналатын, электр гитарасын ырғақ аспабы ретінде, қарапайым қайталанатын рифтерді қолдана отырып, сондай-ақ сололық жетекші аспап ретінде баса назар аударды және дисторшн мен басқа да эффектілермен жиі қолданылды. Буги-роктың бір түрін қабылдап, Status Quo 1970 жылдардың қалған бөлігінде Ұлыбританияның жетекші рок-топтарының біріне айналды. 1960 жылдардың соңынан бастап «ауыр металл» термині тіпті күштірек дыбыспен және қарқынмен ойналатын кейбір хард-рокты сипаттау үшін қолданыла бастады. 1970 жылға қарай үш маңызды британдық топ жанрдың ерекше дыбыстарын және стильдерін қалыптастыруға көмектесетін ерекшеліктерін жасады. Led Zeppelin рифтерге толы блюз-рогына фантастикалық элементтер қосты, Deep Purple прогрессивті рок кезеңінен симфониялық және ортағасырлық қызығушылықтарды әкелді, ал Black Sabbath готикалық және модальдық гармонияның элементтерін енгізіп, «қараңғырақ» дыбыс тудыруға көмектесті. Бұл элементтер 1970 жылдардың соңында «екінші буын» ауыр металл топтары тарапынан қабылданып, дамытылды. Rainbow жанрды ареналық рок түріне айналдыруға көмектесті, Judas Priest блюздық ықпалын қысқарту арқылы жанрдың эволюциясын жеделдетті, ал Motörhead панк-рок сезімталдығын және жылдамдыққа баса назар аударуды енгізді. Британдық хэви-металдың жаңа толқынындағы Iron Maiden және Saxon сияқты топтар да осы бағыттағы музыканы дамытты. Прогрессивті роктан айырмашылығы, хэви-метал (бұрыннан азшылық субмәдениет) панк пен электронды музыканың өркендеуінен зардап көрмей, сақталып қалды. Эфирде сирек ойнатылуына және сингл тізімдерінде көрінбеуіне қарамастан, 1970 жылдардың соңындағы хэви-метал Солтүстік Америка мен Еуропадағы жұмысшы сыныбының жасөспірім ұлдары арасында үлкен қолдауға ие болды.

Глам рок

Глэм немесе глиттер-рок 1970-жылдардың басында, пост-хиппи дәуірінде Ұлыбританияда пайда болды. Ол әдепкі киімдермен, макияжбен, шаш үлгілерімен және платформа табандары бар бутстармен ерекшеленді. Глэм-орындаушылардың жарқын өлеңдері, костюмдері мен визуальдық стильдері – ғылыми фантастика мен ескі фильмдерге ностальгиялық сілтемелердің театрлық үйлесіміндегі сексуалдық категориялармен ойнайтын, лагерь стиліндегі өнер болды, бәрі де гитарамен ойналатын хард-рок дыбысымен үйлесім тапты. Электр музыкасын американдық прогрессивтік фолк түрлерімен қосақтаудың орнына, ол өзінің негізі ретінде дәстүрлі ағылшын музыкасын пайдаланды. 1969 жылы Fairport Convention тобының «Liege & Lief» альбомының шығуы маңызды оқиға болды, ол 1970-жылдары Pentangle, Steeleye Span және Albion Band сияқты топтар қабылдағаннан кейін одан әрі дамыды. Бұл стиль сонымен қатар Ұлыбританиямен тығыз мәдени байланысы бар әлемнің сол бөліктерінде, мысалы АҚШ және Канадада ықпалды болды, ортағасырлық фолк-рок субжанрының және фолк-панк пен фолк-металдың біріктірілген жанрларының пайда болуына себепкер болды. Ал 1971 жылдың мамыр айында «Eggs over Easy» атты американдық топ Кентиш Таундағы «Tally Ho!» клубында өнер көрсетуімен басталды делінеді. 1960-жылдар мен 70-жылдардың басында блюз және R&B топтарында ойнаған музыканттар тобы көп ұзамай Brinsley Schwarz, Ducks Deluxe сияқты ықпалды топтар құрды. Brinsley Schwarz, бәлкім, ең ықпалды топ болды, Ұлыбританияда да, АҚШ-та да белгілі бір жетістіктерге қол жеткізді. Паб-роктың екінші толқынына Kilburn and the High Roads, Ace және Chilli Willi and the Red Hot Peppers кірді, ал одан кейін үшінші және соңғы толқын – Dr. Feelgood, Eddie and the Hot Rods, Ian Dury, Nick Lowe және Sniff 'n' the Tears. Бірнеше паб-рок музыканттары жаңа толқын топтарына қосылды, мысалы Graham Parker-дің қосалқы тобы The Rumour, Elvis Costello & the Attractions және тіпті The Clash.

