Кіріспе

Батыс эзотерикалық символы

Роза крест (сондай-ақ Роза крест және Рози крест деп аталады) – христиандық кабалист және алхимик, Розенкрейцер орденінің негізін қалаушы болған деп есептелетін христиан Розенкрейцпен тығыз байланысты символ. Роза крест – ортасында қызыл, алтын немесе ақ түсті раушан гүлі бар крест. Ол христиандық қағидаларымен бірге батыс эзотерикалық дәстүрінің ілімдерін бейнелейді. Басты Розенкрейцер символы ретінде Рози крест Алтын және Рози крест орденімен де қолданылған (1750-ші жылдар – 1790-шы жылдар), және қазірге дейін Англиядағы Розенкрейцерлік қоғамы (1865 жылдан бері) қолданып келеді.

Символизм

Розенкрейцерлік манифесттер Германиядағы протестанттық реформация кезінде жазылған және реформа тақырыбындағы маңызды ойларды қамтиды. 1520 жылы Мартин Лютер бес қанаты бар ақ гүлге жазылған, ішінде жүрек орналасқан, ал ортасында қарапайым айқыш бейнеленген мөр жасатты. Розенкрейцерлердің үшінші манифесті – Кристиан Розенкрейцтің «Химиялық үйлену тойы» авторы болуы мүмкін Иоганн Валентин Андреаның әулеттік гербінде X пішіндес кресттің төрт бұрышында гүлдер бейнеленген. Ғасырлар бойы Роза крестінің көптеген аллегориялық және эзотерикалық түсіндірмелері пайда болды. Кейбір топтар, мысалы, Ежелгі және Мистикалық Роза Круцис ордені, Роза крестінің христиан дінінен бұрын пайда болғанын айтады, онда «крест адам денесін, ал гүл – жеке тұлғаның дамитын санасын көрсетеді. Сондай-ақ, гүл – үнсіздікті білдіреді, ал крест – «құтқарылуды» білдіреді, оған Роза-Крест қоғамы адамзатты Құдайға деген махаббатқа және бауырластықтың сұлулығына үйрету арқылы өзін арнады, осының бәрі олардың мақсатын көрсетеді». Басқалары Роза крестін рухани жағынан жоғары көтерілген адам баласының көбею процесінің символы ретінде қарастырды: «Роза крестшілдерінің негізгі символдары – гүл мен крест; гүл әйелдік, ал крест еркектік символы, екеуі де жалпыға ортақ фаллик [ ] Ұрпақ – материялық өмірдің кілті болғандықтан, Роза крестшілдері көбею процесін бейнелейтін символдарды өзінің ерекше белгілері ретінде қабылдады. Жаңару – рухани өмірдің кілті болғандықтан, олар өздерінің символизмін адамның төменгі, уақытша табиғаты мен жоғары, мәңгілік табиғатының бірігуі арқылы құтқарылуын бейнелейтін гүл мен крестке негіздеді». Бұл сонымен қатар философ тасының, алхимиктің соңғы өнімінің символы болып табылады.

Розенкрейсерлік

Розенкрейцерлік манифесттер Розенкрейцерлік бауырластықтың аллегориялық тарихын баяндайды, ол 14 ғасырдың басында немесе 13-14 ғасырлар аралығында, мистикалық даналардың көзге көрінбейтін колледжі ретінде, христиан Розенкрейц деген символды есімді дана тарапынан «әлем мен адам дамуымен қатар дін де өзгеруі керек болғандықтан, қолданылуға тиіс христиан дінінің жаңа кезеңін дайындау үшін» құрылды. «Медицинаның Лютері» деп аталатын Парацельс осы мистикалық даналарды «Құдайға көтерілген (verzueckt) және сол көтерілу күйінде қалған, өлмеген адамдар ретінде сипаттайды. Олардың не болғаны ешкімге белгісіз болды, бірақ олар жер бетінде қалып қойды». Кейбір қазіргі розенкрейцерлік топтар Розенкрейцерлік орденнің Ренессанс кезеңінің басынан бері белсенді болғанын, оның герметикалық орден ғана емес, сонымен қатар батыс әлемінің данышпандары – кейде әдеби, мәдени, этикалық, саяси, діни және ғылыми салаларда масон ретінде танылған – алда жүргендер арқылы да әрекет еткенін болжайды. 18 ғасырдың аяғында неміс христиан мистикасы Карл фон Эккартхаузен Роза Кресттің нағыз адептерін былайша сипаттады: «Бұл санаулы даналар – жарықтың балалары, олар қараңғылыққа қарсы. Олар құпиялылықты және жасырын іс-әрекеттерді ұнатпайды, ашық және тура, құпия қоғамдармен және сыртқы рәсімдермен байланысы жоқ. Оларда Құдай билік ететін рухани ғибадатхана бар». Кейін, 20 ғасырдың басында, Розенкрейцерлік бастамашы Макс Хайндель батыс құпия дәстүріне терең бой салған Розенкрейцерлік бауырластардың тамырларын табудың амалсыз екеніне сенді, себебі «олардың жұмысы адамзаттың эволюциясын ынталандыруға бағытталған, олар ежелгі заманнан бері түрлі кейіпте еңбек етіп келеді».

