Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағаш айдауға арналған ауыр, ұзын сапты балта.
Heavy, long handled axe for splitting wood
Бұл балта, сонымен қатар ағаш жару балтасы, бұрыш жарушы, шабу және айдау балтасы, балға балтасы, "go devil" немесе хамакс деп те аталады. Ол ағашты бойымен жару үшін қолданылады. Басының бір жағы балғаға, екінші жағы балтаға ұқсайды.
A splitting maul also known as a block buster, block splitter, chop and maul, sledge axe, go devil or hamaxe is a heavy, long handled axe used for splitting a piece of wood along its grain. One side of its head is like a sledgehammer, and the other side is like an axe.
Құралдар
Шығырлы соққылар Әдетте, ағаш тілетін шығырлы соққының салмағы 6-ден 8 фунтқа дейін немесе шамамен 2,7-ден 3,6 кг-ға дейін жетеді. Дәстүрлі түрде, соққылардың басы клинді пішіндес болады, бірақ кейбір заманауи үлгілері конустық басқа немесе айналатын қосымша клиндерге ие. Алғашқы соққы балтаға ұқсас, бірақ басы кеңірек. Ағаш тілу үшін бұл құрал әдеттегі балтадан әлдеқайда тиімді. Оның салмағы артықшылықты ұсынады және енінің арқасында ағашқа жабысып қалу ықтималдығы төмен. Соққы басының клинді бөлігі тығырылып қалмау үшін сәл дөңгелек болуы керек, және ол кескіш балтада қолданылатын созылған, ойыс бөлікке ие болмауы тиіс. Балтадан өзгеше, соққының тұтқасы әдетте түзу болып келеді және ұзынша сопақ балта тұтқаларына қарағанда дөңгелек қималы болады. Соққының тұтқасы, балтадан айырмашылығы, итеру және соғу үшін де мақсатты түрде қолданылады. Тұтқалар көбінесе гикориден жасалады, бірақ синтетикалық шыны талшықты тұтқалар да жиі қолданылады. Пластикалық тұтқаларды сындыру қиын, ал олардың зауыттан бекітілген бас бөліктері соққының итеру әрекетінен босап қалмайды. 1970 жылдардың басында "Monster Maul" деп аталатын үшбұрышты бас дизайны, нығайтылған металл тұтқасымен енгізілді. Жеке клиндер Ағашты тілу жеке клиндер мен үлкен балғамен де жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл бірнеше клиндерді бірге пайдалануға мүмкіндік береді, соның арқасында ірі бөліктерді тілуге болады. Клиндердің басының саңырауқұлақтанып кетпеуі үшін, оларды темір балғамен емес, ауыр ағаш балғамен соғады. Англияның кейбір аймақтарында "маул" сөзі өте ауыр ағаш басы бар осы құралды білдіреді. Ол сондай-ақ "қоңыз" деп те аталады; Моулсфордтағы Темза өзені бойында "Қоңыз және Клиндер" деп аталатын танымал паб бар. Механикалық ағаш тілу құралдары Гидравликалық ағаш тілу құралдары бүгінде кеңінен қолданылады. Оларды көлденең немесе тік қалпында пайдалануға болады.
Wedged mauls A typical wood splitting maul has a head weight of 6 to 8 lb or approximately 2.7 to 3.6 kg, respectively. Traditionally, mauls have a wedge shaped head, but some modern versions have conical heads or swiveling sub wedges. The original maul resembles an axe but with a broader head. For splitting wood, this tool is much better than a typical axe. The weight of it is more advantageous, and it is less likely to become stuck in the wood thanks to its width. The wedge section of a maul head must be slightly convex to avoid jamming and it cannot have the elongated "hollow ground" concave section that a cutting axe may use. Unlike an axe, maul handles are normally straight and have a more circular cross section than the elongated oval axe handles tend to be. A maul's handle, unlike an axe, is intentionally used for levering as well as swinging. The handles are typically made from hickory, though synthetic fibreglass handles have become common. Plastic handles are more difficult to break and their factory attached heads are less likely to work free with the levering action of a maul. In the early 1970s a triangular head design with a reinforced metal handle was introduced called the "Monster Maul." Separate wedges Splitting may also be done with a separate wedge and a large hammer. As this allows several wedges to be used together, it permits larger logs to be split. To avoid mushrooming the head of the wedge, they are driven with a heavy wooden mallet rather than an iron hammer. In parts of England the word "maul" denotes this tool with a very heavy wooden head. It is also known as a beetle; there is a well known pub on the River Thames at Moulsford called the Beetle and Wedge. Powered log splitters Hydraulic log splitters are commonly used today. They can be used either horizontally or vertically.