Панк-рок

Панк-рок 1974-1976 жылдар аралығында, бастапқыда АҚШ-та, гараждық рок пен қазіргі протопанк музыкасы деп аталатын басқа да түрлерден пайда болды. Бұл музыканы Ұлыбританияда паб-рок сахнасының және АҚШ панк-рогының ықпалымен шыққан топтар қабылдады, мысалы, Sex Pistols және The Clash, The Damned, The Jam, The Stranglers, Generation X, The Buzzcocks, Sham 69, Siouxsie and the Banshees және Tom Robinson Band. Олар қарапайым, агрессивті дыбыстар мен мәтіндерді киім стилімен және әртүрлі антиавторитарлық идеологиялармен үйлестіріп, жаңа музыкалық және мәдени қозғалыстың алғы шебінде болды. Панк-рок топтары 1970 жылдардағы мейнстрим рок музыкасының шамадан тыс екендігін мойындамай, жылдам, күшті музыка жасады, көбінесе қысқа әндермен, аспаптарды минималдап, саяси және анти-қанағаттанбаушылық лирикамен ерекшеленді. Пост-панк панк пен андеграунд музыкасының шеңберін кеңейтіп, альтернативті рокқа негіз салды. Жанрға краутрок элементтері (әсіресе синтезаторлардың қолданылуы және кеңінен қайталау), ямайкалық дуб музыкасы (әсіресе бас-гитарада), американдық фанк, студиялық эксперименттер және тіпті панктың дәстүрлі қарсылығы – диско музыкасын енгізді. 1976-77 жылдары Ұлыбританиядағы панк қозғалысының қайнаған кезінде Манчестердің Joy Division, The Fall және Magazine, Лидстің Gang of Four және Лондонның The Raincoats сияқты топтар пайда болды, олар пост-панктың маңызды тұлғаларына айналды. Кейбір топтар, мысалы Throbbing Gristle және Cabaret Voltaire пост-панк ретінде жіктеліп, панк сахнасы қалыптасудан бұрын-ақ белсенді болды, ал The Slits және Siouxsie and the Banshees сияқтылары панк-роктан пост-панкке өтті.

Жаңа толқын

Алғашқы панк қозғалысының күші сарқыла бастағанда, ірі панк-топтар тарап кетті немесе жаңа ықпалдарға бой ұсынды, «жаңа толқын» термині 1970-ші жылдардың соңында пайда болған, кең жұртшылыққа танымал британдық топтарды сипаттау үшін қолданыла бастады. Оларға XTC, Squeeze және Nick Lowe сияқты поп-топтар, Gary Numan-ның электронды рогы, сондай-ақ Elvis Costello сияқты авторлық өнерпаздар, Pretenders сияқты рок-н-ролл ықпалындағы топтар, The Police сияқты регги әсері бар музыка орындайтын топтар, және The Specials, The Beat және Madness сияқты ска музыкасын жаңғыртушы топтар кірді. Онжылдықтың соңындағы маңызды британдық «жаңа толқын» өкілдеріне The Boomtown Rats, Ian Dury and the Blockheads және Lene Lovich кірді.

Синт-рокс

Көптеген прогрессивті рок-топтары өз дыбысына синтезаторларды енгізді, оның ішінде Pink Floyd, Yes және Genesis. 1977 жылы Ultravox мүшесі Уоррен Канн Roland TR 77 барабан машинасына ие болды, ол алғаш рет 1977 жылдың қазан айында жарық көрген "Hiroshima Mon Amour" синглінде пайда болды. Балладалық аранжировка, метроном сияқты перкуссия және ARP Odyssey синтезаторының кеңінен қолданылуы, кейін пайда болатын барлық синтезаторлық поп және рок-топтарының прототипіне айналды. 1978 жылы The Human League тобының бірінші құрамы "Being Boiled" атты дебюттік синглын шығарды. Содан кейін Tubeway Army және басқалары да осы үрдіске қосылды, бұл Батыс Лондоннан көп танылмаған топ болатын. Олар панк-рок имиджін тастап, 1979 жылдың жазында "Are Friends Electric?" синглімен Ұлыбритания хит-парадтарының төбесіне шықты. Бұл оқиға әнші Гари Нуманды жеке карьерасын бастауға итермеледі, сол жылы ол Kraftwerk-тен шабыттанған "The Pleasure Principle" альбомын шығарды және "Cars" синглімен екінші рет хит-парадтарды бағындырды. Әсіресе, Жаңа Романтиктердің қолдауы арқасында синтезаторлар 80-жылдардың басындағы поп және рок музыкасына басымдық танытты. Visage's Visage (1980), John Foxx's Metamatic (1980), Gary Numan's Telekon (1980), Ultravox's Vienna (1980), The Human League's Dare (1981) және Depeche Mode's Speak & Spell (1981) сияқты альбомдар, 1980-жылдардың ортасында оның танымалдылығы төмендегенге дейін, көптеген негізгі поп және рок-топтарына әсер еткен дыбысты қалыптастырды.

