Кіріспе

Өсімдіктер көбейтіліп, пайдалануға қолайлы өлшемге дейін өсірілетін орын

Бақша – өсімдіктердің қажетті өлшемге дейін көбейтіліп өсірілетін жер. Көбінесе бұл өсімдіктер емес, бау-бақша шаруашылығы, орман шаруашылығы немесе табиғатты қорғау салалары үшін қолданылады. Оларға бөлшек сауда бақшалары (жалпы халыққа сататындар), көтерме сауда бақшалары (басқа бақшалар мен коммерциялық бағбандар сияқты кәсіпорындарға сататындар) және жеке бақшалар (мекемелердің немесе жеке меншіктердің қажеттіліктерін қамтамасыз ететін) кіреді. Кейбіреулері өсімдіктерді селекциялаумен де айналысады. "Бақшашы" – бақшада жұмыс істейтін немесе бақшаның иесі. Кейбір бақшалар белгілі бір салаға маманданған, мысалы, кішкентай немесе тамырсыз өсімдіктерді көбейту және басқа бақшаларға сату; өсімдік материалдарын сатуға дайын күйге жеткізу немесе бөлшек саудамен айналысу. Бақшалар бір түрлі өсімдікке, мысалы, жер жамырғыш өсімдіктерге, көлеңке сүйгіш өсімдіктерге немесе тасты бақшаға арналған өсімдіктерге маманданған болуы мүмкін. Кейбіреулері жеміс бақшалары үшін жеміс ағаштары немесе орман шаруашылығы үшін ағаш отырғызу материалдарын, белгілі бір сорттардың көшеттерін немесе егілген ағаштарын көлемде өндіреді. Кейбір өндірушілер маусымдық өнім шығарады, көктемде суық аймақтарға экспортқа дайын немесе маусымдық зиянкестердің зиянынан қорғайтын аймақтарға жіберіледі, онда маусымның басында өсімдік өсіру тиімді болмайды.

Балабақшалар

Балабақшалардың бірнеше түрі бар, олар негізінен көтерме немесе бөлшек сауда балабақшалары болып бөлінеді, бірақ нақты операцияға байланысты араласулар болуы мүмкін. Көтерме балабақшалар өсімдіктерді көп мөлшерде өндіреді, олар бөлшек сауда балабақшаларына сатылады.

Көтерме балабақшалар кішкентай жерді пайдаланып, белгілі бір түрін өндіретін шағын кәсіпорны болуы мүмкін, немесе көптеген гектарды алып жатқан ірі кәсіпорны болуы мүмкін. Олар өсімдік материалдарын көбейтеді немесе басқа балабақшалардан өсімдіктер сатып алады, олар тамырланған немесе тамырланбаған сабауларды, немесе «тығын» деп аталатын кішкентай тамырланған өсімдіктерді, немесе далада өсірілген, тамыры ашық өсімдіктерді қамтуы мүмкін, олар қалаған өлшемге дейін өсіріледі. Кейбір көтерме балабақшалар белгілі бір саны мен мөлшерінде өсімдіктерге тапсырыс беретін басқалармен келісімшарт бойынша өсімдіктер өндіреді, ал басқалары басқа балабақшалар мен ландшафт дизайнерлеріне сатуға арналған, кең ауқымды өсімдіктерді ұсынады, сату «келгенге бірінші» принципі бойынша жүзеге асырылады. Бөлшек сауда балабақшалары ландшафтқа орналастыруға немесе үйлер мен кеңселерде пайдалануға дайын өсімдіктерді сатады.

