Кіріспе

744 жылы Омейяд халифасы Язид ибн әл-Уалид ибн Абд әл-Малик (يزيد بن الوليد بن عبد الملك; 701 – 3/4 қазан 744), көбінесе Язид III деп танылады, он екінші Омейяд халифасы болды және ол 744 жылдан бастап, кейін бірнеше айдан соң қайтыс болғанға дейін билік етті.

Әл-Валидтің құлдырауы

Өзінің туысы әл-Валид II билік құрған кезде Язид Валидтің "әдепсіздіктеріне" қарсы шықты, оның ішінде Бану Кайс арабтары Яминдар мен араб емес мұсылмандарға қарсы кемсітушілік жасады. Язид Кадария мен Мурджииядан (адамның еркіндігіне сенушілер) қосымша қолдау алды. Язид Дамаскқа жасырын кіріп, Валидті төңкеріс арқылы биліктен құлатты, содан кейін қазынадан қаражат таратты. Язидтің өзінің айтуынша, Язид Абдул-Азиз ибн әл-Хаджадж ибн Абдул-Маликті Валидпен әл-Бакхрада кездесуге жіберді. Абдул-Азиз патшалықтың болашағын шешу үшін тайпалық кеңес (шура) құруды ұсынды. Валид бұл ұсыныстан бас тартып, шабуыл жасады, осының салдарынан қаза тапты. Язид Валидтің басын "найзаға іліп, Дамаск қаласы бойынша көрсетті"; содан кейін Язид Валидтің ұлдары Усман мен Хакамды тұтқынға алды, оларды Валид мұрагерлері етіп тағайындаған еді.

Кiру

Таққа отырған кезде Язид Алланың кітабы мен Пайғамбарымыздың сүннеті үшін көтерілгенін, және бұл күштілердің әлсіздерді қанауын тоқтатуды білдіретінін түсіндірді. Ол "құрылыс жұмыстарын жасамауға, әйелдер мен балаларға ақша ысырап етпеуге, бір провинциядан екіншісіне негізсіз ақша жібермеуге", "әскерді ұзақ уақытқа далада ұстамауға" және ahl al dhimma-ға шамадан тыс салық салмайтынына уәде берді; керісінше, ол кемсітуден жалыққан және төлемдерді уақтылы жүргізерін айтты. Егер осы мақсаттарға жете алмаса, отставкаға кететінін уәде етті және әмір шұра – сайланған халифат принципін сақтады. Табари Язидтің "Кемітуші" (Нақис) деген лақап атын жазған, себебі ол әскери жәрдемақыны 10%-ға төмендетті, ал оның ізашары оны көтеруге уәде берген еді. Ислам халықтық дәстүрінде, апокалиптикалық стильде жазылғандай, Язидтің өзі базарға баратын көрінеді. Хомс қаласы Язидке адалдық көрсете бермей, оған қарсы бірнеше қарсылық қозғалыстар туды. Тағы бір туысы, Арменияның әкімі Марван ибн Мұхаммед ибн Марван бастапқыда Уәлидті қолдаған, ал Уәлидтің өлімінен кейін оның құрметі үшін Иракқа кірген еді. Марван ақыры Язидтің жағына қосылды.

Билік

Язид Юсуф ибн Омардың орнына Мансур ибн Джумхурды Ирак әкімі етіп тағайындады. 15 мамырда Язид хат жазды, ол әл-Мада'иниде (Табариде қайта басылған) және әл-Баладуриде ауызша деректерден сақталған. Ол Омейяд әулетін, бірақ "Алланың жауы" әл-Валид II-ні қоспағанда, қолдайды, содан кейін ол әл-Бакхрадағы оқиғаның Язидтің нұсқасын баяндайды. Табаридің бергенінде, Язид ирактықтарды Мансур ибн Джумхурға бағынуға шақырады. Юсуф ибн Омар кейін тұтқындалды және Халид ибн Абдулла әл-Касридің ұлы оны өлтірді. Мансур Хурасан әкімі Наср ибн Саярды қызметтен босатуға тырысты, бірақ Наср оған келіспеді. Жүдей әл-Кирманидің қарсылығына тап болған Наср, әл-Харит ибн Сурайжды Түргеш жерінде өткізген он үш жылдан кейін қайта шақырды. Әл-Харит хақанның сыйлаған әсем қару-жарағын киіп келді және Хурасан халқының көптеген адамын өз жағына тартты.

Өлім

Язид 744 жылдың сәуірінен 744 жылдың 4 қазанына дейін Омейяд халифалығын басқарды. Язид өзінің інісі Ибрагимді мұрагері етіп тағайындады. Язид ми ісігіне шалдығып, 744 жылдың 3-і немесе 4-і күні қайтыс болды. Ибрагим оның орнына отырды.