Кіріспе
HMAS AE1 – Австралия Корольдік Әскери-теңіз флотының E класты су асты кемесі. Ол RAN-де қызмет еткен алғашқы су асты кемесі болды, AE1 Англияның Фурнесс қаласындағы Барроу қаласында салынған. Ол 1911 жылдың 14 қарашасында жатырылды, 1913 жылдың 22 мамырында суға түсірілді және 1914 жылдың 28 ақпанында RAN-ге қабылданып алынды. Қабылданып алынғаннан кейін, RAN-нің алғашқы екі су асты кемесінің бірі – AE1, 1914 жылдың 24 мамырында Англиядан Сиднейге жетті. Су асты кемелерінің офицерлері Корольдік теңіз флотының (RN) қызметкерлері болды, ал сарбаздары RN және RAN-нен алынған теңізшілердің араласуынан құралды. Ол былай деді:
HMAS AE1 was an E class submarine of the Royal Australian Navy (RAN). She was the first submarine to serve in the RAN, AE1 was built at Barrow in Furness, England, having been laid down on 14 November 1911 and launched on 22 May 1913 and commissioned into the RAN on 28 February 1914. After commissioning, AE1, accompanied by , the other of the RAN's first two submarines, reached Sydney from England on 24 May 1914. Officers for the submarines were Royal Navy (RN) personnel, while the ratings were a mix of sailors drawn from the RN and RAN. He added:
Blockquote|The submarine appears to have struck the bottom with sufficient force to dislodge the fin from its footing, forcing it to hinge forward on its leading edge, impacting the casing. Later that year, a team of researchers headed by the National Maritime Museum director Kevin Sumption concluded their investigation into the sinking of AE1. They concluded that a ventilation valve, which was likely open to make the tropical conditions a little more bearable while the submarine was cruising on the surface near the Duke of York Islands, was insecure when the submarine dived, causing a flood of the submarine's engine room and total loss of control of the AE1. The submarine subsequently sank below 100 metres and imploded, killing everyone on board instantly.
Су асты кеме жеткілікті күшпен түбіне соғылып, қанатын негізінен шығарған, оны алдыңғы жиегінен иіліп, корпусқа соқтығысқан сияқты. Сол жылы соңында Ұлттық теңіз мұражайының директоры Кевин Сампсон басқаратын зерттеушілер тобы AE1-дің батып кетуіне қатысты тергеуді аяқтады. Олар Йорк герцогы аралдарының жанында су үстінде жүзіп бара жатқанда, тропикалық жағдайды сәл шыдамдырақ ету үшін ашық болған желдету клапаны су астына түскенде қауіпсіз болмаған, бұл су асты кемесінің машина бөлімін су басуына және AE1-дің толық бақылаудан шығуына әкелді деген қорытындыға келді. Содан кейін су асты кеме 100 метрден төмен құлап, жарылып, борттағы барлық адам бірден қаза тапты.
HMAS AE1 was an E class submarine of the Royal Australian Navy (RAN). She was the first submarine to serve in the RAN, AE1 was built at Barrow in Furness, England, having been laid down on 14 November 1911 and launched on 22 May 1913 and commissioned into the RAN on 28 February 1914. After commissioning, AE1, accompanied by , the other of the RAN's first two submarines, reached Sydney from England on 24 May 1914. Officers for the submarines were Royal Navy (RN) personnel, while the ratings were a mix of sailors drawn from the RN and RAN. He added:
Blockquote|The submarine appears to have struck the bottom with sufficient force to dislodge the fin from its footing, forcing it to hinge forward on its leading edge, impacting the casing. Later that year, a team of researchers headed by the National Maritime Museum director Kevin Sumption concluded their investigation into the sinking of AE1. They concluded that a ventilation valve, which was likely open to make the tropical conditions a little more bearable while the submarine was cruising on the surface near the Duke of York Islands, was insecure when the submarine dived, causing a flood of the submarine's engine room and total loss of control of the AE1. The submarine subsequently sank below 100 metres and imploded, killing everyone on board instantly.