Іске асыру топтары

Алтын және Розенкрейц ордені, сондай-ақ Алтын және Гүлді Крест бауырластығы деп те аталады, 1750 жылдары құрылған және аллегориядан тыс дерлік болған алғашқы Розенкрейц ордені деп есептеледі. Олардың он дәрежелі жүйесі кейіннен СРИА сияқты масондық және герметикалық ұйымдарға ықпал етті.

Фримасондық

Фримасондық пен Роза Крест арасындағы байланыс, нақты Үлкен Ложаның (1717 жылы Андерсеннің белгілері) құрылуына дейінгі кезеңдерден бастап бар екендігі Генри Адамсонның 1638 жылғы "Threnodie" поэмасымен дәлелденген: "Біз Роза Кресттің бауырларымыз, бізде Масон сөзі және екінші көз бар". Роза Крест кейбір масондық христиандық ұйымдарда кездесетін символ, сонымен қатар Роза крестті зерттеу үшін соңғы ғасырларда құрылған жеке тұлғалар мен топтар тарапынан қолданылады, бірақ оның бастауы қызыл розаны қабылдауға байланысты. Англиядағы Розенкрейцерлік Масондық Қоғамы 1865 жылы құрылды және "Алтын және Роза Крест" сияқты дәрежелік жүйені пайдаланады. Ағылшын тобы содан бері халықаралық деңгейде басқа масондық және бастамашыл Розенкрейцерлік ұйымдар құруға ықпал етті. Шотланд Ритуалының Оңтүстік юрисдикциясындағы Масондықтың конкордантты ұйымында он сегізінші дәреже Роза Крестке арналған және "Роза Круз Рыцары" атағын береді. Алберт Пайк 1871 жылы Томас Де Квинси өзінің "Роза крестшілер мен фримасондық" атты еңбегінде фримасондықтың Роза крестшіліктің туындысы болуы мүмкін екенін айтқан.

Ордо Темпли Ориентис

Роза кресті Ордо Темпли Ориентис жүйесінде де орны бар. Ол бесінші дәрежеге байланысты, оның атауы – "Егеменді принц Роза Круз, және Пеликан мен Бүркіт рыцары". Кроули "Тәртіптің Конституциясына қатысты хабарлама" еңбегінде былай жазады:

Роза крест қауымдастығы

Рози-Крост қауымдастығы — 1915 жылы Артур Эдвард Уэйттің Англияда құрған христиан мистикалық ұйымы. Ол Алтын таңның тәуелсіз және түзетілген ритуалының аяқталуынан кейін құрылды. Уэйт өзінің ритуалдарын Розенкрейцерлер ордені, масондық және ғасырлар бойы христиан мистикалық үйретімдері тарихына деген қызығушылығын көрсететіндей етіп жасады. Оның көптеген мүшелері масон немесе теософтар болды. Оның ең белгілі мүшелерінің бірі – роман жазушы Чарльз Уильямс, ол 1917 жылдан кем дегенде 1928 жылға дейін, және мүмкін одан да кейін қауымдастық мүшесі болды. АҚШ-та бөлімше құру жоспарланған, бірақ ол жоспарлар іске аспаған сияқты. Бұл ұйым бүгінгі күнге дейін Англияда бар. Артур Эдвард Уэйт "Розалы крест ағайындары қауымы" атты кітап жазды, онда қауым орта ғасырлардан бастау алған христиандық ұйым ретінде сипатталады.

Қазіргі заманғы түрлері

Рози-Кресттің бір заманауи түрі Розенкрейцерлік христиандық символында кездеседі, онда кресттің ортасында ақ розаны көркейтін қызыл розалардың тәжі орналасқан; артында алтын бес қабырғалы жұлдыз жарқырап тұрады, бұл сондай-ақ "Бірлік бес принципіне" сілтеме жасайды. Бұл – Ағайындылықтың үлкен ложасын дайындаған, Ағайындылықтың символы. Ежелгі және Мистикалық Роза Крусис Ордені, көбінесе AMORC деп танылатын, бүгінде әлем бойынша жиырма үш Ұлы Ложасы немесе Әкімшілік аймағы бар ең ірі Розенкрейцерлік ұйым. AMORC екі негізгі нұсқаны қолданады. Бірі – ортасында роза орналасқан алтын латын кресі. Екіншісі – ішінде грек (теңқабырғалы) кресі бейнеленген, ал ең үстінде Мысырлық анкхты еске түсіретін овал пішінді үшбұрыш. Екі жағдайда да символизм "роза мен крест бірге – ойлы, лайықты өмірдің тәжірибесі мен қиындықтарын көрсетеді" дегенді білдіреді. Сонымен қатар, алтын латын кресінің нұсқасы құлшылық етуде қолдарын жайып тұрған адам бейнесін көрсетеді, ал оның ортасындағы роза – көптеген өмірлік еңбектер барысында адам жанының ашылуын символдайды.