Кіріспе

Егін жинаудың бір түрі
Аграрлық процесс

Жинау – шаруалардың егістігінен коммерциялық жинаудан кейін қалған егінді жинау немесе жинау экономикалық тұрғыдан тиімді емес егістіктердегі әрекет. Бұл ежелгі еврей кітаптарында сипатталған және бірнеше христиан мемлекеттерінде заңмен бекітілген кедейлердің құқығы болған. Қазіргі кездегі тамақ немесе ас ингредиенттерін табу үшін қоқыс контейнерлерін қарау, тамақ құтқарудың ұқсас түрі ретінде қарастырылады. Жинау мұқтаж адамдарға пайдалы жиналған азық-түліктерді ұсыну үшін де қолданылады. АҚШ-та, тамақ құтқару ұйымдарына көмектесу үшін ұлттық желіге қажеттілік туды. Бұл Ұлттық жинау жобасы деп аталады, ол Вермонт құқық және магистратура мектебінің Ауыл шаруашылығы және азық-түлік жүйелері орталығы тарапынан басталып, бұрынғы христиан мемлекеттері сияқты, жағдайы нашар адамдарға көмектесу мақсатында құрылды.

Киелі кітап

Құдайдың Заң кітабының 5-тарауы мен Леуіліктер кітабында егіншілер өрістерінің шетін жинамай, түсіп қалған дән-жемді қалдырулары, сондай-ақ өрістің көп бөлігін жинаған кезде қалып қойған өнімді жинамаулары керектігі айтылған. Леуіліктер кітабында осы туралы екі рет айтылғанда, жүзімдіктерде де бір бөлігін жинамай қалдыру керектігі қосымша айтылады, бұл туралы Құдайдың Заң кітабында да кездеседі. Бұл аяттарда зәйтүн ағаштарын бірнеше рет соғуға болмайды және алғашқы соғудан қалғандары қалдырылуы керек деп бұйырылған. Леуіліктер кітабында айтылғандай, мұның бәрі кедейлер мен жат жұрттықтарға арналған.

Раббилердің көзқарасы

Классикалық раввиндік әдебиеттерде Құдайдың қалдықтарға қатысты ережелері тек астық далаларына, бау-бақшаларға және жүзімдіктерге ғана қатысты деп таласқан. Егіншіге қалдықтардан пайда табуға, кедейлерді айыруға, оларды иттер мен арыстанмен қорқытуға рұқсат етілмеген; тіпті кедейлердің біреуіне қалған өнімді жинауға көмектесуге де рұқсат болмаған. Көптеген классикалық раввиндер, Бабыл негізінде болғандары, осы заңдарды онда да қолданған; алайда бұл ережелер тек еврей кедейлеріне ғана қатысты деп саналған, бірақ азаматтық бейбітшілік үшін кедей жұрттарға да пайдасы тиген.

Еуропалық тәжірибе

Еуропаның көптеген аймақтарында, Англия мен Францияны қоса алғанда, Киелі кітаптан туындаған егістіктен қалдық жинау құқығы кедейлерге арналған; заңмен қорғалатын, Еуропаның кейбір бөліктерінде қазіргі заманға дейін сақталған құқық. 18 ғасырдағы Англияда "коттеджерлер", яғни жерсіз тұрғындар үшін астық жинау заңмен бекітілген құқық болды. Шағын ауылдарда шіркеу күзетшісі таңғы сағат сегізде және кешкі сағат жетіде шіркеу қоңыраоын соғып, астық жинаушыларға жұмысты қашан бастап, қашан аяқтау керектігін хабардар ететін. Бұл заңды құқық 1788 жылғы Steel v Houghton шешімінен кейін күшін жойды.

