Эдвин Морган: Шотландияның ұлы ақыны және мақалашысы

Кіріспе

Шотланд ақыны және эссеісі Эдвин Джордж Морган (27 сәуір 1920 – 19 тамыз 2010) – шотландтық Ренессанс дәуірімен байланысты шотланд ақыны және аудармашы. Ол 20 ғасырдың ең маңызды шотланд ақындарының бірі деп кеңінен мойындалған. 1999 жылы Морган Глазго қаласының алғашқы ақыны атанды. 2004 жылы ол Шотландияның алғашқы Макар немесе Ұлттық ақыны болып тағайындалды.

Өмір және мансап

Морган Глазго қаласында дүниеге келіп, Ратгергленде өсті. Оның ата-анасы пресвитериан дінінде болған. Ол ата-анасын Глазгодағы бірнеше кітап клубтарының мүшелігіне қаржы жұмсауға көндірді. Кейін ол "Фабердің қазіргі заманғы өлеңдер кітабы" (1936) өзі үшін "аян болды" деді. Морган 1937 жылы Глазго университетіне түсті. Ол француз және орыс тілдерін оқыды, сонымен қатар "итальян және неміс тілдерін" өзімен-өзі оқып үйренді. Морган "ӨЗГЕРІС ЕРЕЖЕЛЕРІ!" деген жазуды "ең жоғары граффити" деп сипаттады, оның бостандыққа шақыратын екі жақты мағынасы өмір бойы формальды эксперименттерге ұмтылысын және оның радикалды демократиялық, солшыл саяси көзқарастарын көрсетеді. Дәстүрлі сонеттен бос өлеңге дейін, эпикалық маңыздылықтан лагерь стиліне және ойын-сауық ақымақтығына дейін; уақытпен саяхаттау, ғарыш фантастикасымен айналысса немесе физика мен технологияның қазіргі заманғы дамуларын зерттесе де, Морганның дауыстарының кеңдігі ерекше қасиеті болып табылады. Морган өзінің гей екенін алғаш рет "Ешнәрсе хабар бермейтін хабарлар: Оның еңбегі мен өмірі туралы ойлар" (1990) еңбегінде айтты. Ол көптеген танымал махаббат өлеңдерін жазды, олардың ішінде "Жеміс-жидектер" және "Айтылмаған", онда махаббат нысанының жынысы көрсетілмеген; бұл сол кездегі заңдық мәселелерге байланысты болды, сонымен қатар оларды жалпыға бірдей ету қалауынан туындады, ол Маршалл Уокермен сұхбаттасқанда түсіндірді. 1995 жылы Глазго ЛГБТ орталығының ашылуында ол осы оқиғаға арнап жазған өлеңін оқып, оны орталыққа сыйлық ретінде табыс етті. 2002 жылы ол "Біздің Шотландия тарихымыз" жобасының демеушісі болды. 2004 жылдың 9 қазанында Эдинбургтегі Шотландия Парламенті ғимаратының ашылуында Лиз Лоххед Морганның "Шотландия Парламентінің ашылуына арналған өлең" атты өлеңін оқыды. Ол 2011 жылдың қаңтар айында Морганның шотландтық Макардың мұрагері ретінде жарияланды. Өмірінің соңына таман Морган шотландтық Idlewild тобымен бірге "The Remote Part" альбомында жұмыс істегеннен кейін жаңа аудиторияға қол жеткізді. Альбомның соңғы трекі "In Remote Part/ Scottish Fiction" соңында ол ән үшін арнайы жазылған "Scottish Fiction" өлеңін оқыды. 2007 жылы Морган "Кітаптар жырлары" жинағына екі өлең жазды, онда шотланд жазушыларының әртүрлі тобы шотланд музыканттары орындайтын әндерге айналған өлеңдерді жазды. Морганның "Жақсы жылдар" және "Жылдар салмағы" әндерін тиісінше Карин Полварт және Idlewild орындады. Нобель сыйлығының лауреаты Сеймус Хини 2005 жылы сапар кезінде "ресми құрмет көрсетті". Өмірінің соңғы жылдары Морганның денсаулығы нашарлағандықтан, ол интернатта күтім алды. Ол өлімінен бірнеше ай бұрын, 2010 жылдың сәуірінде "Түстер және басқа да қорқыныштар" атты жинағын жариялады. Ол өсиетімен Шотландия Ұлттық партиясына 1 миллион фунт стерлинг қалдырды. Морган сонымен қатар көптеген достарына, бұрынғы әріптестеріне және қайырымдылық ұйымдарына 45 000 фунт стерлинг қалдырды және Шотландиядағы жас ақындарға арналған жыл сайынғы сыйлық схемасы – Эдвин Морган атындағы поэзия сыйлығын құру үшін тағы 1 миллион фунт стерлинг бөлді. 2012 жылы Эдвин Морган қоры ақынның жазушылық қызметінен түскен табысымен құрылған сыйлықты басқару үшін құрылды. 2020 жылдың сәуір айында Эдвин Морган қоры оның өмірі мен еңбегін бір жылдық мерекелік бағдарламамен атап өтті.

