Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд мемлекет қайраткері және отаршылдық әкімші (1812–1860)
Scottish statesman and colonial administrator (1812–1860)
Джеймс Эндрю Брун Рамсей, 1-ші Далхауззи маркизі (22 сәуір 1812 – 19 желтоқсан 1860), 1838 мен 1849 жылдар аралығында Далхауззи графы ретінде танымал, британдық Үндістандағы шотланд мемлекет қайраткері және отаршылдық әкімші болды. 1848 жылдан 1856 жылға дейін Үндістанның генерал-губернаторы қызметін атқарды. Ол Үндістандағы отаршылдық білім беру жүйесінің негізін қалады, элиталық жоғары білім берумен қатар бұқаралық білім беруді енгізді. Ол теміржолға жолаушылар пойыздарын, электр телеграфын және бірыңғай почта жүйесін енгізді, оларды "әлеуметтік жақсартудың үш үлкен құралы" деп атады. Сондай-ақ ол Үндістандағы Мемлекеттік жұмыстар департаментін құрды. Ол Шығыс Үндістан компаниясының Үндістандағы билігін консолидациялап, оның келешек әкімшілігінің негізін қалады және дұрыс саясаты арқасында ізбасарларына 1857 жылғы Үндістан көтерілісінің толқынын тоқтатуға мүмкіндік берді. Оның Үндістанда билік еткен кезеңі Үндістан әкімшілігінің Виктория дәуіріндегі Радж кезеңіне айналуына тікелей себеп болды. Өліміне таяу ол көптеген британдықтар тарапынан 1857 жылғы Үндістан көтерілісінің алғы көріністерін байқамағаны үшін айыпталды, өзінің жоғары жіберілген өзілдігімен, орталықтандыру саясатымен және кеңейтілген аннексияларымен дағдарысты ушықтырды.
James Andrew Broun Ramsay, 1st Marquess of Dalhousie (22 April 1812 – 19 December 1860), known as the Earl of Dalhousie between 1838 and 1849, was a Scottish statesman and colonial administrator in British India. He served as Governor General of India from 1848 to 1856. He established the foundations of the colonial educational system in India by adding mass education in addition to elite higher education. He introduced passenger trains to the railways, the electric telegraph and uniform postage, which he described as the "three great engines of social improvement". He also founded the Public Works Department in India. He stands out as the far sighted Governor General who consolidated East India Company rule in India, laid the foundations of its later administration, and by his sound policy enabled his successors to stem the tide of rebellion. His period of rule in India directly preceded the transformation into the Victorian Raj period of Indian administration. He was denounced by many in Britain on the eve of his death as having failed to notice the signs of the brewing Indian Rebellion of 1857, having aggravated the crisis by his overbearing self confidence, centralizing activity and expansive annexations.
Ерте өмір
Джеймс Эндрю Брун Рамзи – Джордж Рамзидің үшінші және кіші ұлы, 9-шы Далхаузи графы (1770–1838), Веллингтонның генералдарының бірі, Канаданың генерал-губернаторы болғаннан кейін Үндістанда Бас қолбасшы болды. Оның әйелі – Кристиан (құрметті есімі Брун), Коалстауннан, Хаддингтоншир (Шығыс Лотиан) аймағынан. 9-шы граф 1815 жылы Ұлыбританияның Лордтар палатасында Далхаузи замкінің бароны Далхаузи атағын алды және үш ұлы болды, олардың екеуі жас кезінде қайтыс болды. Оның кіші ұлы Джеймс Эндрю Брун Рамзи дене бітімінде кішкентай, аузы қатаң және маңдайы биік болған. Балалық шағының бірнеше жылын әке-шешесімен Канадада өткізді. Шотландияға оралған соң, 1825 жылы Харроу мектебіне оқуға түсті. Екі жылдан кейін ол және тағы бір студент, Роберт Адэр, 2-ші барон Нортвиктің немере інісі Джордж Рашутты зорлық көрсету арқылы жарақаттап, оның өліміне себеп болуға жақын болғандықтан мектептен қуылды. Университетке түскенге дейін Далхаузидің барлық білімі пастор Мистер Темплге, Стаффордширдегі шағын приходтың басшысына тапсырылды. 1829 жылдың қазан айында ол Оксфордтағы Крайст-Черч колледжіне қабылданды, онда жақсы оқып, көзге түсіп, көптеген өмір бойы достар тапты. Алайда, оның оқуы 1832 жылы жалғыз аман қалған ағасының ұзаққа созылған ауруы мен қайтысынан өте көп бұзылды, сондықтан Лорд Рамзи, ол кейіннен бітіру емтиханына түсуге мәжбүр болды, бірақ 1833 жылғы Майклмас сессиясында құрметті дипломдардың төртінші класына енді. Содан кейін ол Италия мен Швейцарияға саяхаттап, өмір бойы сақтап келген күнделігіне мол жазбалар қосып, құнды бақылаулармен ойын байытты.
James Andrew Broun Ramsay was the third and youngest son of George Ramsay, 9th Earl of Dalhousie (1770–1838), one of Wellington's generals, who, after being Governor General of Canada, became Commander in Chief in India, and of his wife, Christian (née Broun) of Coalstoun, Haddingtonshire (East Lothian). The 9th Earl was in 1815 created Baron Dalhousie of Dalhousie Castle in the Peerage of the United Kingdom, and had three sons, of whom the two elder died young. James Andrew Broun Ramsay, his youngest son, was described as small in stature, with a firm chiseled mouth and high forehead. Several years of his early boyhood were spent with his father and mother in Canada. Returning to Scotland he was prepared for Harrow School, where he entered in 1825. Two years later he and another student, Robert Adair, were expelled after bullying and nearly causing the death of George Rushout, nephew of John Rushout, 2nd Baron Northwick. Until he entered university, Dalhousie's entire education being entrusted to the Rev. Mr Temple, incumbent of a quiet parish in Staffordshire. In October 1829, he passed on to Christ Church, Oxford, where he worked fairly hard, won some distinction, and made many lifelong friends. His studies, however, were so greatly interrupted by the protracted illness and death in 1832 of his only surviving brother, that Lord Ramsay, as he then became, had to content himself with entering for a pass degree, though he was placed in fourth class of honours for Michaelmas 1833. He then travelled in Italy and Switzerland, enriching with copious entries the diary which he religiously kept up through life, and storing his mind with valuable observations.
