Англия мен Уэльс патшасының Бас заң кеңесшісі

Кіріспе

Англия мен Уэльс монархының заң қызметкері – Англия мен Уэльс корольінің бас прокуроры Англия мен Уэльске қатысты мәселелерде егемендік пен үкіметтің басты заң кеңесшісі және Корольдік заң қызметкерлерінің ішіндегі жоғары дәрежелі лауазым иесі болып табылады. Ортақ құқық жүйесін қолданатын басқа елдерден айырмашылығы, бас прокурор сот әділеттігін басқармайды; бұл функция әділет министрі мен лорд-канцлердің құзыретінде. Ол сонымен қатар Солтүстік Ирландияның бас адвокаты болып табылады. Бас прокурор лауазымы кем дегенде 1243 жылдан бері сақталған, сол кезде корольдің мүддесін сотта қорғау үшін кәсіби адвокат жалданыпты. Лауазым 1461 жылы саяси рөлге ие болды, осы кезде лауазым иегері Лордтар палатасына шақырылып, үкіметке заң мәселелері бойынша кеңес берді. 1673 жылы бас прокурор ресми түрде корольдің заң мәселелеріндегі кеңесшісі мен өкілі болды, бірақ кеңес беруден гөрі сот ісімен айналысты. 20 ғасырдың басында сот ісінен ауытқу және заң кеңесіне көшу байқалды. Бүгінде қылмыстық қудалау Корольдік қудалау қызметі арқылы жүзеге асырылады, ал мемлекеттік органдарға заң кеңесін басым көпшілікте Мемлекеттік заң департаменті береді, екеуі де бас прокурордың бақылауында. Қосымша міндеттерге – Қатысты күдікті қылмыстарды тергеу бюросын, Корольдік қудалау қызметінің инспекциясын, әскери прокуратураны және қылмыстық істерді тергеуге өкілетті басқа да мемлекеттік заңгерлерді бақылау кіреді. Бас прокурор үкіметке, жекелеген мемлекеттік органдарға және министрлерге заң мәселелері бойынша кеңес береді, Парламенттегі сұрақтарға жауап береді және Англия мен Уэльс апелляциялық сотына "шамадан тыс жұмсақ" жазалар мен заң мәселелерін ұсынады. 1997 жылғы «Заң қызметкерлері туралы» заңға сәйкес, міндеттерді бас солиситорға жүктеуге болады, ал кез келген әрекеттер бас прокурордан шыққандай қарастырылады. Осы лауазымның көлеңкелік министрі – Англия мен Уэльстің көлеңкелік бас прокуроры, ал бас прокурордың жұмысын Әділет комитеті де қадағалайды.

Law officer of the Monarch of England and Wales

His Majesty's Attorney General for England and Wales is the chief legal adviser to the sovereign and Government in affairs pertaining to England and Wales as well as the highest ranking amongst the law officers of the Crown. Unlike in other countries employing the common law legal system, the attorney general does not govern the administration of justice; that function is carried out by the secretary of state for justice and lord chancellor. The incumbent is also concurrently advocate general for Northern Ireland. The position of attorney general has existed since at least 1243, when records show a professional attorney was hired to represent the King's interests in court. The position first took on a political role in 1461 when the holder of the office was summoned to the House of Lords to advise the Government there on legal matters. In 1673, the attorney general officially became the Crown's adviser and representative in legal matters, although still specialising in litigation rather than advice. The beginning of the 20th century saw a shift away from litigation and more towards legal advice. Today, prosecutions are carried out by the Crown Prosecution Service and most legal advice to government departments is provided by the Government Legal Department, both under the supervision of the attorney general. Additional duties include superintending the Serious Fraud Office, HM Crown Prosecution Service Inspectorate, Service Prosecuting Authority, and other government lawyers with the authority to prosecute cases. The attorney general advises the government, individual government departments, and individual government ministers on legal matters, answering questions in Parliament and bringing "unduly lenient" sentences and points of law to the Court of Appeal of England and Wales. As per the Law Officers Act 1997, duties can be delegated to the Solicitor General, and any actions are treated as if they came from the attorney general. The corresponding shadow minister is the Shadow Attorney General for England and Wales, and the work of the attorney general is also scrutinised by the Justice Select Committee.

