К.И. Льюис: Американ философ және модальды логиканың негізін қалаушысы
C. I. Lewis
Американ философ C.I. Льюис (1883-1964) – модальды логиканың негізін қалаушы, концептуалды прагматизмнің авторы. Білім, құндылық, квалиа туралы еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық философ (1883–1964)
American philosopher (1883–1964)
Кларенс Ирвинг Льюис (12 сәуір 1883 – 3 ақпан 1964), көбінесе C. I. Льюис деп аталады, американдық академиялық философ. Ол қазіргі заманғы модальдық логиканың негізін салушы және тұжырымдық прагматизмнің құрылтайшысы саналады. Алғашқыда танымал логик болған ол, кейіннен эпистемология саласына көшті және өмірінің соңғы 20 жылында этика туралы көп еңбек жазды. "Нью-Йорк Таймс" газеті оны "символикалық логика және білім мен құндылықтың философиялық ұғымдары бойынша маңызды сарапшы" деп еске алды. Ол "Qualia" терминін философия, тіл білімі және когнитивтік ғылымдарда бүгінгі қолданылатын түрінде алғаш рет қолданды.
Clarence Irving Lewis (April 12, 1883 – February 3, 1964), usually cited as C. I. Lewis, was an American academic philosopher. He is considered the progenitor of modern modal logic and the founder of conceptual pragmatism. First a noted logician, he later branched into epistemology, and during the last 20 years of his life, he wrote much on ethics. The New York Times memorialized him as "a leading authority on symbolic logic and on the philosophic concepts of knowledge and value." He was the first to coin the term "Qualia" as it is used today in philosophy, linguistics, and cognitive sciences.
Өмірбаян
Льюис Массачусетс штатының Стоунхэм қаласында дүниеге келген. Оның әкесі аяқ киім фабрикасында білікті жұмысшы болып жұмыс істеген, және Льюис салыстырмалы түрде қарапайым жағдайда өсті. Ол 13 жасында грек философы Сократтан бұрынғы ойшылдар, әсіресе Анаксагор мен Гераклит туралы оқығанда философияны танысты. Льюис еске алған философия бойынша алғашқы еңбек Джон Маршаллдың «Грек философиясының қысқаша тарихы» (1891) болды. Иммануил Кант Льюистің ойлауына өмір бойы үлкен әсер етті. «Логика және прагматизм» атты мақаласында Льюис былай деп жазды: «[Менің өмірімде] Кантпен танысқанға дейін осындай маңызды жағдай болған емес. Менің ойымша, ол күмәнділікті оның сөзсіз соңғы сатысына жеткізіп, оны бұзуға болмайтын негіздерді қалады». 1902 жылы ол Гарвард университетіне түсті. Оның ата-анасы оған қаржылай көмектесе алмағандықтан, ол оқу ақысын төлеу үшін официант болып жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1933 жылы ол Америка философиялық қауымдастығының төрағасы болды. 1942 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Льюис 1957–58 жылдары Стэнфордта қонақ профессор болып жұмыс істеді, онда ол соңғы рет лекцияларын оқыды. 1959–60 оқу жылында ол Веслиан университетінің Жоғары оқу орталығының стипендиаты болды.
Lewis was born in Stoneham, Massachusetts. His father was a skilled worker in a shoe factory, and Lewis grew up in relatively humble circumstances. He discovered philosophy at age 13, when reading about the Greek pre Socratics, Anaxagoras and Heraclitus in particular. The first work of philosophy Lewis recalled studying was A Short History of Greek Philosophy by John Marshall (1891). Immanuel Kant proved a major lifelong influence on Lewis's thinking. In his article "Logic and Pragmatism", Lewis wrote: "Nothing comparable in importance happened [in my life] until I became acquainted with Kant Kant compelled me. He had, so I felt, followed scepticism to its inevitable last stage, and laid the foundations where they could not be disturbed." In 1902, he entered Harvard University. Since his parents were not able to help him financially, he had to work as a waiter to earn his tuition. and in 1933, he presided over the American Philosophical Association. He was elected to the American Philosophical Society in 1942. Lewis accepted a visiting professorship at Stanford during 1957–58, where he presented his lectures for the last time. For the academic year 1959–60, he was a Fellow at the Center for Advanced Studies at Wesleyan University.