Алғашқы саяси мансап
1835 жылы жалпы сайлауда Эдинбургтегі парламенттегі орынның бірі үшін сәтсіз, бірақ батыл күрес жүргізді, болашақ спикер Джеймс Аберкромби, кейін Лорд Данфермлайн, және Джон Кэмпбелл, болашақ лорд-канцлер сияқты тәжірибелі саясаткерлерге қарсы. 1837 жылы Рамзи Хаддингтоншир округінен парламентке сайланды. Алдыңғы жылы ол Твиддейл маркизінің қызы, леди Сьюзан Хейге үйленді, оның достығы Үндістанда оның басты тірегі болды, ал 1853 жылы оның қазасы оны үлкен қайғыға ұрды. 1838 жылы әкесі ұзақ аурудан кейін дүние салды, бір жылдан соң анасынан айырылды. Тегін алғаннан кейін, жаңа граф 1840 жылдың 16 маусымында лорд Абердиннің Шотландия шіркеуінің қызметкерлеріне арналған заң жобасын қолдап сөйлеген сөзімен көзге түсті, бұл дау Аухтердер ісіне байланысты туды, онда ол бұрыннан доктор Чалмерске қарсы Бас Ассамблеяда қатысқан болатын. 1843 жылдың мамырында ол Сауда кеңесінің вице-президенті болды, президенті – Гладстон, және жеке кеңесші ретінде ант берді. Сол жылы оған Дил қамалының капитаны лауазымы құрметті түрде берілді. 1845 жылы Гладстоннан кейін Сауда кеңесінің президенті болып тағайындалды, және теміржол құрылысының қарқынымен байланысты туған қиын жағдайда жұмысына толыққанды берілді, бірақ осының салдарынан денсаулығы нашарлады. Астық заңдары мәселесінде ол сэр Роберт Пилдің жағына шықты, ал Лорд Джон Рассел үкімет құра алмағаннан кейін Сауда кеңесіндегі қызметін қайта бастады, Лорд Стэнли зейнеткерлікке шыққанда үкіметке кірді. 1846 жылдың маусымында Пил қызметтен кеткен кезде лорд Джон Далхаузиге үкіметте орын ұсынды, бірақ ол оны қабылдаудан бас тартты, себебі бұл оның беделіне нұқсан келтіруі мүмкін деп ойлады. Оның қызметін теміржол басқармасының президенті етіп тағайындауға жасалған тағы бір әрекет те сәтсіз аяқталды; бірақ 1847 жылы ол Лорд Хардингеден кейін Үндістанның генерал-губернаторы лауазымын қабылдады, оның шарты бойынша ол "партиялық саясатқа қатысты өзінің жеке тәуелсіздігіне" толыққанды және күмәнсіз ие болады деп келісілді.
An unsuccessful but courageous contest at the general election in 1835 for one of the seats in parliament for Edinburgh, fought against such veterans as the future speaker, James Abercrombie, afterwards Lord Dunfermline, and John Campbell, future lord chancellor, was followed in 1837 by Ramsay's return to the House of Commons as member for Haddingtonshire. In the previous year he had married Lady Susan Hay, daughter of the Marquess of Tweeddale, whose companionship was his chief support in India, and whose death in 1853 left him a heartbroken man. In 1838 his father who died after a long illness, while less than a year later he lost his mother. Succeeding to the peerage, the new earl soon made his mark in a speech delivered on 16 June 1840 in support of Lord Aberdeen's Church of Scotland Benefices Bill, a controversy arising out of the Auchterarder case, in which he had already taken part in the General Assembly in opposition to Dr Chalmers. In May 1843 he became Vice President of the Board of Trade, Gladstone being President, and was sworn in as a privy counsellor. He was also given the honorary post of Captain of Deal Castle the same year. Succeeding Gladstone as President of the Board of Trade in 1845, he threw himself into the work during the crisis of the Railway Mania with such energy that his health partially broke down under the strain. In the struggle over the Corn Laws he ranged himself on the side of Sir Robert Peel, and, after the failure of Lord John Russell to form a ministry he resumed his post at the board of trade, entering the cabinet on the retirement of Lord Stanley. When Peel resigned office in June 1846, Lord John offered Dalhousie a seat in the cabinet, an offer which he declined from a fear that acceptance might involve the loss of public character. Another attempt to secure his services in the appointment of president of the railway board was equally unsuccessful; but in 1847 he accepted the post of Governor General of India in succession to Lord Hardinge, on the understanding that he was to be left in "entire and unquestioned possession" of his own "personal independence with reference to party politics".
Үндістанның генерал-губернаторы
Дальхаузи 1848 жылғы 12 қаңтарда Үндістанның генерал-губернаторы және Бенгалияның губернаторы қызметтерін бірдей қабылдады, жақын арада ол "Тісте" орденінің жасыл лентасымен құрметтелді. Осы кезеңде ол өте еңбекқор болды, көбінесе күніне 16-18 сағат жұмыс істеді. Дальхаузидің ең қысқа жұмыс күні сағат сегіз жарымда басталып, сағат бес жарымға дейін созылды, тіпті түскі ас ішкен кезде де кеңсесінен кетпеді. Осы кезеңде ол империяның ықпалын кеңейтуге тырысты және арқасы ауырғандықтан, ұзақ қашықтықтарды атпен жүрді. Үндістандағы Британ империясының көптеген бұрынғы басшыларынан өзгеше, ол өзін Шығыс монархы ретінде санады және өзінің билігін британдық интеллектуалдық революцияны Үндістанға әкелуге ұмтылған жаңашыл билік деп есептеді. Ол сол кездегі Бентамдық идеалдарға сүйене отырып, Үндістан қоғамын жақсартуға тырысты. Дегенмен, ол осы жолмен Үндістанның материалдық дамуы мен прогресін арттыруға болатынына сенді. Оның саясаты, әсіресе, «доктринасы», Үндістан қоғамының әртүрлі топтары арасында наразылықтың күшеюіне әкелді және оның Үндістаннан кетуінен кейін тікелей болған 1857 жылғы Үндістан көтерілісіне үлкен үлес қосты. 1849 жылы Дальхаузидің басшылығымен британдықтар Пенджаб княздығын басып алды. Осы процесте ол он екі жасар пенджаби махараджасы Дулип Сингхтен әйгілі Кох-и-Нур алмасын тартып алды. Кәдімгідей, Дулип Сингхтің қазынасы соғыс олжасы деп есептелді және Дулип Сингх алмасты тапсыруға мәжбүр болды. Кох-и-Нур алмазы 1851 жылы королева Викторияға сыйға тартылып, 1853 жылы Дублин көрмесінде және 1862 жылы Лондондағы Дүниежүзілік көрмеде қойылды. Ол сондай-ақ 1852 жылы екінші Бирма соғысына басшылық етті, нәтижесінде Бирманың бір бөлігі басып алынды. Оның билігінде британдықтар «жазғыру және аннексиялау» саясатын жүзеге асырды, яғни патшаның тікелей мұрагері болмаған жағдайда, патшалық Британ империясына қосылатын болды. Осы саясатты пайдалана отырып, британдықтар бірнеше княздық мемлекеттерді өзіне қосып алды. Авадты аннексиялау Дальхаузиді аймақта беделсіз етіп жіберді. Бұл және генерал-губернатордың басқа да бейсауаттық әрекеттері британдық армиядағы үнді сарбаздары арасында ашу-ыза тудырды, бұл 1857 жылғы Үндістан көтерілісіне әкелді. Дальхаузи мен британдықтар осы көтерілісті «Сепой бүлігі» деп атады, «Сепой» термині британдық қызметтегі жергілікті үнді сарбаздарына қолданылатын еді. Дальхаузи қабілетті әкімші болғанмен, күшті және қатал болды. Оның коммуникацияны – теміржолдарды, жолдарды, почта және телеграф қызметтерін дамытуға қосқан үлесі Үндістанның жаңғыруы мен біртүтастығына септігін тигізді. Оның ең маңызды жетістігі – қазіргі заманғы, орталықтандырылған мемлекеттерді құру болды. Қызметке кіріскеннен кейін көп ұзамай, Бақылау кеңесінің төрағасы сэр Джон Хобхаузға жазған хатында ол барлық нәрсенің тыныш екенін хабарлады. Алайда, бұл мәлімдеме Британияға жетпей тұрып-ақ, оқиғалар оны жоққа шығарды.