Әдістер

Көбейту питомниктері тұқымнан, кесіндіден, тіндерден өсіру, қауптау немесе бөліп өсіру арқылы жаңа өсімдіктер шығарады. Содан кейін өсімдіктер сатуға дайын мөлшерге дейін өсіріліп, басқа питомниктерге сатылады, олар өсімдіктерді үлкен контейнерлерде немесе далада қажетті өлшемге дейін өсіруді жалғастырады. Көбейту питомниктері бөлшек саудаға жеткілікті көлемдегі өсімдік материалдарын сата алады, соның арқасында тікелей бөлшек сауда питомниктеріне немесе бау-бақша орталықтарына сатады (өсімдіктерін көбейтуге сирек баратын жерлер). Питомниктерде орманды қайта жаңартуға, хайуанаттар бақтарына, саябақтарға және қалаларды көгалдандыруға арналған өсімдіктер өсіріледі. АҚШ-тағы ағаш питомниктері орманды қалпына келтіру жобалары үшін жылына шамамен 1,3 миллиард көшет өндіреді. Өсімдіктер ашық далаларда, контейнерлік алаңдарда, туннельдерде немесе жылыжайларда өсіріледі. Ашық далаларда сәндік ағаштар, бұталар және көп жылдық шөптесін өсімдіктер өседі. Контейнерлік алаңдарда кішкентай ағаштар, бұталар мен шөптесін өсімдіктер өсіріледі, олар көбінесе бау-бақша орталықтарында сатуға арналған. Мұндай жайларда тиісті желдету және күн сәулесі болады. Өсімдіктер тұқымнан өсірілуі мүмкін, бірақ ең көп қолданылатын әдіс – кесінділер отырғызу, оларды бұтақтардың ұштарынан немесе тамырларынан алуға болады.

Кондиционерлеу

Егіс материалдарын егістен кейінгі стресстерге төзімді ету мақсатында әртүрлі питомниктегі өңдеулер жасалды немесе әзірленді және питомниктегі материалдарға қолданылды. Мысалы, Бьюс пен Дей (1989) ақ және қара қарағай көшеттерін ауыстырудың олардың морфологиясына, физиологиясына және егістен кейінгі өнімділігіне тигізетін әсерін зерттеді. Тамырларды қию, бұру және 375 кг/га калиймен тыңайту қолданылды. Тамырларды қию және бұру питомниктегі көшеттерді биіктігін, тамыр мойнының диаметрін, жерүсті-жер асты арақатынасын және бүршік өлшемін азайту арқылы өзгертті, бірақ отырғызудан кейін тірі қалуын немесе өсуін жақсартпады. Тыңайту қара қарағайдың тамыр өсуін азайтты, бірақ ақ қарағайдың тамыр өсуіне әсер етпеді.

Қаттылау, аязға төзімділік

Тұқымдардың қырауға төзімділігі әртүрлі болады. Егер "қатайтылмаған" көшеттер қырауға ұшыраса, зақым ауыр болуы мүмкін. Қырауға төзімділік – кездейсоқ көшеттер популяциясының белгілі бір пайызының тірі қалуына немесе белгілі бір деңгейде зақымдануға шыдауына мүмкіндік беретін ең төменгі температура ретінде анықталады (Siminovitch 1963, Timmis and Worrall 1975). LT50 термині (популяцияның 50% үшін өлім температурасы) жиі қолданылады. Онтариода қырауға төзімділікті анықтау үшін апта сайын алынатын сынамалардағы 2-3 см ұзындықтағы басты сабақтың ұштарынан электролиттердің шығуы негізге алынады (Colombo and Hickie 1987). Ұштары мұздатылып, ерітіліп, дистилденген суға батырылады, оның электр өткізгіштігі жасуша мембранасының қырау салдарынан жарылу дәрежесіне байланысты, бұл электролиттердің босатылуына әкеледі. Контейнердегі өсімдіктерді жылыжайдан сыртқа шығаруға дайындығын анықтау үшін -15°C қырауға төзімділік деңгейі қолданылды, ал -40°C қырауға төзімділік деңгейі мұздатуда сақтауға дайындығын анықтады (Colombo 1997). Бұрынғы әдісте, көшеттерді горшокпен бірге тоңазытқышқа қойып, белгілі бір уақытқа белгілі бір температураға дейін салқындататын. Одан кейін бірнеше күннен соң, көшеттерге иіс, жалпы көрініс және каллус тінін тексеру сияқты әртүрлі критерийлер бойынша зақым бағаланатын (Ritchie 1982). Күздік егін үшін қолданылатын материалды дұрыс қатайту қажет. Қарағай көшеттері қатайған деп есептеледі, егер олардың соңғы бүршіктері қалыптасқанда және сабақ пен тамыр тіндерінің өсуі тоқтағанда. Кейбір түрлерде ұйықтау белгісі – инелердің түсі мен қаттылығы, бірақ бұл белгілер ақ қарағайда байқалмайды.

