Кіріспе
Британдық кәсіподақ жетекшісі және саясаткер (1852–1921)
Уильям Крукс (6 сәуір 1852 – 5 маусым 1921) – Лондонның Поплар қаласынан шыққан белгілі кәсіподақ жетекшісі және саясаткер, Фабиан қоғамының мүшесі. Ол кедейлік пен теңсіздікке қарсы күресімен ерекше көзге түсті.
Ерте өмір
Ширбутт көшесінде, Поплар қаласында дүниеге келген Крукс, кемедегі от жағушы Джордж Крукстың үшінші ұлы еді. Крукс үш жасқа толғанда апатта әкесі қолын жоғалтқан. Оның анасы, Каролина Элизабет (қызметтегі аты Коутс), тігінші болып жұмыс істеу арқылы отбасын асырады, бірақ ақша жетіспеді және 1861 жылы бес баласы уақытша Поплар жұмыс үйіне түсуге мәжбүр болды. Бұл оқиға Крукске кедейліктің мәнін терең түсінуге көмектесті. Жергілікті кедейлерге арналған заң мектебінде білім алған Крукс бастапқыда азық-түлік дүкенінде шалғыш болып, кейін теміршінің жұмысшысы, содан соң шебер құмырашының оқушысы болды. Оқуға құштар Крукс Рихард Кобден және Джон Брайт сияқты реформаторлар туралы білді, ал әріптестері одан жұмыс жағдайлары туралы айтуды өтінді. Соның салдарынан, ол саяси қозғаушы деп айыпталып жұмыстан босатылды. 1867 жылдан 1921 жылы қайтыс болғанға дейін Крукс Құмырашылар одағының мүшесі болып қалды.
Жұмысшылар одағы
Ливерпульде қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін, Крукс Лондонға оралып, доктарда жұмыс тапты. Ол Шығыс Үндістан доктарының қақпасынан тыс жерде сөйлеу өнерін жетілдірді. Сонымен қатар, ол саяси лекциялар оқыды, ал оның сөйлеу қабілеті 1889 жылғы Лондон доктары ереуілінде 10 000 ереуілші жұмысшыға қаржы жинауда өте пайдалы болды. Осы жылдың басында Прогрессивтік партиядан кандидат болған Крукс Лондон округтік кеңесіне сайланған алғашқы еңбек өкілдерінің бірі болды. 1895 жылдың 3 тамызында Крукс Гринвич ауруханасының қарсы жағындағы, Айл-оф-Догс аралының оңтүстік бөлігінде орналасқан Island Gardens паркін ресми түрде ашты. Ол сондай-ақ алғашқы Блэкволл туннелінің құрылысын қолдады, ал 1898 жылы LCC Көпірлер комитетінің төрағасы ретінде Гринвич және Вулвичтегі жаяу жүргіншілерге арналған туннельдерді салуға көмектесті (1902 және 1912 жылдары аяқталды).
Еңбек саясаткері
1900 жылы Крукс Поплар қаласының алғашқы Лейборист мэрі болды, ал екі жылдан кейін Вулвич округінен парламент депутаты болып сайланды. Ол Консервативтік партиядан орынды тартып алып, күтпеген үлкен сайлау жеңісіне қол жеткізді. Бұл жетістік Еңбек өкілдігі комитеті мен Либералдық партия арасындағы келісімнің нәтижесі болды; оның парламенттік кандидат ретінде таңдалуы Тәуелсіз Лейборист партиясы тарапынан сынға ілікті. Ол кезде ол төртінші Лейборист депутаты болды (оның алдында Джеймс Кир Харди, Ричард Белл және Дэвид Шеклтон болды, ал Артур Хендерсон 1903 жылы олардың қатарына қосылды). Парламентте ол жұмысшы табының тамырларын және байланыстарын сақтап, жұмысшылар зейнетақысын арттыру үшін күресті, Лордтар палатасының өкілеттіктерін шектеу реформаларын қолдады және 1905 жылы Балфурдың жұмыссыздыққа қатысты заң жобасын, сондай-ақ әйелдердің дауыс беру құқығын алуын қолдады. 1906 жылы қайта сайланған ол Кэмпбелл Баннерменнің (1906–1908) және Асквиттің (1908–1910) реформалық Либералдық үкіметтерін қолдады. Крукс 1910 жылғы қаңтардағы жалпы сайлауда парламенттегі орыннан айырылды, бірақ 1910 жылғы желтоқсандағы жалпы сайлауда қайта сайланды. 1911 жылы ол Еңбек даулары туралы заң жобасын қолдағандықтан Кәсіподақтар Конгресімен келіспей қалды. 1912 жылы ол Ақыл-ойы кемшілігі бар адамдарды (бақылау) туралы заң жобасын қолдады; Крукс мүгедектерді "адам құрттары сияқты" деп сипаттап, олардың "қол тигізгеннің бәрін ластап, бүлдіретінін" айтты. Толық цитатасы: "Мен осы палатада жұмыссыздық мәселесін талқылағанда, екі жақтан да беделді мүшелерді алып, оларға 300 немесе 400 адамды көрсеттім, олардың ешқайсысы жеке тұлғаға ешқандай жұмысқа, тіпті өздерін асырауға да жарамайды. Бұлар бұрын ақыл-ойы кем балалар еді, оларға әлемді шарлап, мүлдем пайдасыз болып қалуға рұқсат етілді. Оларға бір ғана сипаттама сәйкес келеді: олар адам құрттарына ұқсайды. Олар жер-жерде жүріп, қол тигізгеннің бәрін ластап, бүлдіреді. Біз адамның бостандығы туралы айтамыз. Қандай ақымақтық! Қандай сөздердің ысырабы! Сіздерден осы адамдарды алып, оларға