Кіріспе

XVI ғасырдағы итальяндық архитектор

Винченцо Скамоцци (2 қыркүйек 1548 – 7 тамыз 1616) – итальяндық архитектор және архитектура туралы жазушы, XVI ғасырдың екінші жартысында негізінен Виченца және Венеция республикасы аймағында қызмет еткен. Андреа Палладионың 1580 жылы қайтыс болғаннан кейін аяқталмаған жобаларын мұра еткен ол, Скамоццидің жалғыз шәкірті Балдассаре Лонгена арасындағы маңызды тұлға болды. Палладионың құрылысы басталғанда Скамоцциге мұра болып өткен үлкен қоғамдық жобасы – Виченцадағы Олимпико театры, оны Палладио өмірінің соңғы айларында жобалаған.

Өмірбаян

Скамоцци Виченцада дүниеге келді. Оның әкесі – геодезист және құрылыс шебері Джан Доменико Скамоцци; ол Скамоццидің алғашқы ұстазы болды және оған Себастьяно Серлионың қағидаларын, Серлионың кітабында баяндалғандай, сіңірді. Винченцо 1579–1580 жылдары Римге сапар шекті, содан кейін 1581 жылы Венецияға көшті. 1599–1600 жылдары ол Германия империясы мен Францияға барып, француз архитектурасы туралы әсерлерін сурет кітапшасында қалдырды, ол алғаш рет 1959 жылы жарық көрді. Скамоцци 1580 жылы Андреа Палладионың қайтысымен бірнеше аяқталмаған жобаларын мұраға алғаны және оларды аяқтап шығарғанымен әйгілі.

Әлемдік сәулет идеясы

Скамоццидің ықпалы оның екі томдық трактаты L'idea dell'architettura universale ("Жалпы архитектура идеясы") арқылы итальяндық тапсырыстардан тысқары кеңінен тарады, бұл Ренессанс дәуіріндегі сәулет теориясымен айналысқан соңғы еңбектердің бірі. Ол 1615 жылы Венецияда ағаш кескіндерімен жарияланды. Скамоцци Витрувийді талдағанда Даниэле Барбароның 1556 жылы Палладионың иллюстрацияларымен жарық көрген түсіндірмесіне сүйенді; сонымен қатар ол құрылыс практикасының мәселелерін де талқылады. Сол кезде мұндай трактаттар өзін-өзі таныстыру құралына айналып үлгерген. Скамоцци кітап саудасының белгілі арналары арқылы таратылатын жарнаманың мүмкін болатын құндылығын білді және өзінің көптеген жоспарлары мен көріністерін, салынған күйінде, қалай салынуы керек болған және идеалды жобалар ретінде кірістірді. Оның Discorsi sopra l'antichita di Roma (Венеция: Ziletti, 1583) атты алғашқы кітабы "бірнеше күннің ішінде" жиналған Рим ескіліктері туралы суреттелген түсіндірмелермен бірге жылдам дайындалды. Оның алғы сөзіне сәйкес, суреттер бұрыннан дайын болған материалдар еді. Олардың жартысынан астамы 1551 жылы Антверпенде Йероним Кок басып шығарған кітаптан көшірілген. Оның маңызды кітабы өліміне бір жыл қалғанда жарық көрді, бірақ ол өзінің жетістігіне әсер ету үшін кеш болды. Скамоццидің тәжірибесі кейде Иниго Джонс, Андреа Палладионың тағы бір ізбасары енгізген нео-Палладиандық сәулеттің бастауы ретінде айтылады. Рудольф Витковер оны "неоклассицизмнің интеллектуалдық әкелерінің" бірі деп атады.

Сан-Марко алаңы

Скамоцци 1581 жылы Венецияға көшіп келді, онда ол Сан-Марко алаңындағы Procuratie Nuove жобалауға шақырылған болатын. Procuratie Nuove Сан-Марко прокуратурасының ресми тұрғын үйі ретінде салынды, бұл ғимарат Сансовино кітапханасының соңғы қасбетімен біріктірілген сарай болып көрінеді, төменгі қабаты аркалы, ал бірінші қабатында арка тәрізді терезелері бар, бірақ қажетті тұрғын үйлерді ұйымдастыру үшін жоғарғы қабаты да қосылды. Бұл жобаны іске асыру үшін Скамоцци Палладионың бұрын қабылданбаған Дож сарайын қайта жасау жобасын пайдаланды, терезелердің екі жағындағы колоннеттер арқылы алма-кезек үшбұрышты және доға тәрізді фронтондарды қолдады, содан кейін екі төменгі қабаттың Сансовинолық әшекейлеуінің байлығын теңестіру үшін жатқан тұлғалардың мүсіндерін қосты. Бұл жобаның он бір бөлігі аяқталды, кейіннен Скамоццидің жалғыз шәкірті Балдассаре Лонгхена алаңның бүкіл оңтүстік жағын толтыру үшін оны кеңейтті.