Орман ағаштары өсіретін питомниктер

Орманда немесе көшеттер бағасында көшеттердің өсуіне топырақтың құнарлылығы негізгі әсер етеді, бірақ көшеттер бағасының топырағын жақсарту орман топырағына қарағанда әлдеқайда оңай. Азот, фосфор және калий тұрақты түрде тыңайтқыш ретінде беріледі, ал кальций мен магний кейде қолданылады. Тыңайтқыш азотты қолдану топырақта жиналып, келешек өсімдіктерге қолжетімді азот қорын жасамайды. Дегенмен, фосфор мен калий ұзақ мерзімге жинақталатын қоры ретінде сақталуы мүмкін. Тыңайтқыш қолдану көшеттердің өсу маусымы бойы тыңайтқышсыз өскен көшеттерге қарағанда ұзақ өсуіне мүмкіндік береді; тыңайтқышталған ақ шырша тыңайтқышталмағаннан екі есе биік болады. Тамырланатын ортаның жоғары құнарлылығы шыбық өсуін тамыр өсуінен басым етіп, көшеттерді ауыр қылып, көшеттерді отырғызу ортасының қиын жағдайларына бейімдеуге қолайсыз жасайды. Қоректік заттардың артық мөлшерде болуы өсуді баяулатуға немесе басқа қоректік заттардың сіңуін азайтуға әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, қоректік иондардың артық болуы өсуді ұзартады немесе әлсіретеді, бұл қысқы ауа-райына төтеп беру үшін қажетті ұйықтау кезеңіне енуіне және тіндердің қатаюына кедергі келтіруі мүмкін.