Dalhousie took charge of his dual duties as Governor General of India and Governor of Bengal on 12 January 1848, and shortly afterwards he was honoured with the green ribbon of the Order of the Thistle. During this period, he was an extremely hard worker, often working sixteen to eighteen hours a day. The shortest workday Dalhousie would take began at half past eight and would continue until half past five, remaining at his desk even during lunch. During this period, he sought to expand the reach of the empire and rode long distances on horseback, in spite of having a bad back. In contrast to many of the past leaders of the British Empire in India, he saw himself as an Orientalist monarch and believed his rule was that of a modernizer, attempting to bring the British intellectual revolution to India. A staunch utilitarian, he sought to improve Indian society under the prevalent Benthamite ideals of the period. However, in his attempt to do so he ruled with authoritarianism, believing these means were the most likely to increase the material development and progress of India. His policies, especially the doctrine of lapse, contributed to a growing sense of discontent among sectors of Indian society and therefore greatly contributed to the Indian Rebellion of 1857, which directly followed his departure from India. In 1849, under Dalhousie's command, the British captured the princely state of Punjab. In the process he captured the famous Koh i Noor diamond from the twelve year old Punjabi Maharaja Duleep Singh. According to usual practise the treasury of Duleep Singh was considered war booty and Duleep Singh was forced to hand over the diamond. The Koh i Noor diamond was presented to Queen Victoria and displayed in 1851 and at the Dublin Exhibition in 1853 and the World's Fair in London in 1862. He also commanded the Second Burmese War in 1852, resulting in the capture of parts of Burma. Under his reign, the British implemented the policy of 'lapse and annexation' which ensured that if a king did not have any sons for a natural heir, the kingdom would be annexed to the British Empire. Using this policy, the British annexed some of the princely states. The annexation of Awadh made Dalhousie very unpopular in the region. This and other callous actions of the governor general created bitter feelings among the Indian soldiers in the British Army, which finally led to the Indian Rebellion of 1857. Dalhousie and the British called this uprising the 'Sepoy mutiny' – Sepoy being the common term for native Indian soldiers in British service. Dalhousie was an able administrator, though forceful and tough. His contribution in the development of communication — railways, roads, postal and telegraph services — contributed to the modernization and unity of India. His notable achievement was the creation of modern, centralized states. Shortly after assuming his duties, in writing to the president of the Board of Control, Sir John Hobhouse, he was able to assure him that everything was quiet. This statement, however, was to be falsified by events almost before it could reach Britain.
Екінші ағылшын-сикх соғысы
19 сәуірде 1848 жылы Диван Мулрадждан Мултанды басқаруға жіберілген мемлекеттік қызметкер Ванс Агню мен Бомбей еуропалық полкінің лейтенанты Андерсон сонда қаза табады. Далхаузи бас қолбасшы сэр Хью Гофпен келісіп, Британдық Шығыс Үндістан компаниясының әскери күштері көлік және жабдықпен жеткілікті жабдықталмағанын, сондай-ақ дереу майданға шығуға дайын емес екенін мойындайды. Ол жауап ретінде Мултанды ғана емес, бүкіл Пәнджабты басып алу қажет деп шешеді. Сондықтан ол шабуылды кейінге шегеріп, қараша айында күшті әскер ұйымдастырып, өзі Пәнджабқа аттанады. Далхаузи көтеріліс сыртқа таралып бара жатқанын хабарлайды. «Ескертусіз, мысалға еліктемей, сикхтер соғысқа шақырды; менің сөзіммен, мырзалар, олар соғысқа түседі және ол қатты болады», – дейді ол. Герберт Эдвардстың Мулраджбен екінші ағылшын-сик соғысындағы және Гофтың қарашада Рамнагарда, желтоқсанда Садулпурда және келесі айда Чилианваладағы жеңістеріне қарамастан, Мултанды қорғаудың қасарысқан қарсылығы үкіметтің барлық ресурстарын жұмылдыру қажеттігін көрсетті. Ақыры, 1849 жылдың 22 қаңтарында генерал Уиш Мултан бекінісін басып алады, осылайша Гуджараттағы Гофқа қосылуға мүмкіндік алады. 21 ақпанда Гуджарат шайқасында толық жеңіске қол жеткізіледі, сикх армиясы Равалпиндиде жасырынып, олардың Ауған одақтастары Үндістаннан қуылды. Сикх және мұсылман күштерінің діни және британдықтарға қарсы сезімдер арқылы қарсылықты екіге бөлуге жасаған күшті әрекеттеріне қарамастан, Далхаузидің әскери қолбасшылары әскерлердің адалдығын сақтап қалады, тек бірнеше Гурка дезертирлерін қоспағанда. Ол көрсеткен қызметі үшін парламент оған алғыс айтып, маркиздік атағын иеленеді. Соғыс аяқталғаннан кейін, Далхаузи жоғары жақтағыларынан нақты нұсқауларсыз Пәнджабты аннексиялайды. Британдық биліктің «архаикалық» үнділік билік жүйесінен жоғары екеніне сенген Далхаузи жергілікті билікті жоюға тырысады. Бірақ көп ұзамай бұл провинцияға «батыл, ерекше және көбінесе евангелист уағыздаушылар» тобы билік құрады. Одан әрі қақтығыстарды азайту үшін ол осы лауазымды адамдардың бір бөлігін алып тастайды, Пәнджабты жүйелі түрде аудандар мен бөлімдерге бөліп, тиісінше аудандық әкімдер мен комиссарлар басқаратын логикалық және рационалды жүйе құрады деп санайды. Бұл тұрақты басқару жүйесі генерал-губернатордың үштік кеңесімен жас махараджа арқылы басқаруды орнатады. Генри мен Джон Лоуренстің құрған «Пәнджаб мектебі» бастапқыда сәтті болды, ішінара жергілікті мәдени құрметке байланысты, бірақ әлі де британдық құндылықтарды сақтап, жесірлерді өртеу, нәрестелерді өлтіру және Үнді халқының шағын бөлігінің арасында дене мүшесі жоқ адамдарды тірідей жерлеу сияқты әрекеттерге қарсы тұрды. Алайда, Пәнджаб билігі ақырында сот жүйесінің кеңеюіне байланысты деспотиялық болып көріне бастады. Көптеген жағдайларда болжаусыз немесе деспотиялық болғанымен, «рационализацияланған» провинциялардағы көптеген үндістер бұрынғы жергілікті билікті ұнатты.
