Кіріспе

Индуистік қасиетті әйел құдайы, Ади Парашактинің бір формасы.

Индуизмнің Шейвизм және Шактизм дәстүрінде Тара (, Tārā) қасиетті әйел құдайы он Махавидияның екіншісі болып саналады. Ол Парватидің тантрикалық манифестациясы – Адишактинің бір түрі деп есептеледі. Оның ең белгілі үш формасы – Экаджата, Угратара және Ниласарасвати (сондай-ақ Ниласарасвати, Нила Сарасвати немесе Нильсарасвати деп те жазылады). Оның ең танымал құлшылық орыны – Үндістанның Батыс Бенгалиядағы Тарапит ғибадатханасы және кремация алаңы.

Аңыздар

Тараның кең таралған түпнұсқасы – Рудраямаланың 17-тарауында, абыз Васиштханың Тараға бағынып, бастапқыда сәтсіз әрекеттері мен Махачина (Қытай) аймағында Будда түріндегі құдай Вишнумен кездесуі және қаула рәсімдері арқылы жеткен табысы туралы айтылады. Ол сондай-ақ Атхарваведаның бейнесі ретінде сипатталады. Оның Бхайравасы Ақшобья деп аталады. Сваттантратантранұсқа бойынша, Тара өзінің табынушыларын қиын (угра) қауіптерден қорғайды, сондықтан ол Угратара деп те аталады. Құдай әйел барлық жерде бар және Жер бетінде де көрініс табады, немесе Орталық Азияның бір жерінде орналасқан. Махачинакрама Тара сияқты құдайлардың кейбір түрлері, сондай-ақ Угра Тара деп те аталады, индуизм мен буддалық жүйелерде де табынады. Оның Сасватаваджра сипаттаған садханасы, Садханасатапанчасика деп аталатын буддалық садханалар жинағына енгізілген, ол Пхеткариятрантраға қосылған және Кришнананда Агамвагишаның Брахат тантрасара сияқты тантрикалық нұсқаулықтарда келтірілген, оның иконографиясының кейбір аспектілері мен одан кейінгі түсіндірулері индуизм мен буддалық жүйелер арасында өзгешеліктерді көрсетеді.

Иконография

Тара осы тарауларда көбінесе қатыгезді құдай ретінде сипатталады, қолында картри (пышақ), хадга (қылыш), чамара (шошқа шапалағы) немесе индивара (лотос) ұстап, басының үстінде бір тоқылған шашы болады. Ол қара түсті, бойы биік, іші дөңгелек, жолбарыс терісін киеді, сол аяғы мәйіттің кеудесінде, ал оң аяғы арыстанның үстінде немесе мәйіттің жамбасының арасында тұрады. Оның қорқынышты күлкісі бар және ол қорқыныш тудырады. Қалика Пуранада Тараның бір формасы саналатын Тикшанканта құдайы да қара түсті терісімен және бір тоқылған шашымен (экаджата) ұқсас бейнеленген, сондай-ақ іші дөңгелек.

Жазбалар

Тараға табынуды сипаттайтын тантрикалық жазбаларға Таратантра, Брахмаямала, Рудраямала, Нилатантра / Ырықсыз Нилатантра, Таратантра, Ниласарасватитантра, сондай-ақ Агамвагишаның Тантрасарасы, Пранатошини, Нарасимха Таккураның Тарабактисудхарнавасы немесе Брахманнанда Гиридің Тарарахасиясы сияқты әр түрлі тантрикалық жинақтар кіреді. Тара Деви Бхагавата Пуранасында айтылады, онда оның сүйікті жері Цина (Қытай) екені және Сварочиша Ману Калинди (Ямуна) жағалауында оған табынғандығы баяндалған. Ол сондай-ақ Калика Пурананың 61-ші, 79-шы және 80-ші тарауларында да кездеседі.

Қазіргі дәстүрлер

Бенгалияда Рампрасад Сеннің әдеби шығармалары Тараға арналған классикалық, құпия құлшылықтың жаңа кезеңін ашты және оның руханилық әсері құдайдың бейнесіне өзгеріс енгізді. Ол әндерінде Тараны қызындай шақырады. Садхак Бамахепа да қазіргі заманда Тараның белгілі сиддхасы болды. Осы бақталар осы құдайға арналған құпия тантрикалық құлшылыққа ашық руханилық өлшемдерін енгізіп, оның аналық қамқорлығын ерекше атап көрсетті.