Ауадан ұшатын кемелерді іздеу
Су асты кемесі жоғалып кеткеннен кейін бірден іздеу жұмыстарынан басқа, 1970 жылдарға дейін AE1 құлау орынын табуға ешқандай нақты күш-жігер жұмсалмады. Осы кезде Порт-Морсбиде қызмет ететін RAN офицері Джон Фостер оқиғаға қызығушылық танытты. Соғыс жылдарына қатысты деректерді зерттегеннен кейін, Фостер 1976 жылы RAN-ді HMAS Flinders зерттеу кемесін жөнелтуге көндірді. «Флиндерс» бір потенциалды сонар сигналын анықтады, бірақ оның жағынан анықтама беруге жеткілікті күрделі жақты сканерлеу сонары болған жоқ. 1978 жылы Папуа-Жаңа Гвинеяға барған кезде «Флиндерс» бірнеше рет кездейсоқ іздеу жүргізді, бірақ ешқандай пайдалы нәтижеге қол жеткізбеді. 1990 жылы Жаңа Британия мен Жаңа Ирландия арасында жүзіп келе жатқанда, Жак-Ив Кусто өзінің «Калипсо» кемесін 1976 жылы табылған потенциалды сигналды зерттеу үшін басқа бағытқа бұрды. Оның бастапқы жоспары су асты кемесімен жақыннан тексеру еді, бірақ техникалық мәселелерге байланысты ол мүмкін болмады. «Калипсо» аймақта магнитометрлік іздеу жүргізді, бірақ ешқандай құлау орыны табылған жоқ. 2012 жылдың басында мина іздеуші және зерттеу кемесі Симпсон шығанағында су асты кемесінің құлаған болу мүмкіндігін анықтады. Алғашында бұл AE1 деген күдік болғанмен, құлау орыны екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіне жататын жапондық шағын су асты кемесі екені анықталды. AE1-ді табуға кедергі келтірген бірнеше фактор анықталды. Аймақтың жанартаулық сипаты су асты топографиясының қиын және өте өзгермелі болуына әкелді, соның салдарынан құлау орындарына ұқсас акустикалық аномалиялар жиі кездеседі. Аймақтың көп бөлігі терең сумен жабылған, бұл құлау орынын табу және растау үшін қолданылатын техникалық және құралдық мүмкіндіктерді шектеді. Жергілікті магниттік өрістерге әсер ететін және магнитометрлердің жұмысына кедергі келтіретін вулкандық белсенділік те фактор ретінде қарастырылды. Жарылыстар мен су асты жер сілкінісі су асты ландшафтын өзгертіп, құлау орынын қиратып немесе көміп тастауы мүмкін деген алаңдаушылықтар болды. Сонымен қатар, іздеу аймақтарында екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жаңа Гвинея айналасындағы қарқынды әскери операцияларға байланысты көптеген кемелердің құлау орындары болды, сондай-ақ кейінірек кемелердің жойылуы да орын алды. Бұл экспедицияны Австралия Үкіметі және Silentworld Foundation қаржыландырды, сонымен қатар Австралия Су асты кемелері институты мен Австралия Ұлттық теңіз мұражайы да көмек көрсетті. Осы жұмыстың нәтижесінде су асты кемесі тереңдікте табылды және жақсы сақталған, бүтін күйінде екені анықталды.
Ескерткіштер
1933 жылы Сиднейдегі Гарден аралындағы теңіз шіркеуіне AE1 және AE2 кемелерінің жоғалуын еске алу үшін әсем әйнек терезе орнатылды. 2015 жылдың қыркүйегінде АЭ1 кемесін құрметтеу үшін Австралия Ұлттық теңіз мұражайының алдында суға қадалатын мүсін ашылды.