On 19 April 1848 Vans Agnew of the civil service and Lieutenant Anderson of the Bombay European regiment, having been sent to take charge of Multan from Diwan Mulraj, were murdered there, and within a short time the troops and sardars joined in open rebellion. Dalhousie agreed with Sir Hugh Gough, the commander in chief, that the British East India Company's military forces were neither adequately equipped with transport and supplies, nor otherwise prepared to take the field immediately. He afterward decided that the proper response was not merely for the capture of Multan, but also the entire subjugation of the Punjab. He therefore resolutely delayed to strike, organized a strong army for operations in November, and himself proceeded to the Punjab. With evidence that the revolt was spreading outwards, Dalhousie declared, "Unwarned by precedent, uninfluenced by example, the Sikh nation has called for war; and on my words, sirs, war they shall have and with a vengeance." Despite the successes gained by Herbert Edwardes in the Second Anglo Sikh War with Mulraj, and Gough's indecisive victories at Ramnagar in November, at Sadulpur in December, and at Chillianwala in the following month, the stubborn resistance at Multan showed that the task required the utmost resources of the government. At length, on 22 January 1849, the Multan fortress was taken by General Whish, who was thus set at liberty to join Gough at Gujarat. Here a complete victory was won on 21 February at the Battle of Gujrat, the Sikh army surrendered at Rawalpindi, and their Afghan allies were chased out of India. In spite of substantial attempts by Sikh and Muslim forces to polarize opposition through religious and anti British sentiment, Dalhousie's military commanders were able to maintain the loyalty of troops, with the exception of a small number of Gurkah deserters. For his services the Earl of Dalhousie received the thanks of the Parliament and a step in the peerage, as Marquess. The war being now over, Dalhousie, without specific instructions from his superiors, annexed the Punjab. Believing in inherent superiority of British rule over the "archaic" Indian system of rule, Dalhousie attempted to dismantle local rule. However, the province quickly became ruled by a group of "audacious and eccentric and often Evangelical pioneers". In an attempt to minimize further conflict, he removed a number of these officials, establishing what he believed to be a more logical and rational system in which the Punjab was systematically divided into districts and divisions, governed by District officers and Commissioners respectively. This lasting system of rule established governance through a young maharaja under a triumvirate of the Governor General. Governance under the established "Punjab School" of Henry and John Lawrence was initially successful, partially due to the system of local cultural respect, while still maintaining British values against acts of widow burning, female infanticide, and burying of lepers alive by small segments of the Indian populace. However, Punjabi rule eventually came to be seen as despotic, largely because of the expansion of judicial system. Although often unpredictable or despotic, many Indians in "rationalized" provinces preferred their previous native rule.
Екінші Бірма соғысы
Империяға тағы бір қосылу жаулап алу арқылы жасалды. Авадағы Бірма соты 1826 жылғы Яндабу шарты бойынша Бірма суларында британдық кемелерді қорғауға міндеттенді. Бірақ Рангун губернаторы мен белгілі бір британдық теңіз мүдделері (Монарх және Чемпион) арасында дау туды. Оқиғаның мән-жайлары компанияның немесе азаматтық биліктің емес, теңіз флотының адмиралдарына есеп беретін отарлық әкімшілер арасындағы қақтығыстармен бүркелген еді. Даудың мәні Парламентке дұрыс баяндалмады, ал Парламент көпшілыққа жеткізілген мәліметтерді одан әрі "жасыруға" қатысты, бірақ осы қарама-қайшы есептерді салыстыру арқылы көптеген фактілер анонимді памфлетте – «Үндістанда соғыстар қалай туындайды» деген шығармада анықталды. Бұл еңбек авторы Ричард Кобден Бірманы басып алып қосылғанда кім шешім қабылдады деген мәселеде дерлік жалғыз куәгер болып табылады. Басып кірудің сылтауын қорғай отырып, Дальхаузи Лорд Уэлслинің «Ганг сағасында британдық туға жасалған кез келген құрметсіздік Темза сағасында жасалған құрметсіздік сияқты жылдам және толық жауапқа ие болуы керек» деген қағидасын келтірді. Дауды дипломатиялық жолмен шешуге әрекеттер жасалды. Бірма губернатор Рангуннан алынды, бірақ бұл жеткілікті деп есептелмеді. Дальхаузи жеке жіберген коммодор Ламберт қасақана инцидент жасап, содан кейін соғыс жариялады. Бірма патшалығы аз қарсылық көрсетті. Мартабан 1852 жылдың 5 сәуірінде, ал Рангун мен Бассейн одан кейін жақын арада алынды. Алайда Ава соты «бейбітшілік» атынан елдің жартысын беруге дайын болмағандықтан, екінші науқан қазан айында басталды, ал Проме мен Пегуды басып алғаннан кейін Пегу провинциясының аннексиясы 1853 жылдың 20 желтоқсанында жарияланды. Дальхаузи Бірма империясына кез келген басып кіруге қатаң қарсы болды, Бірманың сыртқы әлемге сауда және саяси байланыстарын аннексия арқылы тоқтатуға қанағаттанды. Кейбіреулер соғысты аумақты «біріктіру» деп атады, бірақ іс жүзінде Аракан, Тенессерим және жаңа аумақтар теңіз арқылы ғана байланысты болды. Оның қолдаушыларының пікірінше, оның саясаты жаңа провинцияны тыныштандыруға бағытталды, полковник Артур Файрді оған толық жауапты етіп тағайындады, жеке барып зерделеп, телеграф және байланыс жүйесін құрды. Бірақ жаңа провинция тіл мен мәдениет тұрғысынан Үндістаннан мүлдем өзгеше болды. Ол Үндістан жүйесіне сәтті интеграциялана алмады. Соғыстың салдары – өзін-өзі қаржыландыруға жеткіліксіз салық жинай алмайтын қымбат әскери және саяси тәуелділік пайда болды. Аракан мен Тенессеримді британдық басқару Үндістан әкімшілігі үшін қаржылық апатқа айналды. 1830 жылдары осы аумақтардан толығымен құтылу туралы бірнеше рет сұрақтар көтерілді. Дальхаузи өзінің әкімшілігін қаржыландыруға жеткіліксіз кіріс әкелмейтін аумақтың көлемін ұлғайтумен неліктен айналысқандығы әлі түсіндірілмеген. Бұл соғыстың маңызды салдары – Дальхаузидің сепуилерді шетелде қызмет етуге міндеттеуін жалғастыруы болды. Бұл үнділік сепуилер арасында наразылық тудырды, себебі ол индуистік діннің саяхатқа тыйым салуын бұзды. Шындығында, бұл Пенджабтағы бірнеше полктердің бүлік шығаруына әкелді. Британдықтар қасақана касталық шектеулерді бұзуға мәжбүрлеп отыр деген сенім, британдықтардың жаңа майланған патрондарымен индуист және мұсылман тазалық заңдарын қасақана бұзады деген кең таралған сеніммен біріктірілгенде, салдары (1857 жылы) өте ауыр болып шықты.