Morgan was born in Glasgow and grew up in Rutherglen. His parents were Presbyterian. He convinced his parents to finance his membership of several book clubs in Glasgow. The Faber Book of Modern Verse (1936) was a "revelation" to him, he later said. Morgan entered the University of Glasgow in 1937. He studied French and Russian, while self educating in "a good bit of Italian and German" as well. Morgan described 'CHANGE RULES!' as 'the supreme graffito', whose liberating double take suggests both a lifelong commitment to formal experimentation and his radically democratic left wing political perspectives. From traditional sonnet to blank verse, from epic seriousness to camp and ludic nonsense; and whether engaged in time travelling space fantasies or exploring contemporary developments in physics and technology, the range of Morgan's voices is a defining attribute. Morgan first expressed his identity as a gay man in Nothing Not Giving Messages: Reflections on his Work and Life (1990). He had written many famous love poems, among them "Strawberries" and "The Unspoken", in which the love object was not gendered; this was partly because of legal problems at the time but also out of a desire to universalise them, as he made clear in an interview with Marshall Walker. At the opening of the Glasgow LGBT Centre in 1995, he read a poem he had written for the occasion, and presented it to the centre as a gift. In 2002, he became the patron of Our Story Scotland. At the opening of the Scottish Parliament building in Edinburgh on 9 October 2004, Liz Lochhead read a poem written for the occasion by Morgan, titled "Poem for the Opening of the Scottish Parliament". She was announced as Morgan's successor as Scots Makar in January 2011. Near the end of his life, Morgan reached a new audience after collaborating with the Scottish band Idlewild on their album The Remote Part. In the closing moments of the album's final track "In Remote Part/ Scottish Fiction", he recites a poem, "Scottish Fiction", written specifically for the song. In 2007, Morgan contributed two poems to the compilation Ballads of the Book, for which a range of Scottish writers created poems to be made into songs by Scottish musicians. Morgan's songs "The Good Years" and "The Weight of Years" were performed by Karine Polwart and Idlewild respectively. Nobel Laureate Seamus Heaney "[paid] formal homage" during a 2005 visit. In later life Morgan was cared for at a residential home as his health worsened. He published a collection in April 2010, months before his death, titled Dreams and Other Nightmares The Scottish Poetry Library made the announcement in the morning. In his will he left almost £1 million to the Scottish National Party. Morgan also left £45,000 to a number of friends, former colleagues and charity organisations and set aside another £1 million for the creation of the Edwin Morgan Poetry Award, an annual award scheme for young poets in Scotland. In 2012, The Edwin Morgan Trust was established to administer the Award which the poet wished to create from the earnings of his writing career. In April 2020 The Edwin Morgan Trust celebrated his life and work with a year long centenary programme.

Мақалалар

Поэзия саясаты, Йейтс, Элиот, Паунд және поэзия саясаты туралы Кернс Крейгтің шолуы, Херн, Шила Г. (ред.), Cencrastus No. 12, 1983 жылғы көктем, 44-бет,
"Новый мир және сталиндік құйын", Евгения Гинзбургтің "Құйында" және Эдит Роговин Франкль (ред.) еңбегі "Новый мир": әдебиет саясатындағы зерттеу, 1952-1958 жылдар, Херн, Шила Г. (ред.), Cencrastus No. 14, 1983 жылғы күз, 54-бет.

Пікірлер

Хирн, Шейла Г. (1980), Эдвин Морган (ред.) құрастырған «Шотланд сатирикалық өлеңдері» туралы шолу, «Cencrastus» журналы, № 4, 1980–81 жылдарғы қысы, 49-бет.