Кіріспе

Августин Гиппоның "Пайдалы емес адамдарға қарсы Құдай қаласы" (De civitate Dei contra paganos) кітабы, көбінесе "Құдай қаласы" деп аталады, бұл 4-5 ғасырлардың басында Августин Гиппоның латын тілінде жазған христиан философиясының еңбегі. Кітап Римнің құлдырауына христиан дінінің себепкер болғаны туралы айыптауларға жауап ретінде жазылған. Бұл Августинның "Өзімнің мойындауларым", "Нұсқаулық", "Христиандық ілім туралы" және "Үштік туралы" сияқты ең маңызды туындыларының бірі саналады. Ең беделді шіркеу әкелерінің бірінің еңбегі болған "Құдай қаласы" Батыс ойлауының негізгі тасы болып табылады, онда ізгілердің азаптары, жамандықтың болуы, ерік бостандығы мен құдайдың толық білуі арасындағы қақтығыс және бастапқы күнә туралы теологиялық көптеген мәселелер қарастырылады.

Өмірбаян

410 жылы вестготтардың Римді тонауы римдіктерді терең ойға батырып, көптеген римдіктер бұл оқиғаны дәстүрлі рим дінінен айнылып, христиан дінін қабылдағандары үшін жаза деп қарады. Осы айыптауларға жауап ретінде және христиандарды сергектікке келтіру үшін Августин "Құдай қаласы" атты еңбегін жазды. Бұл еңбек басқа діндер мен философияларға қарағанда христиандықтың рас екенін дәлелдеуге бағытталған. Ол Римді тонаудың кінәсі христиандыққа емес, Римнің өркендеуіне тиесілі екенін айтады. Тіпті империяның жердегі билігі қауіпке ұшыраса да, ақыр соңында жеңіске жететін – Құдай қаласы еді. Августин негізгі назарын Көкке, яғни көптеген христиандық еңбектердегі маңызды тақырыпқа бөлді. Христиан діні империяның ресми діні ретінде қабылданса да, Августин оның мазмұны саяси емес, рухани екенін мәлімдеді. Ол христиандық діннің жердегі саясатқа емес, аспандағы құпия қала – Жаңа Иерусалимге қатысты екенін түсіндірді. Кітапта адамзат тарихы Августин Жер қаласы деп атаған (көбінесе Адам қаласы деп аталады және 15-кітаптың 1-тарауындағы 644-бетте бір рет айтылған) мен Құдай қаласы арасындағы қақтығыс ретінде бейнеленеді. Бұл қақтығыс соңғысының жеңісімен аяқталуға тиіс. Құдай қаласы – мәсіхшілердің мәсіхшілік сенімінде толық ашылған Құдайдың мәңгілік шындықтарына адалу үшін, осы дүниелік құмарлықтан бас тарқан адамдардан тұрады. Ал Жер қаласы қазіргі, өткінші әлемнің қызығы мен қамына берілген адамдардан құралған. Августиннің тезисі әлем тарихын Құдай мен Шайтан арасындағы ғаламдық соғыс ретінде көрсетеді. Бұл метафизикалық соғыс уақытпен шектелмейді, тек Жер бетіндегі географиямен ғана байланысты. Осы соғыста Құдай (құдайлық араласу, Провиденция арқылы) үкіметтерді, саяси/идеологиялық қозғалыстарды және әскери күштерді, католик шіркеуімен (Құдай қаласы) сәйкес келетін (немесе ең жақын) күштерді, Шайтанға (Әлем қаласы) қарсы тұру үшін барлық құралдармен, соның ішінде әскери күшпен қозғайды. Құдай мен Шайтан арасындағы ғаламдық соғыста Құдайдың Провиденциясымен басқарылатын әлемдік тарих туралы бұл түсінік католик шіркеуінің ресми ілімінің бір бөлігі болып табылады, соңғы рет Екінші Ватикандық Кеңестің Gaudium et Spes құжатында былай деп айтылған: "Шіркеу өзінің мейірімді Раббысы мен Иесінде адамның кілтін, басты нүктесін және мақсатын, сондай-ақ бүкіл адамзат тарихының, жеке немесе ұжымдық болсын, бүкіл адам өмірінің жақсылық пен жамандық арасындағы драмалық күрес екенін, жарық пен қараңғылық арасындағы күрес екенін мойындайды. Раб – адамзат тарихының мақсаты, тарих пен өркениеттің басты нүктесі, адамзаттың орталығы, әр жүректің қуанышы және оның барлық сағыныстарына жауап".

Ағылшын тіліндегі аудармалары

Құдайдың қаласы. Уильям Бэбкоктың аудармасы, Бонифаций Рамзидің жазбалары. Хайд-парк, Нью-Йорк: Нью-Сити Пресс, 2012. Құдайдың қаласы, бұтқа табынушыларға қарсы. Р. В. Дайсонның аудармасы. Нью-Йорк: Кембридж университетінің баспасы, 1998. Құдайдың қаласы. Генри Беттенсонның аудармасы. Хармондсворт, Англия: "Пингвин Букс", 1972. Құдайдың қаласы: XVI–XVIII томдары. Ева Мэтьюс Санфорд пен Уильям М. Гриннің аудармасы. Лоб классикалық кітапханасы 415, 1965. Құдайдың қаласы. Уильям М. Грин аударған. Кембридж университетінің баспасы, 1963. Құдайдың қаласы. Джеральд Г. Уолш, С. Дж. және басқалардың аудармасы. Этьен Гилсонның кіріспе сөзі. Нью-Йорк: Doubleday, Image Books, 1958. Құдайдың қаласы. Маркус Додстың аудармасы. Томас Мертонның кіріспе сөзі. Нью-Йорк: Random House, Inc. компаниясының бір бөлімі - The Modern Library, 1950. Алғаш рет жарық көрген: 1871. Құдайдың қаласы. Джон Хилидің аудармасы. Ернест Баркердің кіріспе сөзі. Нью-Йорк: Э. П. Даттон және компаниясы, 1945. Құдайдың қаласы. Джон Хилидің аудармасы. Хуан Луис Вивестің жазбалары. Лондон: Джордж Элд, 1610.