One further addition to the empire was made by conquest. The Burmese court at Ava was bound by the Treaty of Yandaboo, 1826, to protect British ships in Burmese waters. But there arose a dispute between the Governor of Rangoon and certain British shipping interests (the Monarch and the Champion). The facts of the event were obscured by conflicts between colonial administrators reporting to the admirals of the navy, rather than the company or civil authorities. The nature of the dispute was mis represented to Parliament, and Parliament played a role in further "suppressing" the facts released to the public, but most of the facts were established by comparative reading of these conflicting accounts in what was originally an anonymous pamphlet, How Wars are Got Up in India; this account by Richard Cobden remains almost the sole contemporaneous account of who actually made the decision to invade and annex Burma. In defending the pretext for invasion after the fact, Dalhousie quoted the maxim of Lord Wellesley that any insult offered to the British flag at the mouth of the Ganges should be resented as promptly and fully as an insult offered at the mouth of the Thames. Attempts were made to solve the dispute by diplomacy. The Burmese eventually removed the Governor of Rangoon but this not considered sufficient. Commodore Lambert, despatched personally by Dalhousie, deliberately provoked an incident and then announced a war. The Burmese Kingdom offered little in the way of resistance. Martaban was taken on 5 April 1852, and Rangoon and Bassein shortly afterwards. Since, however, the court of Ava was unwilling to surrender half the country in the name of "peace", the second campaign opened in October, and after the capture of Prome and Pegu the annexation of the province of Pegu was declared by a proclamation dated 20 December 1853. To any further invasion of the Burmese empire Dalhousie was firmly opposed, being content to cut off Burma's commercial and political access to the outside world by the annexation. Some strangely spoke of the war as "uniting" territory, but in practice Arakan, Tenasserim and the new territories were still only linked in practical terms by sea. By what his supporters considered wise policy he attempted to pacify the new province, placing Colonel Arthur Phayre in sole charge of it, personally visiting it, and establishing a system of telegraphs and communications. In practice, the new province was in language and culture very different from India. It could never successfully integrate into the Indian system. The result of the war was to add an expensive new military and political dependency which did not generate sufficient taxes to pay for itself. British Indian rule of Arakan and Tenasserim had been a financial disaster for the Indian Administration. Multiple times in the 1830s questions were raised about getting rid of these territories altogether. Why Dalhousie was so obsessed with increasing the size of a territory that did not generate sufficient revenue to pay for its own administration has never been explained. One consequential factor of this war was Dalhousie's continuation of the requirement that Sepoys be forced to serve abroad. This created great discontent among Indian sepoys, because it violated the Hindu religious prohibition against travel. In fact, this resulted in the mutiny of several regiments in the Punjab. When this belief that the British were intentionally forcing caste breaking was combined with the widespread belief that the British were intentionally violating Hindu and Muslim purity laws with their new greased cartridges, the consequences (culminating in 1857), would prove to be extremely destructive.
Лапса туралы ілім
Далхаузи кезінде әзірленген және жүзеге асырылған ең даулы және күмәнді "реформа" – "қарсы алған" мемлекеттерді бақылауға алу үшін барлық заңды (көбінесе заңсыз) шараларды пайдалану саясаты болды. Далхаузи, бүкіл Үндістанды британдық басқаруға көшіру қажеттігіне сенімді болғандықтан, "мұрагерлік жоқтығы" доктринасын қолдана бастады. Осы доктрина бойынша, британдықтар әдеттегі еркек мұрагері жоқ британдық емес мемлекеттерді аннексиялады. Ол бұл саясат бойынша 1849 жылдың қаңтарында Сатараны, сол жылы Джайтпур мен Самбалпурды, ал 1853 жылы Джанси мен Нагпурды аннексиялауды ұсынды. Оның бұл әрекеттері отандық билік органдарымен мақұлданды, бірақ 1849 жылы Караулиді аннексиялау туралы ұсынысы қабылданбады, ал 1851 және 1852 жылдары аннексияланған Багат пен Удайпурдың шағын иелігі кейіннен жергілікті билікке қайтарылды. Сыншылар бұл аннексияларды Үндістандағы компанияның қаржылық ресурстарын үлкен шығынға ұшырату деп санайды.
The most controversial and tainted 'reform' developed and implemented under Dalhousie was the policy of taking all legal (often illegal too) means possible to assume control over "lapsed" states. Dalhousie, driven by the conviction that all India needed to be brought under British administration, began to apply what was called the doctrine of lapse. Under the doctrine, the British annexed any non British state where there was a lack of a proper male lineal heir. Under the policy he recommended the annexation of Satara in January 1849, of Jaitpur and Sambalpur in the same year, and of Jhansi and Nagpur in 1853. In these cases his action was approved by the home authorities, but his proposal to annex Karauli in 1849 was disallowed, while Baghat and the petty estate of Udaipur, which he had annexed in 1851 and 1852 respectively, were afterwards restored to native rule. These annexations are considered by critics to generally represent an uneconomic drain on the financial resources of the company in India.
Білім беру реформалары
Далхаузи Үндістанда ұлттық білім беру жүйесін құруға берілгендігімен ерекшеленді. Ол 1854 жылғы жарлықтағы ережелердің тиімді орындалуын қамтамасыз етті. Далхаузи әйелдер білімінен артық пайдалы және маңызды өзгеріс болмайды деп мәлімдеді. 1854 жылғы Білім беру жарлығы әйелдер біліміне басымдық берді. Оның басшылығымен үкімет саясаты элиталық білім беруден жалпы білім беруге қарай өзгерді. Далхаузи мен Бетун екеуі де әйелдер білімін қолдау саясатын өзгертуге үлкен үлес қосты. Далхаузи тіпті Бетунның өлімінен кейін құрылған Бетун әйелдер мектебін жеке қаражатынан қолдады. Англияға аттанған бұрын ол жеке қызығушылық танытып, 1856 жылғы Жесірлерді қайта үйлендіру заңын енгізді, ол оның ізбасары лорд Кеннингтің бекітуінен кейін қабылданып, күшіне енді.
Dalhousie had a strong personal commitment to the establishment of a national system of education in India. He ensured the successful administration of the provisions contained in the 1854 dispatch. Dalhousie declared that no single change was likely to produce more important and beneficial consequences than female education. The Educational dispatch of 1854 favoured Women's education. There was shift in government policy under him from higher education for elite towards mass education for both He along with Bethune are credited with changing policy in favour of Women's education. Dalhousie even personally supported the Bethune Women school from his own money set up by Bethune after his death. Before he left for England he took personal interest and introduced the Hindu Widows' Remarriage Act, 1856, permitting widow remarriage which became an act after being approved by his successor, Lord Canning .
