Кіріспе

Ыбырайымға уәде етілген жер – Еврей Танахинда Ыбырайымның ұрпақтарына жер беру туралы Киелі кітаптағы уәде. Уәде етілген жер (транслит.: ha'aretz hamuvtakhat; араб.: أرض الميعاد, транслит.: ard al mi'ad) – Левант аймағындағы Таяу Шығыс жері. Ибраһим діндері (яһудилік, христиандық, ислам және басқалары) Құдайдың Ыбырайымға (Ибраһим діндеріндегі аңыз патриарх) және оның ұрпақтарына бірнеше рет уәде етіп, бергенін мәлімдейді.

Ыбырайымдық оқиғалар

Уәде етілген жер туралы түсінік еврей діни мәтіні Торада жазылған діни хикаядан бастау алады. Тора еврейлердің қасиетті кітабы саналғанымен, ол исламда Таурат деп аталатын қасиетті кітап ретінде де танымал, сонымен қатар христиан дінінің Киелі кітап канонындағы Ескі Ғаһидаттың бір бөлігі болып табылатын Танах немесе Еврей Киелі кітаптарының алғашқы бес кітабынан тұрады.

Яһудилердің түсіндірмесі

Уәде етілген жер туралы түсінік – 1948 жылы Израильді Израиль жерінде еврей мемлекеті ретінде құрған еврей ұлттық қозғалысы – сионизмнің орталық ұлттық мифы болып табылады. Басты еврей дәстүрінде Ыбырайымға, Ысқаққа және Яқыпқа берілген уәде, еврей саналатын кез келген адамға, соның ішінде дінге өтушілерге (прозелиттерге) және олардың ұрпақтарына берілген деп есептеледі, ал бұл брит мила (сүндеттеу рәсімі) арқылы нығайтылады.

Америка отаршылдығы

Көптеген еуропалық отарлаушылар Американы діни қақтығыстар мен қудалаулардан пана болатын "Уәде етілген жер" деп қарастырды. Мысалы, 1630 жылы пуритан пасторы Джон Коттонның "Құдайдың Өзінің Егістігіне берген уәдесі" атты уағызында Англиядан Массачусетке аттанған отарлаушыларға Мысырдан шығу туралы әңгіме жиі еске салынды, ал кейіннен неміс иммигранттары: "Америка – Құдай Ибраһимға уәде еткен әдемі жер" деп ән салды. 1783 жылы тәуелсіздікті тойлауға арналған уағызында Йель университетінің президенті Езра Стайлз американдықтардың таңдалғанын және құлдықтан Уәде етілген жерге босатылғанын айтты: "Тәңір Өзінің американдық Израилін 'Өзі жаратқан барлық елдерден биік етті'", бұл уәде туралы Ескі өсиеттің 5 кітабындағы сөздерді көрсетеді. Шонни/Ленапе ғалымы Стивен Ньюкомб өзінің 2008 жылғы "Погондар Уәде етілген жерде: Христиандық ашу доктринасын түсіндіру" кітабында христиан әлемінің ашу доктринасы осы келісім дәстүріндегі "христиан емес адамдарды өлтіру және тонау құқығы" туралы да талап болғанын дәлелдеді, онда "Тәңір" Ескі өсиеттің 5 кітабында Өзінің таңдалған халқына "Сендердің алдарыңдағы көптеген халықтарды" "толыққанды жоюға" бұйрық берді, "Ол" оларды "Өзі" тапқан және "Өзінің" "Таңдалған халқына" "иеленуге" уәде еткен жерге әкелгенде, және бұл "құқық" 1823 жылғы Джонсон мен Макинтош ісі бойынша Жоғарғы сот шешімі арқылы АҚШ заңнамасына енгізілді.

Мормондық

Мормондық ілімі бойынша, Америка Құдайдың Киелі кітапта уәде еткен жері, ал Конституциясы – құдайлық шабытпен жазылған, және мормондар – Құдайдың таңдалған халқы.

Мұсылмандық түсінік

Бірінші ғасырдағы римдік-иудей тарихшысы Флавий Иосиф Ысмайылдың араб тайпасының негізін қалаушы болғанын айтқан. Ал мұсылман дәстүрі бойынша, Исламның негізін қалаушы пайғамбар Мұхаммед – Ханиф (Абырайым дінінің нағыз бірқұдайшыл жақтасы) болған. Оның Құрайш руының түбі Ысмайылға жетеді.

Палестиналық түсіндірме

Кейбір палестиналықтар өзінің тегінің бір бөлігінің израильдіктер мен маккавейлерге, сондай-ақ бұл аймақта тұрған басқа халықтарға жететінін айтады.

Африка-америкалық спиритуалдар

Африкалық-америкалық рухани әндер "Уәде етілген жерді" жұмақ немесе тозақ ретінде, сондай-ақ құлдықтан қашу ретінде бейнелейді, оған көбінесе тек өлім арқылы жету мүмкін еді. Бұл бейнелер мен термин халық мәдениетінде, уағыздарда және Мартин Лютер Кингтің 1968 жылғы "Мен тау басына шықтым" атты сөйлеген сөздерінде де кездеседі, онда ол былай деді:

Мен тек Құдайдың құдіретін орындағым келеді. Ол маған тауға көтерілуге мүмкіндік берді. Мен қарап шықтым. Мен Уәде етілген жерді көрдім. Мен сіздермен бірге сонда жете алмаспын. Бірақ бүгін сіздерге біз, халық ретінде, Уәде етілген жерге жететінімізді білгім келеді. Сондықтан бүгін мен бақыттымын. Мен ештеңе туралы уайымдамаймын. Мен ешкімнен қорқамын. Мен Иеміздің келуінің даналығын өз көзіммен көрдім.