Техникалар
Мауль көбінесе бүркемеден кесілген бөлікке соғылады, әдетте, бөлінген тұяқтың үстінде тік тұрған күйінде немесе басқа қолайлы негізде. Көптеген кесілген бөліктерді маульмен бір рет төмен қарай соққымен екіге бөлуге болады, ағаш талшықтары бойымен жарып жібереді. Маульдер бірнеше себептермен ағашқа ілігіп қалуы мүмкін, мысалы, ағашқа жеткілікті күшпен соқпау, ағашта жасырын түйіндер болуы немесе ағаш тым ұзын болуы. Балтадан айырмашылығы, маульдің жиегі тоқырағаннан кейін де ұзақ уақыт тиімді болады, себебі негізгі механизм – ағаш талшықтарының бойымен итерілген кене, ал балта ағашты көлденең кеседі. Кейде ұзын ағаштарды жерде немесе негізде ұзындығы бойынша жатқызып екіге бөлуге болады. Маульдер көбінесе ағашты жартылай жарып қалғанда ілігіп қалады, сондықтан "толық көтеру" әдісін қолдану қажет болады. Бұл маульді қайтадан шайқап, бірақ осы жолы маульге ілініп тұрған жартылай жарылған ағашты бірге көтеруді білдіреді, көбінесе бір немесе екі қосымша толық көтеру соққысы қажет болады. Диаметрі қалың тік ағаштарды жарудың тағы бір тәсілі – маульдің күшін ағаштың ортасынан ауытқырып түсіру, әдетте ағаштың бір бөлігін алып тастау. Бұл әдіс қайталағанда, әдетте маульді ортасына соққанда ілігіп қалатын үлкен ағаштарды оңай жаруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, ауа температурасы төмендегенде ағаш талшықтары хрупқы болады, сондықтан ағаштарды жару оңайырақ болады.
The maul is most commonly struck onto a flush cut section of log, usually standing on end atop a splitting stump or other suitable base. Most cut sections can be split in a single downward chop of the maul, splitting the wood apart along its grain. Mauls regularly become stuck in the log for several reasons, such as the wood not being struck with adequate force, the wood containing hidden knots, or the length of wood being too long. Unlike an axe, mauls are effective longer after the edge dulls, as the primary mechanism is that of a wedge pushed through along the wood grain, and not a cross grain chop of an axe. In some cases, longer logs may be split while they rest length wise on the base or ground. Mauls often become stuck in logs mid split requiring a "full lift" chop to be used. This involves the chopper reswinging the maul, but this time lifting the half split log while still attached to the embedded maul, often requiring one or two additional full lift chops. Another technique for splitting upright logs of thicker diameter is to land the maul's full force off center of the log, usually removing of the mass of the log. When repeated, large logs that would ordinarily cause the maul to be embedded on a center strike can be handled easily. Additionally, as the temperature gets colder, the fibers in the log become more brittle making the logs easier to split.
Қауіпсіздік
Маульдің соққылайтын жағы көбінесе ағаш жару үшін, жару клинімен бірге қолданылады. Клинді ағашқа маульдің өзі сияқты итеріп кіргізеді. Бұл әдетте үлкен диаметрлі бұтақтарды жару үшін қолданылады. Қазіргі маульдер мықты болаттан жасалған, сондықтан металлдың металға тиюінен жарылмайды. Дегенмен, клиннің өзі сынығып қалуы мүмкін. Бұл қауіпті, себебі ұшып шыққан болат сынықтары көзге зиян келтіруі мүмкін. Сондай-ақ, маульдің сабын бұзудың оңай жолы – клині өте кішкентай нысана болғандықтан, соққыдан қашып кетуі мүмкін, нәтижесінде сапқа толық күшпен тиіп, әлсіретеді. Бұл саптың бірнеше соққыдан кейін сынуына әкелуі мүмкін. Жақсы кептірілген, қатты бұтақтар жеткілікті күшпен жарылып, әр жартысы белгілі бір жылдамдықпен құлайды, бұл жақын тұрған адамдар мен заттар үшін қауіпті. Тәжірибесіз кесушілердің жиі жасайтын қатесі – тік тұрған бұтақты мүлдем жіберіп алу немесе оған сырттан тигізу. Егер мауль бұтақтың артына түсіп қалса, сабы секіріп кетіп немесе сынып қалуы мүмкін. Егер мауль бұтақтың алдына түсіп қалса, егер кесуші жабық позада тұрса, аяғына тиюі мүмкін. Мауль бұтақтың қабырғасына тістемей тисе, ол бір жаққа соқтығысып, жерге түсуі мүмкін. Мұндай жағдайда, тіпті кеңірек тұрғанның өзі кесушінің аяқтарын қорғай алмайды. Жоғарыда сипатталған "толық көтеріліс" әдісін қолданғанда, кесуші мауль мен бұтақты бас деңгейінен жоғары көтермеуі керек. Жалпы, маульді бүйірге шайқауға болмайды. Керісінше, оны төмен