Аға

1970 жылдардың басында британдық поп музыкасы топтық форматқа ең көп тәуелді болды, рок-топтар сияқты поп-орындаушылар да гитара мен барабан ойнады, кейде клавишті аспаптар немесе оркестрлік қосымшалармен. Олардың кейбіреулері белгілі бір дәрежеде "жасалма" болғанмен, көптегені өздерінің жазбаларын орындап, өзіндік материал жазған, білікті музыканттар еді. 1970 жылдардың басында үлкен жетістікке жеткен глэм және глиттер рок-топтары да болды. The Rubettes және The Bay City Rollers жасөспірімдер нарығына көбірек бағытталған, ішінара АҚШ-тың поп-топтарына жауап ретінде пайда болды. Көбінесе вокалға негізделген топтарға New Seekers, Brotherhood of Man кірді, соңғысы ABBA-ға британдық балама ретінде құрылған. Осы кезеңде сәтті поп-карьера жасағандар қатарында Гилберт О’Салливан, Дэвид Эссекс, Лео Сейер, Род Стюарт және Элтон Джон болды. Бұл үлгі 1970 жылдардың соңында панк-роктың ықпалымен түбірінен өзгерді.

Халықтық музыка

Бұл жанрдағы ең керемет жеке туынды, шамасы, 1970-ші жылдардың басындағы Ник Дрейк және Джон Мартин сияқты артистерге тиесілі болса керек, бірақ оларды британдық «халық трубадурлары» немесе «әндер жазушы-орындаушылар» деп санауға да болады – көбінесе акустикалық аспаптарда ойнайтын, бірақ негізінен өздерінің туындыларын орындайтын жеке артистер. Олардың арасындағы ең сәттісі – Ральф МакТелл, оның «Streets of London» әні 1974 жылы Ұлыбритания сингл чарттарында 2-орынға жетті. Оның музыкасы анық халықтық, бірақ дәстүрге, виртуоздыққа немесе басқа жанрлармен қосылуға көптеген тырысулардың белгілері жоқ.

Британдық соул/джаз

Карл Дуглас 1974 жылы "Kung Fu Fighting" әнімен #1 хитке ие болды, ал Biddu Orchestra-ның жазбалары да хит-парадтарда пайда болды. "Kung Fu Fighting" әні әлем бойынша он бір миллион дана сатылды. 1950-1960 жылдардағы Кэнни Болл және Крис Барбардың британдық джазының танымалдылығы артып, Ұлыбритания джазы инновациялық музыкалық аренамен жалғасты. Осы кезеңдегі көрнекті музыканттардың қатарында гитарист Джон Маклафлин және Дейв Холланд (екеуі де Майлс Дэвистің тобына қосылды), пианиношылар Кит Типпетт және Джон Тейлор, саксофонистер Эван Паркер, Майк Осборн және Канадада туған, бірақ Ұлыбританияға қоныс аударған трубашы Кенни Уилер болды. 1970 жылдары маңызды оқиға – Soft Machine, Nucleus, Colosseum, Henry Cow (авангардтық топ), National Health және Ginger Baker's Air Force сияқты британдық джаз-рок топтарының құрылуы болды, олар прогрессивті рок музыкасына зор ықпал етті.

Индустриялық музыка

Индустриалдық музыка – эксперименттік музыка стилі, көбінесе электрондық музыканы қамтиды, және трансгрессивті және провокациялық тақырыптарға ден қояды. Бұл термин 1970-ші жылдардың ортасында Industrial Records әртістерін сипаттау үшін пайда болған. Ол авангардтық электроникалық эксперименттерді (таспа музыкасы, конкретті музыка, ақ шу, синтезаторлар, секвенсерлер сияқты) және панк сезімталдығын біріктірді. Алғашқы индустриалдық әртістер шу мен даулы тақырыптармен тәжірибе жасады. Олардың шығармашылығы тек музыкамен ғана шектелмей, пошталық өнер, перформанс, инсталляциялар және басқа да өнер түрлерін де қамтыды. Көрнекті индустриалдық музыканттардың қатарында Шеффилдтегі Throbbing Gristle және Cabaret Voltaire топтары бар. 1970-ші жылдар британдық реггидің алғашқы маңызды өркендеуін көрді, мысалы The Cimarons, Aswad және Matumbi сияқты топтар. Ямайка музыкасы британдық поп-музыкаға, панк-рокқа және 2 Tone жанрына ықпал етті. Ямайканың ықпалымен құрылған Ұлыбританияның көптеген топтары (мысалы, UB40) кең аудиторияға ұнату үшін поп стильдерін қабылдады, бірақ Ұлыбританияның кейбір регги топтары (мысалы, Steel Pulse) әлеуметтік-саяси мазмұндағы әндер орындады. 1970-ші жылдарда даб поэзиясы да дамыды, оның өкілдері – Линтон Квеси Джонсон, Сестра Нетифа және Бенджамин Зефания. Регги жанрының «lovers rock» деген қосалқы түрі 1970-ші жылдары Ұлыбританияда пайда болды, ал Луиза Маркстің «Caught You in a Lie» әні жанрды танымал етуге көмектесті.