Кіріспе

Стандарттық теміржол өлшегіші, сондай-ақ кең өлшегіш деп те аталады, 1906 жылы АҚШ-та Lionel Corporation компаниясы ұсынған ерте модельдік теміржол және ойыншық пойыздардың рельс өлшегіші. Бұл масштабты модельдеу стандарты емес, ойыншық стандарты болғандықтан, стандарттық өлшемдегі локомотивтер мен вагондардың нақты масштабы әртүрлі болды. Ол үш рельсті жолмен жүреді, олардың жүріс рельстері 2,125 дюйм араласқан.

Шығу тегі

Лионел жаңа стандартты "Standard Gauge" деп атады және осы атауды сауда белгісі ретінде тіркеді. Лионельдің Standard Gauge нақты теміржолдардың стандартты өлшемінен және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін American Flyer танымал еткен 1:64 масштабтағы S өлшемінен ерекшеленеді. Сауда белгісіне байланысты, Лионельдің бәсекелестері ұқсас өнімдерін көбінесе "кең өлшемді" деп атады. Тарихшылар Standard Gauge-тің жасалуына екі түсіндірме ұсынады. Бірі – Лионельдің Märklin-нің Еуропалық Gauge 2 техникалық талаптарын дұрыс түсінбегендігі, рейльстердің ішкі жағы арасындағы қашықтықты, ал Märklin рейльстердің ортасы арасындағы қашықтықты өлшегендіктен, нәтижесінде сәл үлкен және үйлеспейтін стандарт жасалған. Екінші мүмкіндік – бұл өзгеріс Еуропалық бәсекелестіктің алдын алу мақсатымен, үйлеспейтін пойздар жасау арқылы әдейі жасалған. Көптеген адамдар соңғысының ықтимал екенін санайды, себебі Carlisle & Finch сияқты бірнеше АҚШ компаниялары осы стандартқа сәйкес пойыздар шығарды, бірақ екі теорияның біреуін қолдайтын нақты дәлелдер табылмады. Standard Gauge-тің өндірісі 1906 немесе 1907 жылы басталды. Лионельдің каталогында 1906 жылғы пошта таңбасы бар Standard Gauge көрсетілген, алайда көптеген коллекционерлер өндіріс 1907 жылға дейін басталмағанын және Лионель 2 7/8 дюймдік өлшемдегі пойыздарын 1906 жылға дейін өндіргенін айтады.

Лионельдің бәсекелестері

Оның бастапқы құрылу себебі қандай болмасын, Лайонельдің стандартты калибры 1- және 2-калибрлердің есебінен танымал болды. Төрт американдық бәсекелес Лионельдің калибрын қабылдады: 1921 жылы Айвс, 1922 жылы Бучер, 1924 жылы Дорфан және 1925 жылы Американ Флайер. Барлық өндірушілердің рельстері бірдей өлшемде болса, ал пойыздар мен ғимараттар шамамен бірдей масштабта болды, бірақ біріктіргіштер көбінесе үйлесімсіз болды, бұл әртүрлі өндірушілердің вагондарын өзгертусіз араластыруды мүмкінсіз етті. Өндірушілердің санының артуы Лионель калибрын заңдыландырды. 1920-ші жылдардың өркендеуі үлкен ойыншық пойыздарды қолжетімді етті, ал стандартты калибр 1920-ші жылдардың ортасында ең гүлденген кезеңін басынан өтті, бірақ Ұлы депрессия кезінде дерлік жоғалып кетті. Айвс 1928 жылы банкротқа ұшырады, ал 1932 жылы оның тауарлары нарықтан алынып тасталды. Американ Флайер 1932 жылы стандартты калибрлі пойыздарды шығаруды тоқтатты. Дорфан 1934 жылы жұмыны тоқтатты. Лионель 1940 жылы стандартты калибрлі пойыздарды тоқтатты. Бучер, кең калибрлі өндірушілердің соңғысы, 1943 жылы жұмыны тоқтатты. O калибры кішкентай, өндіруге арзан және орнату үшін аз орын қажет етті. Осылайша, ол АҚШ-та ең танымал масштабқа айналды.

Стандартты кеңістіктің төмендеуі

1933 жылдан кейін Лионель жаңа стандартты өлшемдегі модельдерді шығармады. 1937 жылы Lionel 500 сериялы шағын вагондардың бір бөлігі жаңа шассилермен және қосымша құбырлы байланыстармен жасалды. Бұл Лионельдің стандартты өлшемді модельдерді жаңғырту үшін жабдықтарға инвестиция салғанын, бірақ оларды өндіріске енгізбегенін көрсетеді. Ойыншық пойыздар нарығы масштабты модельдеуге қарай дамыды. Лионельдің мақтан тұтатын 700e Hudson локомотиві 1937 жылдан бастап O өлшемінде олардың ең жақсы локомотиві ретінде каталогталды. Үлкен стандартты өлшем енді Лионельдің ең жақсы өнімдерін білдірмейтін болды. Лионель стандартты өлшемді модельдерді 1940 жылғы каталогтарында соңғы рет көрсетті, олар тек вагондарды ұсынды, бұл қолдағы бар заттарды сатуға бағытталғанын көрсетеді.

1940 жылдан кейін

Standard Gauge Оңтүстік Америкада сақталып қалды. Чилидегі Doggenweiler фирмасы 1933 жылдан 1960 жылға дейін Standard Gauge және 2-геужелі пойыздарды шағын көлемде өндірді. Standard Gauge 1950-ші жылдары АҚШ-тағы шағын McCoy Manufacturing фирмасы арқылы қайта жандандырылды, ол 1990-шы жылдарға дейін түпнұсқа дизайнындағы пойыздарды жасады. 1970-ші жылдары Williams Electric Trains 1920 және 1930 жылдардағы Lionel пойыздарының көшірмелерін шығара бастады. Бұл желі кейіннен Lionel өзі сатты, ал MTH Electric Trains оларды өндіріп, сатты. 2021 жылы Майк Вольф зейнетке шығып, компанияны бөліп жіберді. Көптеген кіші өндірушілер, көбінесе бір-екі адамнан тұратын шағын кәсіпорындар, Standard Gauge пойыздарының өте ерте көшірмелерін қолмен жасап сатты.