Кіріспе
1667 жылы Екінші ағылшын-голландия соғысының соңында Голландия Республикасы Бреда шартының талабы ретінде Жаңа Нидерланд колониясын Англияға өткізді. Колония 1664 жылдан бері ағылшыздардың бақылауында болды және Джеймс, Йорк герцогына меншік ретінде берілгеннен кейін Нью-Йорк провинциясы деп атау алды. Голландтар қоныстанған Жаңа Нидерланд аймақтарына Манхэттен аралының оңтүстік ұшында орналасқан, қазіргі Нью-Йорк қаласы (бұрынғы Жаңа Амстердам) және қала төңірегіндегі, сондай-ақ Гудзон өзені бойындағы көптеген жерлер кірді. Бұл Штайтен Эйландт (кейіннен ағылшын тілінде "Статен аралы" деп аталатын) аралды да қамтыды, ол Нью-Йорктан оңтүстік-батысқа қарай, Үстіңгі Нью-Йорк шығанағы арқылы орналасқан және сирек қоныстанған еді. 1670 жылы жергілікті американдықтар, негізінен раритандар және ленапи тайпасының басқа да топтары, губернатор Фрэнсис Лавлейске жасаған келісімшарт бойынша Статен аралына қатысты барлық құқықтарынан бас тарды. Нью-Дорп 1671 жылы ағылшыздар бұрынғы голландтық Оуд-Дорп (қазіргі Ескі қала) елді мекенін қайта өлшегеннен кейін және Оңтүстік жағалаудағы жерлерді кеңейткеннен кейін құрылды, онда негізінен голланд отбасылары қоныстанды. Жаңа жерлер Oude Dorp ("Ескі ауыл") есімді жерге қарама-қарсы Nieuwe Dorp ("Жаңа ауыл") деп аталды, кейіннен New Dorp деп ағылшыншаланды. Жаңа ауыл Стейтен аралындағы ең ірі және маңызды елді мекендердің біріне айналды және Америка революциясы кезінде америкалықтар басып алған Нью-Йорк қаласына шабуыл жасауға дайындалып жатқан британдық әскерлердің бақылауына өткен кезде маңызды орталыққа айналды. Корнелиус Вандербильттың туысы иеленген Нью-Дорптағы "Роуз энд Краун" тавернасы уақытша британдық әскери штаб ретінде пайдаланылды. 19 ғасырдың соңында Нью-Дорп танымал Вандербильт отбасының мүшелеріне үй болды, олардың көптеген өкілдері Стейтен аралындағы ең үлкен және ең көне белсенді зират – Моравиан зиратына жерленді. 1898 жылдың 1 қаңтарында Нью-Дорп, бүкіл Стейтен аралымен бірге, Ричмонд борондық аймағының құрамына кіріп, Нью-Йорк қаласының бөлігі болды. Вандербильт фермасы кейіннен АҚШ армиясы тарапынан Миллер әуе алаңы ретінде пайдаланылды, ал 1970 жылдары Gateway ұлттық ойын-сауық аймағының бөлігіне айналды. Нью-Дорп 1960 жылдарға дейін Стейтен аралының маңызды елді мекендерінің бірі болып қала берді, одан кейін Нью-Йорк қаласының қалалық аудандары аралға кеңейе бастады. Стейтен аралының негізінен ауылдық сипаты қалалық тұрғын үйлердің кең ауқымды құрылысымен алмастырылды, нәтижесінде Нью-Дорп сияқты жеке қалалар Нью-Йорк қаласының біріккен аудандарының біріне енді. Нью-Дорп қала ретінде өзінің ерекше сипатын сақтап қалды және аралдағы ең өркендеген коммерциялық орталықтардың біріне айналды, 1960 жылдары Нью-Дорп-Лейннен басталып Хайлан бульвары бойымен таралып, супермаркеттер мен универмагтармен бекітілген бес сауда орталығының салынуына әкелді, олардың ең ірісі 1966 жылы ашылған Hylan Plaza болды. 1960 жылғы Нью-Йорктегі әуе апаты, 134 адамның өмірін қиған және 1968 жылға дейін коммерциялық авиациядағы ең көп өлім-жұлымды апат ретінде танылған, Нью-Дорп үстінде болды.
Нью-Дорп-Лейн ауданы
Нью-Дорп-Лейн ауданы – саудагерлер бақылайтын және Стейтен-Айленд экономикалық даму корпорациясы басқаратын бірлік. 2014 жылы Нью-Дорп саудагерлер тобы кеңесші Стивен Маттео және SIEDC серіктестігімен бизнес пен қоғамның өмір сапасын жақсарту мақсатында құрылды. Нью-Дорп-Лейн ауданында, оның ішінде Нью-Дорп-Лейн (өзі), сондай-ақ Нью-Дорп-Плаза-Норт және Нью-Дорп-Плаза-Саут 200-ден астам кәсіпорын бар.