Инфрақұрылымды дамыту
Компанияның өз аумағында да осындай мақсаттағы басқа шаралар жүзеге асырылды. Ұзақ уақыт бойы генерал-губернатордың немесе оның өкілімен басқарылған Бенгалия 1854 жылдың мамыр айында өз лейтенант-губернаторына бағындырылды. Әскери кеңестер таратылды; жоғары сатыдағы лауазымдарға тағайындауда тәжірибеліліктен гөрі қабілет бағаланды; әскер киім-кешек және жылқы шаруашылығы бөлімдері құрылды, ал медициналық қызмет толыққанды қайта ұйымдастырылды. Әрбір президенттік аймақта қоғамдық жұмыстар департаменті құрылып, инженерлік колледждер ашылды. Содан кейін империялық телеграф жүйесі енгізілді. Теміржол қатынасының бірінші тармағы 1855 жылы салынды, және басқа да желілердің бағыты мен басқару әдісін анықтайтын жақсы ойластырылған жоспарлар жасалды. Далхаузи Үндістанда халықтың игілігі үшін және үкіметке тәуелділікті азайту үшін жеке кәсіпкерлікті теміржол құрылысына баулуға ынталандырды. Дегенмен, авторитарлық және прагматик басшы ретінде Далхаузи теміржолдарды мемлекеттік бақылауға алды, кеңейіп келе жатқан желіден Үндістанға ең көп пайда әкелуге тырысты. Бұған қоса, Ганг каналы аяқталды; және Пәкістан мен Бирмадағы соғыстардың шығындарына қарамастан, металлмен жабдықталған жолдар мен көпірлерді салуға жан-жақты көмек көрсетілді. Мыңдаған шақырымдық арналары бар 350 шақырымдық Ганг каналы сияқты ірі суару жұмыстары, негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын Үндістан үшін маңызды жоба болды. Топырақтың тұздылығының артуына байланысты кейбір егістік жерлеріне зиян келгенімен, жалпы алғанда, каналдың жанында тұратын адамдар басқалардан жақсы тамақтанып, киінді. Суармалы жерлердің көбеюі халықтың өсуіне әкелді. Халықтың жағдайын жақсартуға бағытталған реформалар, мысалы, егу және білім беру мекемелерін құру ешқашан іске аспады. Бұл халықты кедейлікте ұстап, оларды ауыл шаруашылығы жұмысына тәуелді етіп, жедел жұмысқа итермеледі. Еуропалық үлгідегі реформалар мен билікті консолидациялау оның саясатының басты қағидасы болды. Тоғыз минут ішінде ол Компанияның еуропалық әскерін күшейтудің жолдарын ұсынды, британдық қауымдастыққа, шашыраңқы жат елдіктерге төнетін қауіптерге назар салды; бірақ 1853 жылғы соңғы жарғылық актіде оның өтініші бойынша берілген қосымша жұмылдыру құқықтарынан басқа, оның ұсыныстары үй билігімен тоқтатылды, өйткені олар Үндістанның шығындарына қосымша шығындарды білдірді. Әкімшілігінде Далхаузи тіпті ең маңызды емес әскери мәселелерге де қатаң бақылау жасады, және сер Чарльз Нейпир тағамның қымбаттылығы үшін компенсация ретінде берілетін жәрдемақыны бас штабтан санкцияланбаған жүйе бойынша сепойларға беруге бұйрық бергенде және бұл әрекетін қайталаумен қорқытқанда, генерал-губернатор оны соншалықты айыптады, осыдан кейін Нейпир өзінің лауазымынан кетті. Далхаузи реформалары қоғамдық жұмыстар және әскери істер департаменттерімен ғана шектелмеді. Ол поштаның империялық жүйесін құрып, хаттарды тасымалдау бағасын төмендетіп, пошта маркаларын енгізді. Ол халыққа білім беру департаментін құрды; сотталғандарды таңбалау тәжірибесін жойып, соттарды тексеру жүйесін жақсартты; басқа дінге өткендердің азаматтық құқықтарын қалпына келтірді; әкімшілік есеп беру жүйесін енгізді; және Үндістанның Заң шығару кеңесін кеңейтті. Оның елдегі британдық экономикалық мүдделердің игілігіне қатысты барлық мәселелерге деген қызығушылығы шай өсіруді қолдауында, орманды қорғауында және көне және тарихи ескерткіштерді сақтауында көрінді. Азаматтық басқаруды еуропалықтандыру мақсатында ол Калькуттадағы жас шенеуніктерді оқытуға арналған, пайдасыз колледж деп санайтын оқу орнын жабып, оның орнына оларды провинциялық станцияларда еуропалық үлгіде оқыту жүйесін құрып, оларды ведомстволық емтиханға тартты. Ол еуропалық сарбаздың әл-ауқатына да қамқорлық жасады, оларға денсаулыққа пайдалы демалыс орындары мен қоғамдық бақтар ұйымдастырды.
Other measures with the same object were carried out in the Company's own territories. Bengal, long ruled by the Governor General or his delegate, was placed under its own Lieutenant Governor in May 1854. The military boards were swept away; selection took the place of seniority in the higher commands; an army clothing and a stud department were created, and the medical service underwent complete reorganization. A department of public works was established in each presidency, and engineering colleges were provided. An imperial system of telegraphs followed. The first link of railway communication was completed in 1855, and well considered plans mapped out the course of other lines and their method of administration. Dalhousie encouraged private enterprise to develop railways in India for the good of the people and also to reduce absolute dependence on the government. However, as an authoritarian, utilitarian ruler, Dalhousie brought the railways under state control attempting to bring the greatest benefit to India from the expanding network. In addition, the Ganges Canal was completed; and despite the cost of wars in the Punjab and Burma, liberal provision was made for metalled roads and bridges. The construction of massive irrigation works such as the 350 mile Ganges Canal, which contains thousands of miles of distributaries, was a substantial project that was particularly beneficial for the largely agricultural India. In spite of damaging certain areas of farmland by increasing soil salinity, overall the individuals living along the canal were noticeably better fed and clothed than those who were not. Increasing irrigated area resulted in increase in population. Reforms to improve the condition of the increased population such as immunization and establishment of educational institutions were never implemented. This kept the population poor and bonded to agricultural activities promoting bonded labour. Europeanization and consolidation of authority were the keynote of his policy. In nine minutes he suggested means for strengthening the Company's European forces, calling attention to the dangers that threatened the British community, a handful of scattered strangers; but beyond the additional powers of recruitment which at his entreaty were granted in the last charter act of 1853, his proposals were shelved by the home authorities as they represented yet more expense added to the cost of India. In his administration Dalhousie vigorously asserted his control over even minor military affairs, and when Sir Charles Napier ordered certain allowances, given as compensation for the dearness of provisions, to be granted to the sepoys on a system which had not been sanctioned from headquarters, and threatened to repeat the offence, the Governor General rebuked him to such a degree that Napier resigned his command. Dalhousie's reforms were not confined to the departments of public works and military affairs. He created an imperial system of post offices, reducing the rates of carrying letters and introducing postage stamps. He created the department of public instruction; he improved the system of inspection of goals, abolishing the practice of branding convicts; freed converts to other religions from the loss of their civil rights; inaugurated the system of administrative reports; and enlarged the Legislative Council of India. His wide interest in everything that concerned the welfare of British economic interests in the country was shown in the encouragement he gave to the culture of tea, in his protection of forests, in the preservation of ancient and historic monuments. With the object of making the civil administration more European, he closed what he considered to be the useless college in Calcutta for the education of young civilians, establishing in its place a European system of training them in mufasal stations, and subjecting them to departmental examinations. He was equally careful of the well being of the European soldier, providing him with healthy recreations and public gardens.
Мемлекеттік қызмет реформасы
Ол мемлекеттік қызметке жақсартылған демалыс және зейнетақы ережелерін енгізді, сондай-ақ сауда-саттықпен айналысуға тыйым салып, төлем қарызын болғандарды қатаң жазалап, меценаттық мәселелерде мұқият таңдау арқылы оның моральдық жаңартылуына қол жеткізді. Ешбір генерал-губернатордың Үндістандағы мемлекеттік істерге қатысты одан да салмақты құжаттары болған емес. Қызметтен кеткеннен кейін, тіпті үйіне қайтып бара жатқанда да, денсаулығы нашар болса да, ол өзінің басқаруын қайта қарауға мәжбүр болды, бұл құжаттың маңыздылығы соншалықты болды ki, Британ Парламенті оны басып шығаруға бұйрық берді (1856 жылғы көк кітап 245). Тағы бір маңызды реформалар жиынтығы – жерді пайдалану және кіріс жүйесін жаңғыртуға бағытталған шаралар болды. Дальхаузи билікте болған кезінде ірі жер иелерінің бір бөлігінен жерлерін айырды. Ол сондай-ақ заминдарлық салық жинаушылардың билігін тоқтатуға бағытталған саясатты жүзеге асырды, оларды "топырақтың зиянкестері" деп есептеді. Алайда, мыңдаған шағын жер иелерінің барлық жерлері алынып тасталды, сондай-ақ, жерлерін жалға алып, қалған жерін өңдеген кедейлер де жерсіз қалды. Бұл өте маңызды болды, өйткені сепоилер көбінесе осы экономикалық топтардан сапына алынды. Ол компанияның мемлекеттік қызметкерлерін жұмысқа алу үшін ашық бәсекелестік жүйесін енгізді, осылайша 1853 жылғы Үндістан үкіметі заңы бойынша директорлардың меценаттық жүйесінен айырды.