түсіру арқылы, күшті пайдаланып, маульдің табиғи салмағына көмектесу керек. Ағаш жару үшін маульмен жұмыс істеу үшін қолайлы негіздің болуы да маңызды. Ағашты тікелей жерде жаруға болады, бірақ бұл бірнеше себептермен ыңғайсыз. Біріншіден, жер мұздамаған болса, әрбір соққыдан кейін беріліп, соққының күшін әлсіретеді. Екінші кемшілік – бұтақты төмен деңгейде жаруға мәжбүрлеу, бұл кесушінің серуендеу кезінде иілуіне және артқа шаршауына себеп болады. Ең жақсы негіздер – қатты ағаштан жасалған, әдетте 30 сантиметрдей биіктіктегі кесілген бөліктер. Маусымдық пайдалану үшін жоғарғы ашық талшықты бөлігін сәл өңдеуге болады. Негіздің диаметрі үстіне қойылған ағаштан кем дегенде екі есе үлкен болуы керек және тұрақ жерге орналасуы керек. Қауіпсіздікті арттыру үшін маульдің басын сабына бекіту де мүмкін. Үйірмелі пайдалану салдарынан бас босауы мүмкін, ал егер клин немесе кеңейткіш бұзылса, бас саптан ұшып кетеді. Шынаны орнату үшін маульдің бүйірінен сапқа кіретін және одан шығатын кішкентай тесік бұрғылау керек. Алюминийден немесе ұқсас материалдан жасалған кішкентай, жазық немесе батып тұратын шынаны басына қойып, бекіту керек. Шына маульдің басынан шығып тұрмауы керек.
The hammer side of the maul is often used in wood splitting when combined with a splitting wedge, driving the wedge into the wood in the same fashion as the maul itself. This is generally used when attempting to split logs with a large diameter. Modern mauls are made of a strong enough steel to withstand the metal to metal contact without chipping. However, it is still common for the wedge itself to chip off. This can be dangerous as flying chips of steel could damage the eye. This is also the easiest way to break a maul's handle because the wedge is a very small target as opposed to the whole log, and can be overshot, resulting in the handle hitting full force onto the wedge. This greatly weakens the handle, and can cause it to break after only a few over shots. Harder seasoned logs which have dried sufficiently often split apart with enough force that each half tumbles away at some speed, which is a hazard for people or objects nearby. A common danger for inexperienced splitters is to miss the upright log entirely or give it only a glancing blow. If the maul lands beyond the log, the maul handle may either bounce or break. If the maul lands in front of the log, it may hit the feet of the splitter if they are in a closed stance. If the maul hits the side of the log without biting in, the maul commonly will bounce to one side and to the ground. In this situation, even a widened stance may still leave the splitter's feet vulnerable. When performing the "full lift" chop described above, the splitter must never raise the maul and log above head height. Generally speaking, a maul should never swing to the side. Rather it should be powered through the drop, using force to assist the natural weight of the maul. In addition a suitable splitting base is one of the most important components to splitting wood with a maul. Wood can be split directly on the ground, although this is a disadvantage for a few reasons. For one the ground, if not frozen, will give on each blow, thereby weakening the overall effect of the blow. The second disadvantage is that it can present the log to be split at a low level, forcing the person splitting the wood to bend over during the swing, which causes back fatigue. The best bases are flush cut segments of hardwood logs, usually about one foot tall. For repeated seasonal use the top open grain may be treated slightly. The diameter of the base should be at least twice that of the wood placed atop it for splitting, and the base should be placed on firm ground. Another technique to improve safety involves pinning the head of the maul to the handle. Repeated use can loosen the head, and if the wedge or expander fails, the head will fly from the handle. Placing a pin involves drilling a small diameter hole through the side of the maul, into and through the handle, and usually out the other side. A small, flush, or counter sunk pin of aluminum or similar material should be placed through the head and secured. It is critical that the pin not protrude from the side of the maul head.