Қордың түрлері, көлемі және партиялар

Көшеттердің мөлшері, егіс үшін көтерілген кезде, әдетте қалыпты қисыққа сәйкес келеді. Мөлшердің төменгі шегіндегі нашар өскендер әдетте белгілі бір шекте іріктеліп алынады, бірақ, әсіресе жалаңаяқ көшеттерде, мөлшер ауқымы көбінесе кең болады. Доббс (1976) және Макминн (1985а) 2+0 жалаңаяқ ақ шыршаның өнімділігі, егіс материалдарының бастапқы мөлшерінің айырмашылықтарымен қалай байланысты екенін зерттеді. Көшеттер жаңа салмағы бойынша үлкен, орта және кіші фракцияларға қайта жіктелді. Кіші фракция (бастапқы қордың 20%) егіс кезінде ірі фракцияның құрғақ массасының төрттен бір бөлігіне ғана тең болды. Он жыл өткен соң, қақпақпен өңделген жерде, үлкен фракцияның көшеттері кіші фракцияның көшеттерінен шамамен 50% көбірек сабақ көлеміне ие болды. 10 жылдан кейін ірі қордың көлемі кіші қордан екі еседен астам болды. Осыған ұқсас нәтижелер тамырдың өсу қабілетін анықтау үшін қайта жіктелген 2+1 көшеттерінен алынған сынамалармен де алынды. Ірі қордың RGC көрсеткіші жоғары және кіші фракцияға қарағанда салмағы көп болды. Егіс кезінде үлкен мөлшердің маңыздылығы, әсіресе егіс басқа өсімдіктермен күшті бәсекелесетін жағдайда айқын көрінеді, бірақ жоғары бастапқы масса сәттіліктің кепілі емес. Егіс материалдарының өсу әлеуеті олардың мөлшерінен гөрі көп нәрсеге байланысты екені, 2+0 кіші көшеттерін 2+1 "қайта қалпына келтіру" көшеттері ретінде пайдаланудың сәтсіздігінен көрінеді. Ақ шыршаның негізгі түрлері 2+0, 1,5+0,5, 1,5+1,5 және 3+0 болды. Көшеттер Мидхерст орман ағаштары питомнигінде өсірілді және 3 көтеру күні көтеріліп, қапталып, ыстыққа отырғызылды. 7 жылдан кейін жалпы тірі қалу көрсеткіші 97% құрады, ал түрлер арасында тірі қалу көрсеткіші бойынша айтарлықтай айырмашылықтар болған жоқ. Орташа биіктігі 234 см болатын 1,5+1,5 түрінің биіктігі басқа түрлерге қарағанда 18-25% жоғары болды. 1,5+1,5 түрінің диаметрі де басқа түрлерге қарағанда 30-43% жоғары болды. Ең жақсы типтің биіктігі ең нашар типке қарағанда 57 см жоғары және диаметрі 1 см артық болды. Көтеру күні өсуге немесе тірі қалуға айтарлықтай әсер етпеді. Британ Колумбиясының оңтүстік тауларындағы биік жерлер қысқа өсу маусымымен, ауа мен топырақтың төмен температурасымен, қатал қыстармен және қалың қармен сипатталады. Лайзерович және авторлар (2006) осындай жерлерде әртүрлі көлемдегі аралықтардағы 3 орман шаруашылығы сынағында отырғызылған Енгльманн шыршасы мен субальпілік шыршасының тірі қалуын және өсуін салыстырды. 5 немесе 6 жылдан кейін тірі қалу кіші аралықта төмендеді. Биіктігі мен диаметрі де аралықтың мөлшері азайған сайын төмендеді; 6 жылдан кейін орташа биіктіктер 50 см-ден 78 см-ге дейін болды, бұл Британдық Колумбияның оңтүстік-шығысындағы биік тұқымдық зерттеуде Енгльманн шыршасы үшін күтілетін биіктікке сәйкес келді. Үлкен аралықтарда (≥1,0 га) 6 жылға дейінгі биіктік өсімі 10 см-ден 20 см-ге дейін болды. Лайзерович және авторлар Британ Колумбиясының оңтүстік тауларындағы биік жерлерде, тіпті орман шекарасына жақын жерде қылқан жапырақты ағаштарды отырғызу сәтті болуы мүмкін деген қорытындыға келді; және 0,1 га немесе одан да үлкен аралықтарға негізделген топтық таңдаулы орман шаруашылығы жүйелері де сәтті болуы мүмкін. 0,1 га-дан кіші аралықтар жеткілікті тірі қалу немесе отырғызылған қылқан жапырақтылардың өсуі үшін қолайлы жағдайларды қамтамасыз етпейді.