тиісті бақылау орнатуды сұраймыз, өйткені олар өзіне-өзі бақылау орната алмайды. Олар құрттай, лас, жуыну мен тазару туралы түсініксіз. Дегенмен, олар адамдар, және дұрыс бақылаумен оларды жақсартуға болады, сонда оларды қандай да бір жұмысқа орналастыруға болады, олардың өзін асырауына жеткіліксіз болса да, оларға қазірде жоқ адамдық өмірді сыйлауға жеткілікті. Ең бастысы, осы балалардың көбеюін тоқтату керек – бұл өте маңызды мәселе". Метрополитендік бейімдемелер кеңесінің мүшесі ретінде ол кеңестің дамуы бұзылған адамдарға қарау мерзімін 16 жастан 21 жасқа дейін ұзартуға және оларға білім беру мен оқыту деңгейін арттыруға көмектесті. 1914 жылдың 18 қыркүйегінде Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Крукс Ұлттық әнұранды орындауға Парламенттің төменгі палатасын басшылық етті және Лейборист партиясындағы пацифист әріптестерінен айырмашылығы, ол үкіметтің соғыс күшін қолдады. 1916 жылы ол Виконт Милнердің "патриоттық Лейборист" Британдық жұмысшылар лигасының (BWL) басшылығына кіретін Лейборист депутаттарының бірі болды. Лейборист партиясының қысымымен ол 1917 жылдың соңында BWL-ден кетті. 1918 жылы ол жаңа Вулвич Шығыс сайлау округінен қарсылықсыз сайланды. Ол 1921 жылдың ақпанында денсаулығы нашарлағаннан кейін зейнетке шыққанға дейін депутат болып қалды. Ол төрт айдан кейін Уайтчепелдегі Лондон ауруханасында қайтыс болды және Тауэр-Хэмлетс зиратында жерленді.
In 1911 he fell out with the Trades Union Congress over support for the Labour Disputes Bill. In 1912 he supported the Feeble Minded Persons (Control) Bill; Crooks has been quoted by the New Statesman as describing disabled people as "like human vermin" who "crawl about doing absolutely nothing, except polluting and corrupting everything they touch". The full quote is:
"I have taken part, in discussions in this House on the unemployable; I have taken Members in authority on both sides and shown them 300 or 400 men not one of whom would be privately employed by any person for anything at all, not even for their keep. These were formerly mentally defective children who had been allowed to drift about the world, and to become absolutely useless. There is only one fitting description; they are almost like human vermin. They crawl about, doing absolutely nothing, except polluting and corrupting everything they touch. We talk about the liberty of the subject. What nonsense! What waste of words! We ask that you should take these people and have proper control over them, because they have no control over themselves. They are verminous, dirty, with no idea of washing or cleansing themselves. Yet they are human beings, and you could, under proper control, so far improve them that they could be put to some employment, not enough to keep them—I never expect that—but sufficient to maintain themselves partly, and to give them a human existence which they have not got now. Above everything else, you would stop the supply of these children—a very important thing." As a member of the Metropolitan Asylums Board he helped to raise the age the Board was required to look after those with a Developmental Disability from 16 to 21, and increased the teaching and training of those in its care. On 18 September 1914, following the outbreak of World War I, Crooks led the House of Commons in singing the national anthem, and unlike pacifist colleagues in the Labour Party he supported the war efforts of the government. In 1916 he was one of the Labour MPs to form part of the executive of Viscount Milner's 'patriotic Labour' British Workers League (BWL). Under pressure from the Labour Party he resigned from the BWL at the end of 1917. In 1918 he was returned unopposed for the new Woolwich East constituency. He remained an MP until ill health forced his retirement in February 1921. He died in the London Hospital, Whitechapel four months later, and was buried in Tower Hamlets Cemetery.
Мұра
1930 жылы Вулвич паромдарының біреуі оның құрметіне аталды (1963 жылы қызметтен шығарылды). Оның туған жері Поплардағы әлеуметтік тұрғын үйлер ауданы әлі де оның атын сақтап келеді, сондай-ақ Вулвичтің оңтүстігіндегі Эльтамдағы бір көше де оның атымен аталады.