Эпистемология
Льюис (1929), "Ақыл және әлемдік тәртіп" еңбегі қазір 20 ғасырдағы эпистемологиядағы ең маңызды туындылардың бірі саналады. 2005 жылдан бастап, Мюррей Мерфидің Льюис және прагматизм туралы кітабынан кейін Льюис американдық прагматиктер қатарына енді. Льюис когерентизмнің алғашқы жақтаушыларының бірі болды, әсіресе Томас Бейз ұсынған ықтималдықтарға негізделген тұжырымдармен қолдау тапты. Ол докторлық студенті Нельсон Гудман танымал еткен "qualia" терминін қазіргі кездегі жалпыға қабылданған мағынасында алғаш рет қолданды. Льюис үшін фактілер, заттарға қарама-қарсы, біліміміздің негізгі бірлігі болып табылады, және фактілер басқа фактілермен логикалық байланысқа түсе алады, сонда бір факт екіншісін күндізетуі немесе жоққа шығаруы мүмкін. Фактілер бір-бірімен байланысып, мүмкін болатын әлемдерді сипаттайтын жүйелер құра алады, бірақ фактілердің өзінде логикалық қатынастар әлем нақты болсын немесе болмасын, өзгеріссіз қалады. Ол былай дейді: "Фактілердің логикалық қатынастары олардың нақтылығына немесе нақты еместігіне қарамастан өзгермейді, дәл сол сияқты ұсыныстардың логикалық қатынастары олардың растығына немесе жалғандығына тәуелді емес".
Lewis (1929), Mind and the World Order, is now seen as one of the most important 20th century works in epistemology. Since 2005, following Murray Murphey's book about Lewis and pragmatism, Lewis has been included among the American pragmatists. Lewis was an early exponent of coherentism, particularly as supported by probability observations such as those advocated by Thomas Bayes. He was the first to employ the term "qualia", popularized by his doctoral student Nelson Goodman, in its generally agreed modern sense. For Lewis, facts, as opposed to objects, are the units of our knowledge, and facts are able to enter into inferential relationships with other facts such that one fact may imply or exclude another. Facts relate to each other such that they can form systems that describe possible worlds, but the facts themselves have the same logical relationships whether a world is actual or not. He says, “ the logical relations of facts are unaltered by their actuality or non actuality, just as the logical relations of propositions are unaffected by their truth or falsity.”
Этика және эстетика
Льюистің этикаға қатысты соңғы жазбалары Льюис (1955, 1957) монографияларын және Льюис (1969) атты өлімнен кейін жарық көрген жинағын қамтиды. 1950 жылдан өмірінің соңына дейін ол этика туралы жоспарланған трактаттың көптеген тарауларын жазды, бірақ оны аяқтауға үлкермеді. Осы жазбалар Стэнфорд университетіндегі Льюис мұрағатында сақтаулы. Льюис (1947) эстетика және өнер философиясы туралы екі тараудан тұрады.
Lewis's late writings on ethics include the monographs Lewis (1955, 1957) and the posthumous collection Lewis (1969). From 1950 until his death, he wrote many drafts of chapters of a proposed treatise on ethics, which he did not live to complete. These drafts are included in the Lewis papers held at Stanford University. Lewis (1947) contains two chapters on aesthetics and the philosophy of art.
Мұра
Льюис өз идеяларын толыққанды баяндаса да, оның еңбектері соңғы жылдары көбінесе назардан тыс қалды. Оны кешкі прагматист және ертедегі талдамалық философ ретінде қарастыруға болады, және оның шәкірттерінің қатарында Брэнд Бланшард, Нельсон Гудман және Родерик Чишолм сияқты білімпаздар болды. Джоэл Айзек бұл назарсыздаушылықтың дұрыс екенін санайды. 1950 жылдары Льюис жазған он лекция мен қысқа мақалалар 1969 жылы Джон Ланге тарапынан жиналып, өңделді. "Values and Imperatives: Studies in Ethics" атты жинақ Стэнфорд университетінің баспасынан жарық көрді. Льюис символдық логика, бинарлық қатынастар, модальдық логика және американ философиясындағы прагматизмнің дамуына қосқан үлесіне деген қызығушылықтың арқасында беделін арттырып отыр. Стэнфорд университетінің кітапханасында Льюиске тиесілі 11,5 сызықтық футқа жуық қағаздар сақталған.
Lewis's work has been relatively neglected in recent years, even though he set out his ideas at length. He can be understood as both a late pragmatist and an early analytic philosopher, and had students of the calibre of Brand Blanshard, Nelson Goodman, and Roderick Chisholm. Joel Isaac believes this neglect is justified. Ten lectures and short articles that Lewis produced in the 1950s were collected and edited by John Lange in 1969. The collection, Values and Imperatives: Studies in Ethics, was published by Stanford University Press. Lewis's reputation benefits from interest in his contributions to symbolic logic, binary relations, modal logic and the development of pragmatism in American philosophy. There are 11.5 linear feet of Lewis's papers at Stanford University Libraries.