Өсімдіктер

Егіс материалдары, "көшеттер, түптеулер, кеспелер және кейде жабайы өсімдіктер, отырғызуға пайдаланылатын", далаға шығаруға дайын болған балабақша қоры болып табылады. Ақ шырша көшеттерін өндіруде және тікелей себуде қолданылатын тұқым мөлшері әдіске байланысты өзгереді. 1979 жылы Жаңа Зеландияда өткен IUFRO-ның "Егіс материалдарының сапасын бағалау техникалары" жөніндегі семинарында егіс қоры сапасының жұмыс анықтамасы қабылданды: "Егіс қорының сапасы – бұл қордың басқару мақсаттарын (ротацияның соңына дейін немесе белгіленген мақсатты пайдаға жетуіне дейін) ең төменгі шығынмен жүзеге асыру дәрежесі. Сапа – мақсатқа сай келу". Сондықтан мақсаттарды нақты белгілеу егіс қорының сапасын анықтау үшін қажетті шарт. Нәтижелерді анықтау ғана емес, сонымен қатар нәтижелерді басқару мақсаттарына сәйкес бағалау керек. Орман шаруашылығы саясатын жүзеге асыру үшін егіс материалдары өндіріледі. "Егіс қорының сапасы" мен "Егіс қорының өнімділік әлеуеті" (ЕҚӘ) арасындағы айырмашылықты көрсету қажет. Кез келген далаға шығарылған егіс материалдары партиясының нақты өнімділігі тек оның түрі мен жағдайына, яғни, оның ішкі ЕҚӘ-сына байланысты. ЕҚӘ-ні көзбен сенімді бағалау мүмкін емес, өйткені сыртқы көрініс, әсіресе тоңазытқыштан алынған қор, тіпті тәжірибелі орманшыларды алдауы мүмкін, егер олар жақсы егіс қорын көргенде тану қабілеті туралы сұрақтар туындаса, олар ренжіген болар еді. Вэйклидің (1954) егіс қорының физиологиялық жағдайының егіс қорының өнімділігін анықтаудағы маңыздылығын көрсетуінен бұрын және одан кейін де едәуір дәрежеде, морфологиялық сыртқы түрі егіс қорының сапасын бағалаудың негізі ретінде қызмет етті. Алайда біртіндеп оның бұдан да көп нәрсені білдіретінін түсіндік. Текер және басқалар (1968), мысалы, Манитобадағы бірнеше эксперименталды ақ шырша плантацияларының 10 жылдық өмір сүру деректерін бағалағаннан кейін, "Бұл жерде ашылған ең маңызды нәрсе, кейбір түптеулер басқаларға қарағанда жақсы жұмыс істеді", дегенді атап өтті, тіпті барлық түптеулер мұқият жүргізіліп, отырғызылса да. "Жақсы көрінетін қор жақсы болуы керек" деген интуитивті пікір сенімді, бірақ қауіпті болуы мүмкін. Ең үлкен ұстаз, Ашулы тәжірибе, мұндай бағалаудың қателігін жиі көрсетті, тіпті "жаман көрінетін қор жаман болуы керек" деген тұжырым жақсы негізделген болуы мүмкін. Өсімдіктердің физиологиялық қасиеттері көзге көрінбейді және оларды сынақпен анықтауға болады. Өсімдіктер партиясының тіршілік ету және өсу мүмкіндігі оның әртүрлі морфологиялық және физиологиялық ерекшеліктері немесе оның үлгісі бойынша бағаланады. Дегенмен, көшеттің көлемі, пішіні және жалпы сыртқы түрі ЕҚӘ-ның пайдалы белгілерін бере алады. Ауыстырып отырғызудың аз стресс жағдайында және отырғызу циклын азайту мен көтеру кезінде, балабақшалар үшін спецификацияларға және қолайлы көшеттер үшін ең төменгі морфологиялық стандарттарға негізделген жүйе жақсы жұмыс істейді. Кейбір жағдайларда морфологиялық дәрежесі жоғары ірі көшеттерді пайдаланудың пайдасы жиі кездеседі. Алдыңғы сабақтың ұзындығы, сабақтың диаметрі, тамыр жүйесінің көлемі, сабақ пен тамырдың арақатынасы және биіктік пен диаметрдің арақатынасы белгілі бір жерлер мен отырғызу жағдайындағы өнімділікпен байланысты. Алайда, үлкенірек жақсырақ деген түсінік күрделіліктерді жоққа шығарады. Шмидт Вогт (1980), мысалы, егіс жылында үлкен өсімдіктердің өлім-жітімі кішкентайларға қарағанда жоғары болса, кейінгі өсу кезеңдерінде өлім-жітімі кішкентай өсімдіктердің өлім-жітімі үлкендердің өлім-жітіміне қарағанда жоғары екенін анықтады. Салыстырмалы көшет өнімділігі туралы әдебиеттің көп бөлігі салыстырылатын қорлардың бірдей физиологиялық жағдайы бар ма деген күмәнмен көлеңкеленеді; айырмашылықтар мұндай салыстыруларды жарамсыз етеді. Биіктік пен тамыр жағасының диаметрі әдетте ең пайдалы морфологиялық критерийлер ретінде қабылданады және