To the civil service he gave improved leave and pension rules, while he purified its moral by forbidding all share in trading concerns, by vigorously punishing insolvents, and by his personal example of careful selection in the matter of patronage. No Governor General ever penned a larger number of weighty papers dealing with public affairs in India. Even after laying down office and while on his way home, he forced himself, ill as he was, to review his own administration in a document of such importance that the House of Commons gave orders for its being printed (Blue Book 245 of 1856). Another consequential set of reforms, were those aimed at modernizing the land tenure and revenue system. Throughout his time in office, Dalhousie disposed large landowners from portions of their estates. He also implemented policies attempting to end the rule of the zamindar tax farmers, as he viewed them as destructive "drones of the soil". However, thousands of smaller landlords had their holdings completely removed as did the relatively poor who leased small parcels of their land while farming the rest. This was particularly significant as the sepoys were often recruited from these economic groups. He introduced a system of open competition as the basis of recruitment for civil servants of the company and thus deprived the Directors of their patronage system under Government of India Act 1853.
Сыртқы саясат
Оның сыртқы саясаты ірі жергілікті мемлекеттердің номиналды тәуелсіздігін азайтуға және оның үкіметіне Үндістаннан тыс шет мемлекеттермен саяси қатынастарды кеңейтуден аулақ болуға бағытталды. Хайдарабадқа араласудан бас тартты, бұл жағдайда ол жергілікті княздердің басқаруы британ үкіметінің азаматтары мен одақтастарына зиян келтіретін болса ғана араласуды ақтауға болатынын мәлімдеді. 1853 жылы низаммен келісімшарт жасасты, ол британдықтардың сол княздер билігін қолдау үшін ұстаған контингенттің күтімін қамтамасыз ету үшін қаражат берді. Берар келісімшарты, ол сэр Чарльз Вудқа 50 жыл бойы оған болған кез келген жағдайға қарағанда низамды тағында ұстап тұру мүмкіндігі жоғары екенін айтты, сонымен бірге Бомбей мен Нагпур арасындағы аумақтың жолағын бақылау оның біріктіру саясатын және теміржол желісін кеңейту жоспарларын ілгерілетуге көмектесті. Сол рухта, ол Бахавалпурдағы мұрагерлік соғысқа төзбеді, егер бәсекелес үміткерлер британ аумағын бұзбаса. Ол Дост Мохаммадты сикх соғысына қатысқаны үшін жазалаудан бас тартты және әмірдің өзі алға шыққанға дейін ешқандай келіссөздерге қатысудан бас тартты. Содан кейін ол өзінің агенті Герберт Эдвардстың ұсыныстары мен Джон Лоуренстің ұсыныстары арасында орташа бағытты таңдады, ол кез келген шабуылдан аулақ болуды қалаған. Ол өзі 1855 жылы Лоуренстің қол қойған бейбітшілік және достық туралы қысқа келісімді жасады, ол офицер 1856 жылы осы мәселедегі қызметі үшін Knight Commander ретінде Bath орденін алды. Дегенмен, Далхаузи афған басшысымен өзара міндеттемелерге қанағаттанды, әр тарап екіншісінің аумағын құрметтеуге міндеттенді, ол Белуджистанда үлкен араласу қажеттігін көрді және Калат ханымен бірге ол майор Джейкобқа 1854 жылдың 14 мамырында бағынышты ынтымақтастық туралы келісімшарт жасасуға уәкілеттік берді. Ханға жыл сайынғы 50,000 рупийлік жәрдемақы кепілдік берілді, оны ағылшындарға толық және тек қана байланыстыратын келісімге қарсы. Бұл туралы жергілікті билік тарапынан күмән туды, бірақ келісімді тиісінше ратификациялады, ал жәрдемақыны Далхауздың мұрагерлері едәуір арттырды. Ал екінші жағынан ол Персия және Орта Азияға қатысты барлық мәселелерді патшайымның кеңесшілерінің қарауына қалдыруды талап етті. Пунджабты жаулап алғаннан кейін ол Солтүстік-Батыс шекара аймағын бақылауға және басқаруға тырысудың қымбат процесін бастады. Тау тұрғындары жазықты өздерінің азығы және олжасы деп санайды, ал Африд, Мохманд, Қара тау тайпалары, Вазири және басқалар жаңа көршілері ашу-ызаға төзбейтінін үйренуі керек болды. Бірақ ол олардың барлығына бейбітшілікке деген ниетін жариялады және оларға рулық жауапкершілік міндетін жүктеді. Дегенмен, ол бастаған Үндістанның солтүстік-батыс шекарасындағы әскери қақтығыстар жыл сайын қымбаттап, британдықтар Пәкістаннан кеткенге дейін үзіліссіз жалғасты. Оудты аннексиялау соңғыларға қалдырылды. Отандық билік Дальхаузиден Қырым соғысы кезінде оның қызмет мерзімін ұзартуды сұрады, бірақ проблеманың қиындықтары және басқа жерлердегі асқынулар оны операцияларды кешіктіруге итермеледі. 1854 жылы ол Отрамды Лакхнаудың сотына резидент етіп тағайындады, оған провинцияның жағдайы туралы есеп беруді тапсырды. Бұл есеп 1855 жылдың наурыз айында ұсынылды. Бұл есеп британдықтарға "тәртіпсіздік пен биліксіздікке" негізделген әрекет етуге сылтау болды. 1801 жылғы келісімге қарап, Далхаузи патшаның келісімін алғанша, Оудпен қалағанын істей алады деп шешті. Ол Оудтың бүкіл әкімшілігін Компанияға беруді талап етті, патша тек өзінің патшалық дәрежесін, соттардағы белгілі бір артықшылықтарды және жомарт жәрдемақыны сақтап қалды. Егер ол бұл келісімнен бас тартса, жалпы көтеріліс ұйымдастырылатын болады, содан кейін британ үкіметі өз шарттары бойынша араласатын болады. 1855 жылдың 21 қарашасында директорлар кеңесі Дальхаузиге Оудты басқаруды тапсырды және патшаға революция қаупіне ұшырамай, оның патшалығы әкімшілікті тапсыратынына сенімді болмаса, ешқандай мүмкіндік бермеуді тапсырды. Далхаузи денсаулығы нашар және зейнетке шығу қарсаңында, кешіктірілген бұйрықтар оған жеткенде, бірақ ол бірден Оутрамға нұсқауларды әр егжей-тегжейлі жазып, әскерлерді жылжытты және жергілікті пікірді татуластыру туралы нақты бұйрықтармен үкіметтің схемасын әзірледі. Патша өзіне берілген ультиматумға (келісімшарт түрінде) қол қоюдан бас тартты, сондықтан 13 ақпанда провинцияны аннексиялау туралы жариялау шығарылды. Оның ойынша, енді тек бір маңызды мәселе қалды, кеңсесінен кетуге дейін. Бенгалдың Колариан Санталдарының жер иелері мен қарыз берушілердің зорлық-зомбылығына қарсы көтерілісі қатаң түрде басып тасталды, бірақ көтерілістің себептері әлі де қарастырылуы керек және шешім табылуы керек болды. Ол елді жергілікті басқарудан алып тастап, британдық офицерлердің онда тұруын міндеттеді және Сантал басшыларын жергілікті полицияға жұмысқа тартты, ол тәртіпті сақтауда сәтті болған әкімшілік жүйесін құрды.