Тарих

Бұл лауазымның пайда болуы белгісіз, бірақ "тақ мүддесінің адвокаты" туралы ең алғашқы жазба 1243 жылға дейін сақталып қалған, онда кәсіби адвокат Лоренс Дель Брок патша үшін іс жүргізу үшін жалданып, өзі мүдделі болған сотқа қатыса алмады. Лауазымның алғашқы жылдары иесі негізінен сотта Корольді өкілдік етумен айналысты және ешқандай саяси рөл немесе міндеттерді атқармады. Құнды лауазым болғанымен, бас прокурордан өте көп еңбек етуі күтілді; Фрэнсис Норт (1637–1685) бас прокурор ретінде жылына 7000 фунт стерлинг табыс тапса да, кеңседен бас тартып, жұмыс жүктемесі азайғандықтан, айлық айтарлықтай төмендесе де, жалпы соттың бас судьясы болуға келісті. 16 ғасырда бас прокурор Лордтар палатасы мен Халық палатасы арасында хабар алмасу үшін пайдаланылды, бірақ Халық палатасы оған күдікпен қарады және оны Лордтар мен патшаның құралы деп есептеді. 1672 және 1673 жылдардағы Корольдік кешірім туралы декларацияға байланысты конституциялық күрес кезінде бас прокурор ресми түрде заң мәселелері бойынша Корольдің өкілі атанды. 1890 жылы бас прокурордың жеке практикамен айналысу құқығы ресми түрде алынып тасталды, бұл лауазым иесін үкіметтің толық уәкіліне айналдырды. 20 ғасырдың басынан бері бас прокурордың рөлі Корольді және үкіметті сотта тікелей өкілдік етуден ауытқып, көбірек саяси және министрлік лауазымға айналды, бас прокурор үкіметтің және жеке үкіметтік департаменттердің заң кеңесшісі ретінде қызмет етеді. Осы өзгеріске қарамастан, 1957 жылғы Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі қабылданғанға дейін бас прокурор барлық улану оқиғаларын тергеуге міндетті болды. Бұл мәселе үкіметтің Белмарштағы терроризм күдіктілерін ұстауының заңдылығына қатысты болды.

Рөл мен міндеттері

Бас прокурор қазіргі уақытта Министрлер кабинетінің мүшесі емес, бірақ Кабинет отырыстарына қатысуға тағайындалған. Бас прокурордың Министрлер кабинетінің мүшесі бола алмайтыны заң емес, саяси конвенция, және қысқа мерзімге бас прокурор 1912 жылы сэр Руфус Айзекстен бастап, 1928 жылы Дуглас Хоггпен аяқталған кезеңде Кабинетте отырды. Бас прокурорлардың Министрлер кабинетінің отырыстарына қатысуына ешқандай тыйым салынбаған, және кейде үкіметке заңдық тұрғыдан дұрыс шешім қабылдау үшін кеңес беру мақсатында олар отырыстарға шақырылады. Бас прокурор – Корольдік пен оның үкіметінің басты заң кеңесшісі, үкіметтің әрекеттерінің кез келген заңдық салдары туралы кеңес берудегі негізгі рөлді атқарады, бұл кеңес отырыстарда ауызша немесе жазбаша түрде беріледі. Олар жалпы үкіметке ғана емес, жекелеген ведомстволарға да кеңес береді. Басты рөлі сот процесі болмаса да, бас прокурор кейбір маңызды істерде Корольдік пен үкіметтің мүддесін қорғайды, сондай-ақ көптеген үкіметтік заңдық істерді жүргізетін Қазыналық кеңесшіні таңдайды. Олар Халықаралық сот алдындағы барлық істерде үкіметтің өкілі болып табылады. Келісім негізінде қаралатын іске мысал – 1924 жылы алғашқы Лейборист үкіметінің құлауына әкелген Кэмпбелл ісі. Бас прокурор Үкіметтік заң департаменті мен Ауыр қылмыстар кеңсесіне де басшылық етеді. Бас прокурордың Апелляциялық сотқа "әділсіз жұмсақ" жазалар мен заң мәселелерін ұсыну, қылмыстық қудалауды тоқтату үшін nolle prosequi бұйрықтарын шығару, басқа да қудалау органдарын (мысалы, DEFRA) қадағалау және заңдық шараларға тап болған жеке министрлерге кеңес беру өкілеттіктері бар. Олар сотқа арыз беруге жауапты, талас-тартыс тудырған сотталушыларды шектеу үшін, сондай-ақ қайырымдылық ұйымдарының немесе белгілі бір отбасылық дауларда қоғамдық мүдделерді қорғау үшін сот процесіне араласа алады. Олар Англия мен Уэльс адвокатурасының ресми басшысы болып саналады, бірақ бұл тек дәстүр және оған ешқандай міндеттер мен құқықтар жүктелмейді.

The attorney general is currently not a Cabinet minister, but is designated as also attending Cabinet. The rule that no attorney general may be a cabinet minister is a political convention rather than a law, and for a short time the attorney general did sit in cabinet, starting with Sir Rufus Isaacs in 1912 and ending with Douglas Hogg in 1928. There is nothing that prohibits attorneys general from attending meetings of the Cabinet, and on occasion they have been asked to attend meetings to advise the government on the best course of action legally. The attorney general is also the chief legal adviser of the Crown and its government, and has the primary role of advising the government on any legal repercussions of their actions, either orally at meetings or in writing. As well as the government as a whole, they also advise individual departments. Although the primary role is no longer one of litigation, the attorney general still represents the Crown and government in court in some select, particularly important cases, and chooses the Treasury Counsel who handle most government legal cases. By convention, they represent the government in every case in front of the International Court of Justice. An example of a consent case is the Campbell Case, which led to the fall of the first Labour government in 1924. The attorney general also superintends the Government Legal Department and the Serious Fraud Office. The attorney general also has powers to bring "unduly lenient" sentences and points of law to the Court of Appeal, issue writs of nolle prosequi to cancel criminal prosecutions, supervise other prosecuting bodies (such as DEFRA) and advise individual ministers facing legal action as a result of their official actions. They are responsible for making applications to the court restraining vexatious litigants, and may intervene in litigation to represent the interests of charity, or the public interest in certain family law cases. They are also officially the leader of the Bar of England and Wales, although this is merely custom and has no duties or rights attached to it.