көбінесе стандарттарды белгілеуде пайдаланылатын жалғыз критерийлер болып табылады. Тамыр жүйесінің морфологиясын өлшеу қиын, бірақ оны, мысалы, фотометриялық ризометрді қолдану арқылы қиылысу аумағын немесе көлемді орын ауыстыру немесе гравиметриялық әдістермен анықтау арқылы жасауға болады. Өсімдіктер әрқашан әр түрлі жағдайларда болады, бірақ олар ешқашан оңтайлы бола алмайды. Оптималды емес жағдайлардың әсері өсімдіктерде стресс тудырады. Өсімдіктер бақшасының басқарушысы орташадан аса ауыр стресстен аулақ болуға тырысады, яғни өсімдіктерге ауыр зиян келтірмей, олар төзімділік көрсете алатын деңгейде шектейді. Балабақша режимін қабылдау арқылы егіс материалдарын далаға шығару стресіне төзімділікті арттыратын қасиеттермен жабдықтау, балабақшадағы стресс деңгейін басқару арқылы "егіс материалдарын дайындау" және отырғызудан кейінгі қоршаған орта стресіне төзімділікті арттыру, әсіресе контейнерлік қорлармен кеңінен таралды. Далаға шығарылған қор, топырақ бетінде болатын жоғары температураны төзе алмайтын болса, тіпті солтүстіктің алыс аймақтарында да көптеген ормандық жерлерде тамыр жаймайды. Жылуға төзімділікті әсер ететін факторларды Коломбо және басқалар (1995) зерттеді; жылу шок ақуыздарының (ЖША) өндірісі мен рөлі осы тұрғыда маңызды. ЖША, қара шыршада және көптеген басқа, мүмкін, көптеген жоғары сатыдағы өсімдіктерде тұрақты түрде болады және қалыпты жасуша функциялары үшін де, жоғары, өлімге жеткізбейтін температураға ұшырағаннан кейін стресс жауап механизмі үшін де маңызды. Каара шыршада кемінде, ЖША мен жылуға төзімділіктің жоғары деңгейі арасында байланыс бар. Қара шырша көшеттерінің тамырлары мен сабақтарының жылуға төзімділігінің тәуліктік өзгеруін зерттеу 14-16 апталық 4 тәжірибеде сабақтың жылуға төзімділігі таңертеңгіге қарағанда кешке әлдеқайда жоғары екенін көрсетті. Температура жылдамдықты бақылайтын басты фактор болып табылады және қызып кетуіне жол бермеуге көңіл бөлу керек. Навратил (1982) Егіс материалының морфологиясына байланысты емес, отырғызудан кейінгі тіршілік ету деңгейінің қанағаттанарлықсыздығы, егіс материалының физиологиялық жағдайын тексеруге, әсіресе жаңа тамыр өсуіне бейімділігін анықтауға әкелді. Жаңа тамыр өсуі өсімдіктерді отырғызудан кейін сәтті орналасу үшін қажет деп есептеуге болады, бірақ RGC-нің далалық өнімділікпен оң байланысы туралы тезис ақылға қойылғанмен, қолдау деректері аз болды. Көшеттердің физиологиялық жағдайын тамыр белсенділігіндегі өзгерістер көрсетеді. Бұл қорды көтеру және сақтау үшін дайындығын анықтауға және сақтаудан кейін далаға шығаруға көмектеседі. Навратил (1982) Стоунның (1955) Калифорниядағы пионерлік жұмысына ұқсас бағыттарды ұстанды. Симпсон және Ричи (1997) егіс материалының тамыр өсу әлеуеті далалық өнімділікті болжайды деген пікірді талқылады; олардың қорытындысы тамыр өсу әлеуеті, өсімдік күшінің белгісі ретінде, далалық өнімділікті болжай алады, бірақ жағдайларға ғана байланысты. Отырғызудан кейін тіршілік ету тек далаға шығарылған өсімдіктің сынақ жағдайында тамыр жарату қабілетінің ғана функциясы емес; тамыр өсу қабілеті плантация өнімділігінің жалғыз болжауы емес. RGC-нің орман шаруашылығында кеңінен қолданылуына кедерес келтіретін бірнеше маңызды мәселелер бар, оның ішінде: стандартизацияланбаған техникалар; стандартизацияланбаған сандық өлшемдер; сандық RGC мен далалық өнімділік арасындағы белгісіз байланыс; номиналды түрде бірдей егіс материалдарының ішіндегі өзгеру; және RGC сынақ мәндерінің субүлгісінде анықталған, кейіннен, отырғызу алдында маңызды физиологиялық немесе физикалық өзгерістерге ұшырайтын аталық популяцияға қатысы жоқ. Қазіргі түрінде RGC сынағы көзбен байқалатын зақымдар болмаса да, өліп бара жатқан егіс материалдарын анықтау құралы ретінде ғана орман шаруашылығында пайдалы. Көшеттің ылғалдылығы сақтауда арттырылуы немесе азайтылуы мүмкін, себебі...