His foreign policy was guided by a desire to reduce the nominal independence of the larger native states, and to avoid extending the political relations of his government with foreign powers outside India. Pressed to intervene in Hyderabad, he refused to do so, claiming on this occasion that interference was only justified if the administration of native princes tends unquestionably to the injury of the subjects or of the allies of the British government. He negotiated in 1853 a treaty with the nizam, which provided funds for the maintenance of the contingent kept up by the British in support of that princes' authority, by the assignment of the Berars in lieu of annual payments of the cost and large outstanding arrears. The Berar treaty, he told Sir Charles Wood, is more likely to keep the nizam on his throne than anything that has happened for 50 years to him, while at the same time the control thus acquired over a strip of territory intervening between Bombay and Nagpur promoted his policy of consolidation and his schemes of railway extension. The same spirit induced him to tolerate a war of succession in Bahawalpur, so long as the contending candidates did not violate British territory. He refrained from punishing Dost Mohammad for the part he had taken in the Sikh War, and resolutely to refuse to enter upon any negotiations until the amir himself came forward. Then he steered a middle course between the proposals of his own agent, Herbert Edwardes, who advocated an offensive alliance, and those of John Lawrence, who would have avoided any sort of engagement. He himself drafted the short treaty of peace and friendship which Lawrence signed in 1855, that officer receiving in 1856 the Order of the Bath as a Knight Commander in acknowledgement of his services in the matter. While, however, Dalhousie was content with a mutual engagement with the Afghan chief, binding each party to respect the territories of the other, he saw that a larger measure of interference was needed in Baluchistan, and with the Khan of Kalat he authorized Major Jacob to negotiate a treaty of subordinate co operation on 14 May 1854. The khan was guaranteed an annual subsidy of Rs. 50,000, in return for the treaty which bound him to the British wholly and exclusively. To this the home authorities demurred, but the engagement was duly ratified, and the subsidy was largely increased by Dalhousies successors. On the other hand, he insisted on leaving all matters concerning Persia and Central Asia to the decision of the queen's advisers. After the conquest of the Punjab, he began the expensive process of attempting to police and control the Northwest Frontier region. The hillmen, he wrote, regard the plains as their food and prey, and the Afridis, Mohmands, Black Mountain tribes, Waziris and others had to be taught that their new neighbours would not tolerate outrages. But he proclaimed to one and all his desire for peace, and urged upon them the duty of tribal responsibility. Nevertheless, the military engagement on the northwest frontier of India he began grew yearly in cost and continued without pause until the British left Pakistan. The annexation of Oudh was reserved to the last. The home authorities had asked Dalhousie to prolong his tenure of office during the Crimean War, but the difficulties of the problem no less than complications elsewhere had induced him to delay operations. In 1854 he appointed Outram as resident at the court of Lucknow, directing him to submit a report on the condition of the province. This was furnished in March 1855. The report provided the British an excuse for action based on "disorder and misrule". Dalhousie, looking at the treaty of 1801, decided that he could do as he wished with Oudh as long as he had the king's consent. He then demanded a transfer to the Company of the entire administration of Oudh, the king merely retaining his royal rank, certain privileges in the courts, and a liberal allowance. If he should refuse this arrangement, a general rising would be arranged, and then the British government would intervene on its own terms. On 21 November 1855, the court of directors instructed Dalhousie to assume the control of Oudh, and to give the king no option unless he was sure that his majesty would surrender the administration rather than risk a revolution. Dalhousie was in bad health and on the eve of retirement when the belated orders reached him; but he at once laid down instructions for Outram in every detail, moved up troops, and elaborated a scheme of government with particular orders as to conciliating local opinion. The king refused to sign the ultimatum (in the form of a "treaty") put before him, and a proclamation annexing the province was therefore issued on 13 February 1856. In his mind, only one important matter now remained to him before quitting office. The insurrection of the Kolarian Santals of Bengal against the extortions of landlords and moneylenders had been severely repressed, but the causes of the insurrection had still to be reviewed and a remedy provided. By removing the tract of country from local rule, enforcing the residence of British officers there, and employing the Santal headmen in a local police, he created a system of administration which proved successful in maintaining order.
Британияға оралу
Далхаузи 1856 жылғы 6 наурызда Компанияның "Фироз" кемесімен Англияға аттанды, ол жалпы көңіл жағсылық пен құрметке бөленді. Александрияда ол "Карадок" кемесімен Мальтаға, ал содан кейін "Трибун" кемесімен 13 мамырда Спитхедке жеткізілді. Оның қайтысын мемлекет қайраткерлері күткен, олар оның қоғамдық қызметін жаңадан бастайтынына үміттенген, оған жылдық зейнетақы тағайындаған Компания және денсаулығының қалпына келуіне шын жүректен дұға еткен патшайым. Алайда, "Сепай көтерілісі" оның саясатының есебіне қатысты қысымға және оның саяси мүдделері мен мансабына қатысты кең таралған (әділ де, әділетсіз де) сынға алып келді. Оның денсаулығы Мальтада және Малвернде, Эдинбургте нашарлап, ол медициналық көмек іздеді. Ол хаттарында және жария мәлімдемелерінде үкіметтегі әріптестерін кінәлаудан немесе жағдайына түсіруден сақтанды. Осы кезеңде Джон Лоуренс, 1-ші барон Лоуренс оның кеңесіне және ықпалына жүгінді. Өзінің соңғы тілегі бойынша, оның жеке күнделігі мен жеке қызығушылықтарын білдіретін құжаттары өлімінен кейін толық 50 жыл бойы жарияланбауға немесе зерттелмеуге тиіс болды. Ұлдары болмағандықтан, маркизаның титулы оның өлімімен бірге жойылды.
Dalhousie, on 6 March 1856, set sail for England on board the Company's "Firoze," an object of general sympathy and not less general respect. At Alexandria he was carried by H. M. S. "Caradoc" to Malta, and thence by the "Tribune" to Spithead, which he reached on 13 May. His return had been eagerly looked for by statesmen who hoped that he would resume his public career, by the Company which voted him an annual pension of , and by the queen who earnestly prayed for the blessing of restored health and strength; conversely, the outbreak of the "Sepoy Mutiny" led to bitter attacks on the record of his policy, and to widespread criticisms (both fair and unfair) of his political interests and career. His health deteriorated in Malta and at Malvern, Edinburgh, where he sought medical treatment. In his correspondence and public statements, he was careful not to assign blame or cause embarrassment to colleagues in government. During this period, John Lawrence, 1st Baron Lawrence invoked his counsel and influence. By his last wish, his private journal and papers of personal interest were sealed against publication or inquiry for fully 50 years after his death. As he had no sons the marquessate became extinct on his death.
Мұра және еске алу
1854 жылы Британ империясы Үндістанда әскерлері мен шенеуніктері үшін жазғы демалыс орны ретінде Дальхаузи таулы стансасын құрды. Бұл станса сол кездегі Үндістанның генерал-губернаторы болған Лорд Дальхаузидің құрметіне аталған.
Established in 1854 by the British Empire in India as a summer retreat for its troops and bureaucrats, the hill station of Dalhousie was named after Lord Dalhousie who was Governor General of India at that time.