Кіріспе

Американдық жазушы

Джеймс Арнольд Хоровиц (10 маусым 1925 – 19 маусым 2015), көбінесе Джеймс Салтер деген атпен танымал, оның псевдонимі және кейіннен заңды түрде қабылданған есімі, американдық романист және әңгімелер жазушы. Бастапқыда АҚШ Әуе күштерінің офицері және ұшқышы болған ол, өзінің алғашқы романы "Аңшылар" жарық көргеннен кейін 1957 жылы әскери қызметтен кетіп, отставкаға шықты. Киносценарий жазу және кинорежиссура саласындағы қысқа мерзімді мансаптан кейін, 1979 жылы Салтер "Соло Лица" романын жариялады. Ол өзінің туындылары үшін көптеген әдеби сыйлықтарға ие болды, соның ішінде шығармалары жарық көрген кезде сынға ұшыраған туындыларына да мойындық танылды.

Өмірбаян

1925 жылғы 10 маусымда Салтер дүниеге келді, ол Милдред Шефф пен Джордж Хоровицтің ұлы, Джеймс Арнольд Хоровиц деп аталды. Бос уақытында ол өзінің алғашқы романын – "Аңшылар" атты туындысын жазды және 1956 жылы оны "Джеймс Салтер" деген псевдониммен жариялады. Романға кино құқықтарын сатуға мүмкіндік болған соң, Салтер 1957 жылы АҚШ Әуе күштеріндегі активті қызметтен кетіп, толық уақыт жазуға кірісті. Ол сондай-ақ заң жүзінде өз атын Салтер деп өзгертті. 1958 жылы Роберт Митчемнің басты рөлде ойнаған "Аңшылар" фильмі, күшті актерлік шеберлігімен, әсерлі сюжетімен және Корея соғысын шынайы бейнелегенімен марапатталды. Голливуд стандарттары бойынша тамаша бейімделу болғанымен, ол түпнұсқа романнан өте ерекшеленді. Роман 31 жастағы жойғыш ұшқышының өзін-өзі жоюы туралы, бұрын "шебер" саналған, бірақ алғашқы ұрыс тәжірибесінде көңілі толмаған, ал айналасындағылар даңққа ие болған (кейбіреулері бұл даңқты ойлап тапқан болуы мүмкін) жайлы айтады. 1961 жылы жазылған "Еттің қолы" романы 1954-1957 жылдар аралығында Германиядағы Битбург әуе базасында 36-шы истребитель эскадрильясымен ұшу тәжірибесіне негізделген. Романның кеңейтілген қайта жөнделген нұсқасы 2000 жылы "Кассада" деген атпен қайта басылды. Алайда, кейін Салтер өзінің "Әуе күштері" романдарының екеуін де жастық шағының өнімдері деп есептеді, олар "көп назар аударуға лайық емес". Әуе күштерінің резервінде бірнеше жыл қызмет еткеннен кейін, ол 1961 жылы Берлин дағдарысы кезінде бөлімі активті қызметке шақырылғаннан кейін, әскери байланысын толығымен үзіп, отставкаға шықты. Ол отбасымен Нью-Йоркке көшіп келді. Салтер мен оның бірінші әйелі Энн 1975 жылы ажырасып, төрт балаға ие болды: қыздары Аллан (1955-1980) және Нина (1957 жылы туған), сондай-ақ егіз ұлдары Клод пен Джеймс (1962 жылы туған). 1976 жылдан бастап ол журналист және драматург Кей Элдреджбен бірге өмір сүрді. 1985 жылы олардың Тео Салтер есімді ұлы дүниеге келді, ал 1998 жылы Салтер мен Элдредж Парижде неке қиды. Элдредж бен Салтер 2006 жылы "Өмір – тамақ: тамақтанған адамның күндері" атты кітапты бірлесіп жазды.

Қабылдау

Оның досы және әріптес жазушы, Пулитцер сыйлығының иегері Ричард Форд «Пингвин заманауи классикасы» басылымындағы «Жарық жылдарына кіріспесінде»: «Джеймс Солтер бүгінгі кез келген жазушыдан америкалық сөйлемдерді жақсы жазады, оған сенімдімін», – деген. «Вашингтон Пост» газетінің сыншысы Майкл Дирда бір ғана сөйлеммен адамның жүрегін ауыртуға болатынын айтқан. Ал, ол қайтыс болмас бұрын берген соңғы сұхбатына кіріспе жазғанда, Guernica басылымы Салтерді «қазіргі замандағы ең ұлы американдық романист болуға лайық» деп сипаттады. Жазушы Вивиан Горник оның соңғы туындыларына мүлдем басқаша баға берді. «Bookforum» журналындағы «Барлығы туралы» рецензиясында ол былай деп жазды: «Шындығында, көптеген жазушылардың өмірінде тек бір ғана тарих болады. Бірақ, жазушының міндеті – сол тарихты үшінші немесе төртінші рет айтқанда, алғашқы рет айтқаннан гөрі көбірек мән беру болып табылады. Менің ойымша, Салтердің жұмысы осы тұрғыдан сәтсіз. Ол сексенге жуық жасындағы тарихты, қырық жасында айтқандай дәл айтуда». Ол сондай-ақ, оның «қазіргі өмірден мүлдем алшақтағанын» жазды.

Өлгеннен кейін жарық көрген еңбектері

Көркем әдебиет өнері (2016), Джон Кейсидің кіріспесімен. Баспа "Салтер сексен тоғыз жасында Вирджиния университетінде алғашқы Капник жазушысы ретінде қызмет етті, осы кітапта ұсынылған үш лекцияны жазып, оқыды" деп хабарлайды.
Құтқарудың қажеті жоқ (2017). Әйелі жинаған, көркем емес жазу туралы жинақ.

Әр түрлі

Джеймс Солтердің әдебиеті 2014 жылы NSW Жоғары мектеп аттестатының бағдарламасына енген. Ол Кэти Ройфтың 2016 жылғы "Күлдірген сағат: өмірінің соңындағы ұлы жазушылар" кітабының соңғы бөлімінің тақырыбы болып табылады.