Кіріспе

Диамантина өзені – Орталық-Батыс Квинсленд және Оңтүстік Австралияның шалқары солтүстігіндегі маңызды өзен. 1866 жылы Уильям Ландсборо бұл өзенге Квинслендтің тұңғыш губернаторы сэр Джордж Боуэннің әйелі, леди Диамантина Боуэннің (қызметтес аты – Рома) құрметіне ат қойған. Оның үш ірі саласы бар: Батыс өзені, Мейн өзені және Фаррарс арнасы.

География

Квинсленд штатының Swords Range тауларының солтүстік-батысында басталып, оңтүстік-батыс бағытта ағып, орталық Квинсленд және Channel Country арқылы Джорджина өзенімен қосылып Варбертон өзенін құрайды. Тым ылғалды жылдары Варбертон өзені Эйр көліне дейін жетеді. Диамантина өзенінің ұзындығы шамамен, ал оның бассейні шамамен, оның ішінде ауыл шаруашылығына пайдаланылатын жер көлемі құрайды. Диамантина бассейнінің көп бөлігі өте жазық – тіпті солтүстік-шығыстағы ең жоғары нүктелері деңіз деңгейінен аспайды, ал Эйр көлі деңіз деңгейінен төмен орналасқан. Винтон (бассейндегі ең ірі қала) маңындағы бірнеше арналардан басқа, бассейндегі барлық өзендер оңтүстік-батысқа қарай Birdsville қаласына ағып құяды. Диамантина өзенінің жалғасып жатқан арнасы жоқ, оның орнына кең және салыстырмалы түрде жасық арналар жүйесінен тұрады. Диамантина шамамен 130 км-ге жуық диаметрі бар, дөңгелек аймақтың солтүстік және шығыс шетімен өтеді, бұл аймақ Geoscience Australia ұйымы тарапынан жер қыртысының аномалиясы ретінде анықталған. Қазіргі уақытта мұның себебіне нақты дәлелдер жоқ, бірақ бұл аномалияның шамамен 300 миллион жыл бұрын болған астероидтың соққысынан пайда болғаны болжануда.

Климат

Бассейннің климаты ыстық және құрғақ. Қаңтар айында бассейндегі температура күндіз орташа шамада болады және түнде шамамен төмендейді. Қыста күндіз әдетте температурадан түнде температураға дейін ауытқиды. Алайда, кейде бассейннің барлық аймақтарында аяз тіркелген: Винтон қаласындағы ең төменгі температура көрсеткіші .

Жауын-шашын

Жауын-шашын желтоқсан мен наурыз айлары аралығында күрт өзгереді: осы төрт айдағы орташа көрсеткіштер Винтон және Кинунада бастап, Birdsville-де шамамен дейін жетеді. Жылдың қалған бөлігінде жауын-шашын өте аз болады және маңызды жауын-шашын сирек кездеседі: бассейннің көп бөлігінде мамыр мен қыркүйек аралығындағы орташа жауын-шашын шамамен құрайды. Алайда, бұл бассейннің жауын-шашыны, сияқты, Көле Эйр бассейнінің барлығындағыдай, өте болмаса және апатты құрғақшылықтар мен су тасқындары осы аймандағы қалыпты жағдай болып табылады. Бассейннің солтүстік бөлігінде 1894, 1950, 1974 және 2000 жылдары жылдық жауын-шашын мөлшері дейін жеткен, ал тіпті Birdsville-де жылдық жиынтық мөлшері дейін тіркелген. Су тасқыны кезінде өзеннің ені дейін кеңейе алады. 1902, 1905, 1928, 1961, 1965 және 2002 жылдар сияқты құрғақ жылдары бассейннің дерлік барлық бөлігінде жауын-шашын мөлшері тіркелді. Сонымен қатар, шағын аудандарда станциялар арасында айтарлықтай айырмашылықтар болуы мүмкін: Винтон және Кинунадағы жылдық орташа көрсеткіштер мен өзгергіштік шамамен бірдей болғанымен, екі станциядағы нақты жиынтықтар кейбір жылдары өте ауыр жауын-шашынға байланысты дейін өзгеше болуы мүмкін.

Топырақ

Өңірдегі топырақтар негізінен сұр және қоңыр вертисольдер, ал құрғақ аудандарда кейбір флювенттер кездеседі. Олардың фосфат құрамы жоғары болмаса да, көптеген басқа да қоректік заттардың жеткілікті деңгейі бар: осының салдарынан, жауын-шашын мол болған кезде, алқаптағы шөптер өте қоректі, әсіресе Birdsville маңындағы өзеннің төменгі ағысында, бұл солтүстікте жауын-шашын аймақты су басуға жеткілікті болған жылдары мал бордақылауға арналған басты аймақ болып табылады.

Жабайы табиғат

Диамантинаның төменгі ағысындағы су тасқыны BirdLife International ұйымымен маңызды құс аймағы деп белгіленді, себебі су тасқыны кезінде онда кем дегенде 450 000 су құсы, сондай-ақ nankeen түнгі балықшысы, патша қасық, кішкентай қисық мүңкі, австралиялық үлкен тоқыл, сұр шөп торғайы, құрлықтағы көселекей, қызыл қоңыр жылқықұс және ақ-қара бал жегіш сияқты әлемдік маңызы бар құстардың көп саны мекендейтіні бағаланды.

Тарих

Өзен уақытша, бірақ бассейнінде ауыр жаңбыр жауған кезде мерзімді түрде су тасқыны болады. 1940 жылғы су тасқыны кезінде пошташы Гарри Дин моторлы қайықпен маршрутын аяқтады және Купер ағысының ені шамамен 27 миль (43 км) құрады. 1950 жылы су тасқыны шамамен 7770 шаршы километрді жапты, өзен 30 миль (48 км) енімен ашулы ағыс ретінде сипатталды. Карували (сондай-ақ Гарували, Диери) – Квинслендтің қашық батыс бөлігіндегі тіл. Карували тілінің аймағына Диамантина округі кеңесінің жергілікті басқару шекараларындағы ландшафт кіреді, оның ішінде Бетуота және Хаддон Корнер елді мекендері бар.