Кіріспе

Сүтқоректілер түрі

Фрейзер дельфині немесе Саравак дельфині (Lagenodelphis hosei) – Дельфинидтер тұқымдасына жататын теңіз сүтқоректісі, Тынық мұхитының терең суларында, ал Үнді және Атлант мұхиттарында аз көлемде кездеседі.

Таксономия

Lagenodelphis hosei – дельфинидтер тұқымдасына жататын, басқа дельфиндерден бір туыс ретінде ерекшеленетін түр. 1895 жылы Чарльз Е. Хоз Борнеодағы Саравак жағажайында бас сүйегін тапты. Ол оны Британ мұражайына сыйлады. Бас сүйегі 1956 жылға дейін зерттелмей келді, сонда Франсис Фрейзер оны зерттеп, Лагенорхинк және Дельфин туыстарының түрлеріне ұқсас, бірақ екеуінен де өзгеше екенін анықтады. Жаңа туыс осы екі атауды біріктіру арқылы құрылды. Түрлік атау Хоздың құрметіне берілген. Фрейзер дельфині деп аталған толық денесі 1971 жылға дейін табылған жоқ. Осы кезде Тынық мұхитының шығысындағы Кокос аралында, Оңтүстік Австралияда және Оңтүстік Африкада жағаға шығып жатқан үлгілер табылды.

Сипаттама

Фрейзер дельфиндері туылған кезде шамамен ұзын және салмақты болады, ересек жасқа дейін шамамен өседі. Олардың дене бітімі мықты, дене көлеміне қарағанда кішкентай қанаттары және көзге түсетіндей кішкентай жүзбе қанаттары бар. Арқалық қанаты мен тұмсығы да басқа дельфин түрлеріне қарағанда қысқа. Жоғарғы жағы күлгін сұрдан сұр қоңырға дейін болады. Тұмсығынан көзінің үстінен, анусқа дейін, лас крем түсті сызық жүреді. Бұл сызықтың астында қара жолақ бар. Құрсақ және тамақ әдетте ақ, кейде қызғылт реңді болады. Бұл дельфиннің ерекше белгісі – айқын тұмсығының болмауы. Бірақ алыстан қарағанда, оны сол аймақтарда кездесетін және ұқсас түсі бар жолақты дельфинмен шатастыруға болады. Фрейзер дельфиндері 100-ден 1000-ға дейін саналатын үлкен, тығыз топтасып жылдам жүзеді. Көптеген жағдайларда олар суды күшті қозғайды. Балық аулау кемесінен қашып бара жатқан үлкен топты көру "өте әсерлі" деп баяндалған. Бұл түр ашық теңіздегі дельфиндердің ішінде ең кішкентай жыныс мүшелеріне ие. Бұл түр су бетінен біршама төмендегі ( шамамен ) пелагикалық балықтармен, кальмарлармен және креветкелермен қоректенеді. Бұл тереңдікке күн сәулесі жетпейді, сондықтан қоректену эхолокация арқылы жүзеге асырылады.

Халық саны мен таралуы

Салыстырмалы түрде жақында ғана есепке алынғанымен, хабарланған көрулердің саны айтарлықтай өсті – бұл түрдің 1980-ші жылдардағыдай сирек болмауы мүмкін екенін көрсетеді. Дегенмен, бұл түр әлі де жағалаудағы туыстарындағыдай толыққанды зерттелмеген. Әлемдік популяциясының бағасы жоқ. Дельфин әдетте терең тропикалық суларда, 30° оңтүстік және 20° солтүстік ен аралығында кездеседі. Шығыс Тынық мұхиты – көруге ең сенімді аймақ. Құрлыққа шығып қалған дельфиндер Франция мен Уругвай сияқты алыс жерлерде де табылған. Алайда, мұндай жағдайлар аномалия деп есептеледі және бәлкім, Эль-Ниньо сияқты ерекше океанографиялық жағдайлардың салдары болуы мүмкін. Бұл түр Мексика шығанағында салыстырмалы түрде көп кездеседі, бірақ Атлант мұхитының қалған бөлігінде оның саны аз. Филиппин дельфиндерді көруге өте танымал аймақ және әлемдегі Фрейзер дельфинінің ірі популяцияларының бірінің мекені.

Қорғау

Фрейзер дельфиндерінің Оңтүстік-Шығыс Азиядағы популяциялары Жабайы жануарлардың көшпелі түрлерін қорғау конвенциясының (ЖЖЖК) II қосымшасына енгізілген, себебі олардың сақталу жағдайы нашар немесе арнайы келісімдермен ұйымдастырылған халықаралық ынтымақтастықтан айқын пайда көрер еді. Бұдан өзге, Фрейзер дельфині Тынық мұхиты аралдары аймағындағы киттер мен олардың мекендеу орындарын сақтау жөніндегі өзара түсіністік меморандумына (Тынық мұхиты киттері жөніндегі меморандум) және Батыс Африка мен Макаронезияның манаты мен кіші киттерін сақтау жөніндегі өзара түсіністік меморандумына (Батыс Африка су сүтқоректілері жөніндегі меморандум) қатысады.