Жаңа ауыл жолы
Нью-Дорп-Лейн Стейтен-Айленд аймағындағы мейрамханалар мен сауда орталығының маңызды бөлігі болып саналады. Көптеген адамдар күн сайын Нью-Дорп-Лейнде сауда жасап, тамақтанады, ал демалыс күндері, әсіресе отбасылармен бірге келушілер саны артады. Нью-Дорп-Лейн жыл бойында ұйымдастырылатын түрлі шаралармен әйгілі, мысалы, Нью-Дорп тағамдары фестивалі, Нью-Дорп-Лейн автокөлік көрмесі, отбасылық серуендер және Рождество шыршасын жарықтандыру. Нью-Дорп-Лейн шағын қаланың сүйкімді атмосферасымен танымал, бұл Стейтен-Айленд тұрғындары үшін басты тартымдылық. Стейтен-Айленд теміржолының шығыс жағында негізінен сауда дүкендері мен мейрамханалар орналасқан. Ал батыс жағында жылжымайтын мүлік агенттіктері, заң кеңселерi, аза тұту бюросы және Әйелдердің бейбітшілік патшасы атанған Рим-католик шіркеуі сияқты мекемелер бар.
Жаңа ауыл алаңы
Нью-Дорп-Лейнге ұқсас, Нью-Дорп-Плаза темір жолға параллель және Нью-Дорп-Лейнді қиылыстыратын екі көшеден құралған. Бұрын Нью-Дорп-Плаза өнеркәсіптік аймақ болған, бірақ қазір ол мейрамханалар, кәсіби кеңселер мен бірнеше сауда дүкендерінен тұрады.
Федералды, мемлекеттік және жергілікті өкілдігі
Нью-Дорп Нью-Йорктің 11-ші конгресс округінде орналасқан және Нью-Йорктің 24-ші штаттық сенат округінің, сондай-ақ Нью-Йорктің 62-ші және 64-ші ассамблея округтерінің құрамына кіреді. 117-ші АҚШ Конгресінде Нью-Йорктің 11-ші округін Николь Маллиотакис (Р, Оңтүстік жағалау) өкілдік етеді. Нью-Йорк АҚШ Сенатында демократтар Чак Шумер және Кирстен Гиллибрандпен өкілдік етіледі. 2021–2022 жылғы сессияда 62-ші ассамблея округін штаттық сенатта Эндрю Дж. Ланза (Р, Оңтүстік жағалау) және штаттық ассамблеяда Майкл Райли (Р, Оңтүстік жағалау) және Майкл Таннусис (Р, Шығыс жағалау) өкілдік етеді. Вито Фосселла (R) – округ әкімі, ал Стивен Маттео (R, Mid Island) – қазіргі Нью-Йорк қалалық кеңесінің мүшесі.
Демография
Халық санау мақсатында Нью-Йорк қаласының әкімдігі Нью-Дорпты Нью-Дорп Мидленд Бич деп аталатын үлкен аудандық есептеу аймағының бір бөлігі ретінде жіктейді. 2010 жылғы АҚШ халық санағының мәліметтері бойынша, Нью-Дорп Мидленд Бичтің халқы 21 896 адамды құрады, бұл 2000 жылы тіркелген 20 242 адамнан 1654 (7,6%) өсімді көрсетті. Аймақтың ауданы көрсетілмеген, ал тұрғындардың тығыздығы көрсетілмеген. Ауданның нәсілдік құрамы: 78,3% (17 136) ақ нәсілді, 1,2% (261) афроамерикалық, 0,1% (28) американдық үндістер, 5,2% (1 148) азиялық, 0% (2) Тынық мұхиты аралдарынан, 0,1% (31) басқа нәсілдер және 1% (215) екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 14% (3 075) құрады. Нью-Дорпты және басқа Мид-Айленд аудандарын қамтитын 2-қауымдастық округінің барлық халқы 2018 жылғы Нью-Йорк қаласының денсаулық сақтау басқармасының қоғамдық денсаулық профилі бойынша 134 657 адамды құрады, орташа өмір күтілуі 81,2 жылды құрады. Бұл көрсеткіш Нью-Йорк қаласының барлық аудандары үшін орташа өмір күтілуінің 81,2 жылымен сәйкес келеді. Тұрғындардың көп бөлігі жастар мен орта жастағы ересектерден тұрады: 20% - 0–17 жас аралығындағылар, 25% - 25–44 жас аралығындағылар және 29% - 45–64 жас аралығындағылар. Жоғары білім алушы жастар мен қарт тұрғындардың үлесі тиісінше 8% және 18% болды. Саут-Бичтегі орташа табыс 80 412 долларды құрады. Бұл нысанды салуға шамамен 100 000 доллар жұмсалған, онда 600 адам отыруға арналған орындар, соңғы үлгідегі RCA дыбыс жүйесі және салқындату жүйесі болған. 1977 жылы нысан 550 орындыққа дейін қайта жаңартылды. 1988 жылы Лэйн театрына қатысты тарихи маңызы бар екенін растайтын есеп ұсынылды, онда театр «Статен аралындағы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі сақталған кинотеатр интерьерлерінің соңғы мысалдарының бірі және Нью-Йорк қаласындағы Депрессия дәуірінің модерн стиліндегі театр интерьерлерінің сирек кездесетін, жақсы сақталған үлгісі» деп сипатталды. Театрдың ішкі кеңістігі 1988 жылдың қарашасынан бері ескерткіш ретінде тіркелген. 1998 жылдан бастап, жас Эминемнің де қатысқан бірнеше концерттер өткізілді. «The EleMent» түнгі клубы ашылып, 2001 жылы жабылды. 2009 жылдың жазында жөндеу жұмыстары жүргізіліп, «Винни ағаның» комедия клубы ашылды. Клуб 2011 жылдың сәуір айында жабылды. 2012 жылы ғимарат Crossroads Church шіркеуіне үй болды.