Тұқымның сипаттама коды бойынша жіктеу

Жасы ғана егіс материалдарын сипаттау үшін жеткіліксіз, сондықтан олардың биіктігі, сабақ диаметрі және жапырақ-тамыр қатынасы сияқты сипаттамаларын анықтау үшін әртүрлі кодтар жасалған. Сипаттама кодында егуге арналған маусым туралы ақпарат та болуы мүмкін.

Физиологиялық сипаттамалары

Жас жіктемесі де, көшеттің сипаттама коды да отырғызу материалдарының физиологиялық жағдайын көрсетпейді, алайда белгілі бір өсіру тәртібін қатаң сақтау және бірнеше жыл бойы отырғызудан алынған нәтижелерді бақылау арқылы "сол сияқты" өнім беруге жарамды материал алуға болады.

Өндіріс жүйесі бойынша жіктеу

Өсімдіктер бақшасы әр түрлі жүйелер арқылы сатылады. Ағаш тәрізді өсімдіктер үшін ең көп қолданылатын жүйелер – жалаңаш тамырлы, контейнерлік және топырақ қосылған түбірлі (ball & burlap) болып табылады. Солтүстік Америкада, американдық стандарт (ANSI Z.60.1) және канадалық өсімдік стандарттары, өсімдік материалының қандай өлшем санатына жататынын анықтайтын талаптарды белгілейді. Егер өсімдік дала орнына контейнерде өсірілсе, тамырлардың торығып қалмауы үшін, контейнерлерді үнемі үлкейту маңызды. Ауа тамыр ұшының өсуін тоқтатады және оның контейнердің ішінде айналуына себеп болады. Контейнерлік өндіріс кез келген өсімдік түрі үшін қолданылуы мүмкін. Көктемде далаға қайта отырғызылады немесе далада жеткіліксіз орын болса, кәдесіз болады. Жалаңаш тамырлы өсімдіктерде тамырдың торығып қалу мәселесі болмайды, себебі тамырлардың айналуы үшін ыдыс жоқ. Жалаңаш тамырлы өсімдіктерде тамырдың деформациясы болмауы және зиянкестерден таза болуы стандартты талап. Топырақ қосылған түбірлі ағаштың тамыр шарының мөлшері, ағаштың диаметріне (calliper) және оның түріне байланысты. Тамыр шарының тереңдігі өсімдіктің тамыр жүйесінің көп бөлігін сақтап тұруға және өсімдік жылжытылғанда немесе отырғызылғанда тамыр шарының бүтін қалпында болуына жеткілікті болуы керек. Өсімдіктер бақшасындағы өсімдіктердің даму сатысын анықтау үшін қолданылатын терминдер бар. Линерлер – бір немесе екі жылдық жас өсімдіктер. Олар жалаңаш тамырлы немесе контейнерде сатылуы мүмкін. Бишік – тек қана діңі бар, жапырақтары аз немесе мүлдем жоқ ағаш. Бишіктер қатты ағаштан кесімдер, көшеттерден өсірілуі мүмкін немесе бүршіктеп көбейтілуі мүмкін. Бүршіктеп көбейту – бұл жақсы сорттың бір бүршігін тамырлық қалдыққа (rootstock) тигізетін көбейту әдісі. Бүршіктеп көбейту жағдайында, тамырлық қалдық тәжбен салыстырғанда ересектеу болады.