Қазіргі заман

Шүлхан Арух еврей шаруаларының енді Киелі кітаптағы ережелерге бағынуға міндетті емес екенін дәлелдейді. Дегенмен, қазіргі Израильде православие дінінің раввиндері яһудилердің демалыс жылдарында кедейлер мен шет елдіктерге егін қалдықтарын жинауға рұқсат беруін қатаң талап етеді. Қазіргі заманда егін қалдықтарын жинап, кедейлер мен аш адамдарға таратумен гуманитарлық ұйымдар айналысады; мысалы, күннің соңында супермаркеттерден лақтырылатын азық-түліктерді жинау да осыған жатады. Қоғамдық аштық мәселесін шешу үшін егін жинаумен айналысатын бірнеше ұйым бар, мысалы, Сент-Эндрю қоғамы мен Бостон аймағындағы егін жинаушылар. Егін көп болған жерде оны жинауға болады. Супермаркеттерден бөлек, егін жинау шаруашылықтарда да жүргізіледі. Еріктілер, егін жинаушылар деп аталады, шаруаларға егістікте қалған өнімдерін жинап, азық-түлік банкіне беруге келеді. 2010 жылы Нью-Йорк штатында осылай жиналған жеміс-жидек пен көкөністің жалпы салмағы 3 миллион 600 мың фунтқа жетті. Адамдар егін жинап, таратып жатқанда, олар өзін қауіпке тікелей ұшыратады; Кеңес Одағында «Шпикелет заңы» (кейде «егін жинау туралы заң» деп аударылады) егін жинауды қылмыс деп есептеп, өлім жазасымен немесе ерекше жағдайларда 10 жылға мәжбүрлі еңбекке кесетін. АҚШ-та 1996 жылғы Билл Эмерсонның «Жақсы самариялық» заңы донорлардың жауапкершілігін тек өте ауыр немқұрайлылық немесе қасақана жасалған әрекеттермен шектеп, мейрамханалар мен тамақтану орындарынан азық-түлік орталықтарына артық тамақ жеткізуге кедергі келтіретін тәуекелді азайтады. Бұл заң штаттық «Жақсы самариялық» заңдарынан басымдыққа ие, себебі олар аз қорғауды қамтамасыз етеді. Бали аралындағы дәстүрлі заң бойынша, ағаштан жерге түскен жемісті кездейсоқ өтетін адам жинай алады, тіпті ағаш жеке меншікте болса да. АҚШ-та да егін жинауды қолдайтын және санкциялайтын заңдар бар. Бұл заңдар корпорацияларға егін жинауды пайдалану үшін гранттар алуға мүмкіндік береді, ауыл шаруашылығы секторына егін жинауды ұлттық деңгейде қаржылық тұрақтандыруды міндеттейді және жиналған көкөністерді таратуға рұқсат береді. 2020 жылы АҚШ пен Канадада бірігіп 143 егін жинау ұйымы жұмыс істеді, олар жылына 163 000-ден 5,2 миллион фунтқа дейін егін жинады.

Өнердегі астық жинау

Өсімдіктерді жинау тақырыбы өнерде, әсіресе XIX ғасырда танымал болды. Францияның ауылдық аймақтарындағы өсімдіктерді жинау Жан-Франсуа Милледің "Егін жинаушылар" (1857) және Жюль Бретонның "Егін жинауға шақыру" (1859) суреттерінде бейнеленген, ал 2000 жылы Аньес Варданың "Егін жинаушылар мен мен" деректі/эксперименталды фильмінде зерттелген. Винсент ван Гогтың Нюенендегі шаруа әйелінің егін жинап отырған эскизі (1885) Чарльз Клор коллекциясында сақталады.

Жүн жинау

Жүн жинау – жүн жинауға ұқсас тәжірибе, бірақ жүнге қатысты. Бұл қазір қолданыстан шыққан, бұталар мен қоршауларға ілініп қалған немесе қойлар өткен кезде жерге түскен жүн жинау еді. Жүн жинаушының шарлап, мақсатсыз жүруі сөздің идеомалық мағынасын тудырады – ойдың бағытсыз саяхаты.

Балық аулау

[[Файл:Теңіз шөптерін тазарту (қырқылған). Теңіз шөп алаңында жинау Теңіз шөп алаңдарындағы омыртқасыз балықтарды жинау (жаяу жүру арқылы) балық аулау әдісі бүкіл әлемде кең таралған, бұл жүздеген миллион адамның тамақтанылуына үлес қосады.

Экологиялық жинау

Жемісті жинау термині беткейлерден азық-түлік алуды қамтитын тамақтану түрлеріне де қолданылады. Мысалы, Австралияда пардалоттар (кішкентай әнші құстар) эвкалипт жапырақтарындағы лерптермен (қосқанатты жәндіктер) қоректенуімен белгілі. Көптеген балықтар да қатты беттерден ұсақ азықтарды теріп алып жейді, бұл да экологиялық жемісті жинаудың бір мысалы.