Полиция және қылмыс
Нью-Дорп пен Мид-Айлендті Нью-Йорк полициясының 122-ші учаскесі патрульдейді, ол 2320 Hylan Boulevard мекенжайында орналасқан. 122-ші учаске 2010 жылы адам басына шаққандағы қылмыстар көрсеткіші бойынша 69 патрульдік аймақтың ішінде ең қауіпсіз екінші орында тұрды, тек Стейтен аралының оңтүстік жағалауындағы 123-ші учаскеден ғана артта қалды. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, 100 000 адамға шаққанда 40 жағдайға өлім-жітімсіз шабуыл тіркелсе, Нью-Дорп пен Мид-Айлендтің жан басына шаққандағы зорлық қылмыстарының көрсеткіші қаланың жалпы көрсеткішіндегіден төмен. 100 000 адамға шаққанда 253 адамның түрмеде отыру көрсеткіші де қаланың жалпы көрсеткішіндегіден төмен.
Өрт қауіпсіздігі
Нью-Дорпқа Нью-Йорк қаласының өрт сөндіру департаментінің (FDNY) 3067 Ричмонд жолында орналасқан 165-ші мотортүлек және 85-ші баспалдақ компаниясы қызмет көрсетеді. 165-ші мотортүлек компаниясы – Стейтен аралындағы қауіпті заттармен жұмыс істеуге арналған киім-кешекке ие жалғыз мотортүлек компаниясы, және оларда қауіпті заттар бойынша қосымша оқу да бар.
Денсаулық
2018 жылғы деректер бойынша, Нью-Дорп және Мид-Айленд аймақтарында қаланың басқа аудандарына қарағанда мерзімінен бұрын туу және жасөспірім аналардың тууы сирек кездеседі. Нью-Дорп және Мид-Айлендте 1000 тірі туған балада 80-і мерзімінен бұрын туған (қала бойынша 1000-ға 87), ал 1000 тірі туған балада 6,8 жасөспірім ана туған (қала бойынша 1000-ға 19,3-ке қарағанда).
Пошталық кеңсе және пошталық индексі
Нью-Дорп 10306 пошта индексінде орналасқан. АҚШ пошта қызметі 2562 Хайлан бульвары бойынша Нью-Дорп станциясының пошта бөлімін басқарады.
Саябақтар
Дуган паркі (Джерард П. Дуган ойын алаңы) – Нью-Дорптағы үлкен саябақ, ол 1974 жылы жаңартылғанда азаматтық қоғамдастықтың төрағасының құрметіне аталған. Саябақ Тайсенс-лейн мен келісетін жерде орналасқандықтан, оны көбінесе "Тайсенс паркі" деп атайды. Саябақтың қарсы бетінде Тайсенс паркі тұрғын үй кешені, үлкен тұрғын үй алабы орналасқан. Саябақта көбінесе жақын жердегі мектептерден және тұрғын үйлерден келген адамдар көп болады. Саябақта жаз бойы демалыс күндері лигалар ойын ойнайтын 2 бейсбол/софтбол алаңы бар үлкен алаң бар. Сондай-ақ 2 баскетбол алаңы, гандбол алаңы және ойын құрылғылары бар.
Кітапхана
Нью-Йорк қоғамдық кітапханасының (NYPL) Нью-Дорп филиалы 309 Нью-Дорп-Лейн мекенжайында орналасқан. Бір қабатты филиал 1907 жылы Нью-Дорп қауымдық кітапханасы ретінде ашылды. NYPL 1909 жылы Bookmobile бағдарламасы арқылы Нью-Дорп филиалына кітаптар жеткізуді бастады, бірақ филиал 1926 жылға дейін NYPL филиалы болып толыққан жоқ. 2000 жылы филиалда жаңарту жұмыстары жүргізілді.
Көлік
Нью-Дорп қаласы Нью-Дорп Лэйн және Нью-Дорп Плазада орналасқан Стейтен Айленд темір жолының Нью-Дорп станциясы арқылы қызмет көрсетіледі. Нью-Дорпқа сондай-ақ көптеген экспресс және қалалық автобус бағыттары қызмет көрсетеді. Олардың ішінде қалалық және тоқтаулы автобустар, Select Bus Service автобусы және экспресс автобустар бар.
Танымал мәдениетте
1983 жылы Родни Дэнджерфилдтің басты рөлде ойнаған "Оңай ақша" фильмі Нью-Дорпте өтеді. Бұл аудан 2014 жылы SBTRKT пен Ezra Koenig қатысуымен шыққан "New Dorp. New York." әнінің атауында да, мәтінінде де айтылады.