Кіріспе

Биологиялық таксономияда бал арасының нәсілі – таксономиялық иерархиядағы түрше деңгейінен төмен бейресми санат. Ол тұқымнан жоғары санат ретінде қолданылған, бірнеше тұқым бір нәсілді құрайды. Сондықтан, тұқым (бал арасы контекстінде) – нәсілдің ішіндегі түр ішіндегі деңгейде қолданылатын төменгі таксономиялық санат. Тұқымдар көбінесе жасанды түсініктер деп есептеледі, әсіресе биологияда генетикалық оқшаулауға бағытталған мақсатты сипаттайды. Алайда, ара шаруашылығы саласында тұқым бір түрше ішіндегі өте ұсақ айырмашылықтарды сипаттау үшін жиі қолданылады, мысалы, A. m. carnica-ның қоңырдан сұрға дейінгі түс диапазоны. A. m. ligustica-ның құрамында екі нәсіл бар: Лигурия Альпісі аймағынан шыққан, 1900 жылдары акаринге төзімді екені анықталған қараңғы қоңыр Солтүстік Италиялық ара, және Болонья маңындағы және оңтүстік аймақтардан шыққан екінші итальяндық ара нәсілі акаринге өте сезімтал болды. Осы нәсілдің ішінде екі түсті тұқым бар: дәстүрлі итальяндық сары және сирек кездесетін алтын түсті.

Сипаттама

Бал арасының нәсілдері ортақ генетикалық белгілеріне сүйене отырып, тұқымнан төмен тұратын, бейресми таксономиялық дәрежедегі – нәсіл – әртүрлі аталатын жағдайларға жіктеледі. "Бал арасы" термині Африкадан шыққан аралардан тараған Apis mellifera түріндегі араны білдіреді. Аралардың түсіндегі айырмашылықтар әсіресе патшайымдар мен ұшқыштарда байқалады, ал жұмысшы араларды түсі бойынша ажырату өте қиын. Ұшқыштар аналық араның ұрықтанбаған жұмыртқаларынан пайда болады, сондықтан олардың генетикалық ерекшеліктері толығымен аналық араның қасиеттеріне байланысты, ал жұмысшы аралар ұрықтанған жұмыртқалардан пайда болады. Жағдайды одан да күрделендіретін нәрсе – патшайым ара әдетте бірнеше рет жұптасады, одан алынған сперматозоидтар оның денесінде сақталады. Бұл жұмысшы аралардың бір-біріне жартылай қарындас болуы мүмкін екенін білдіреді, сондықтан олардың түсі мен басқа да ерекшеліктері әртүрлі болуы мүмкін. Америкада 1492 жылдан кейін және одан кейінгі Колумбиялық алмасудан кейін барлық бал аралары әкелінгендіктен, тұқымдық түрлердің араласуы кең таралған. Ара өсірушілер арасында "нәсіл" термині көбінесе дұрыс емес қолданылады және жиі аралардың тұқымдық түрлері мен будандарына, сондай-ақ тұқымдық түрлердің бөлімшелеріне сілтеме жасау үшін қолданылады. Ішкі түрлердің (мысалы, A. m. mellifera) ішінде де түрлі-түсті нұсқалардан аспайтын, айқын таралумен байланысты болмауы мүмкін әртүрліліктер кездеседі; мұндайларын кейде жергілікті нәсілдер деп атайды. Олар сипатталған кезде көбінесе өздерінің атауларын алады, бірақ зоологиялық номенклатура осы аталған "нәсілдерді" жарамды деп танымайды, өйткені зоологияда тек тұқымдық түрлер мен одан жоғары дәрежедегілердің ғана ресми ғылыми атаулары бар.