Кіріспе
1943 жылғы әскери науқан Екінші дүниежүзілік соғыста фашистік Италияның құлауымен аяқталды.
1943 жылғы Сицилияны басып алу.
the 1943 invasion of Sicily
Surrender of Italy to the Allies resulting in the German occupation of Italy and installation of a fascist puppet state
Beginning of the Italian Civil War
| combatant1 =
| combatant2 =
| commander1 =
| commander2 = |
| strength1 = 189,000 (by 16 September)
| strength2 = 100,000
| casualties1 = 2,009 killed, 3,501 missing (presumed killed), 7,050 wounded
| casualties2 = 3,500 casualties(incl. 630 killed) Churchill noted that Italian popular support for the war was declining and an invasion would remove Italy from the Axis, thus weakening Axis influence in the Mediterranean Sea and opening it to Allied traffic. This would allow the reduction of shipping capacity needed to supply Allied forces in the Middle East and Far East theaters at a time when the disposal of Allied shipping capacity was in crisis and permit an increase of British and American supplies to the Soviet Union. In addition, it would tie down German forces in Italy. Joseph Stalin, the Soviet leader, had been strongly pressuring Churchill and Roosevelt to open a "second front" in Europe, which would lessen the German Army's focus on the Eastern Front, where the bulk of its forces were fighting in the largest armed conflict in history against the Soviet Red Army. However, U. S. Army Chief of Staff General George C. Marshall and much of the American staff wanted to avoid operations that might delay the main invasion of Europe, which had been planned as early as 1942, and which finally materialized as Operation Overlord in 1944. When it became clear that no cross channel invasion of occupied France could be undertaken in 1943, both parties agreed to an invasion of Sicily, codenamed Operation Husky, with no commitment made to follow up operations. After the highly successful outcome of the Sicilian campaign had become clear, both Churchill and Franklin D. Roosevelt, the U. S. President, accepted the necessity of continuing to engage the Axis before the start of the campaign in northwest Europe. Discussions had been ongoing since the Trident Conference held in Washington, D. C. in May, but it was not until late July, with the fall of Italian Fascist Prime Minister Benito Mussolini, that the Joint Chiefs of Staff instructed General Dwight D. Eisenhower, the Supreme Allied Commander in the Mediterranean theater, to go ahead. Despite the overwhelming success of the Sicilian campaign, a significant number of Axis forces managed to avoid capture and escape to the mainland. Contemporary Axis propaganda portrayed this as a success. In late July, the fascist government fell and Mussolini was removed as head of the Italian government, envoys of which soon began approaching the Allies to make peace. It was believed a quick invasion of Italy might hasten Italian surrender and produce quick military victories over the German troops trapped fighting in a hostile country. However, Italian (and more so German) resistance proved relatively strong, and fighting in Italy continued even after the fall of Berlin in April 1945. In addition, the invasion left the Allies in a position of supplying food and supplies to conquered territory, a burden that would otherwise have fallen on Germany. As well, Italy occupied by a hostile German army would have created additional problems for the German commander in chief (C in C), Generalfeldmarschall Albert Kesselring. The Allies had originally planned to cross from the island of Sicily into the "arch" area (Taranto) of the Italian mainland, envisioning a limited invasion of the Italian "boot", whence they would advance up the western coast, anticipating a strong defense by both German and Italian forces. The overthrow of Mussolini made a more ambitious plan feasible, and the Allies decided to make their invasion two pronged by combining the crossing of the British Eighth Army under General Sir Bernard Montgomery into the mainland with the simultaneous seizure of the port of Naples further north. Although the Americans were mindful of Napoleon's maxim that Italy, like a boot, should be entered from the top, the range limits of Allied fighter aircraft based in Sicily reduced their choices to two landing areas: one at the Volturno River basin to the north of Naples and the other south of Naples at Salerno (though separated from Naples by the mountainous Sorrento peninsula). They chose Salerno because it was closer to their air bases. In addition, Salerno had better surf conditions for landing; its harbor allowed transport ships to anchor close to the beaches, which were narrower for the rapid construction of exit roads; and there was also an excellent pre existing road network behind them. Operation Baytown was the preliminary step in the plan in which the British Eighth Army would depart from the port of Messina, Sicily, across the narrow Straits and land near the tip of Calabria (the "toe" of Italy), on 3 September 1943. The short distance meant landing craft could launch from there directly, rather than be carried by ship. The British 5th Infantry Division (Major general Gerard Bucknall) of XIII Corps, under Lieutenant General Miles Dempsey, would land on the north side of the "toe" while its 1st Canadian Infantry Division (Major General Guy Simonds) would land at Cape Spartivento on the south side. Montgomery was strongly opposed to Operation Baytown. He predicted it would be a waste of effort since it assumed the Germans would give battle in Calabria; if they failed to do so, the diversion would not work, and the only effect of the operation would be to place the Eighth Army south of the main landing at Salerno. He was proved correct; after Operation Baytown, the British Eighth Army moved 480 km north to the Salerno area against no opposition other than engineering obstacles. Plans for the use of Allied airborne forces took several forms, all of which were cancelled. The initial plan to land glider borne troops in the mountain passes of the Sorrento Peninsula above Salerno was abandoned on 12 August. Six days later it was replaced by Operation Giant, in which two regiments of the U. S. 82nd Airborne Division (Major General Matthew Ridgway) would seize and hold crossings over the Volturno River. This was at first expanded to include the entire division, including an amphibious landing by the 325th Glider Infantry Regiment, then deemed logistically unsupportable and reduced to a two battalion drop at Capua to block the highway there. The Italian surrender on 3 September led to the cancellation of Operation Giant I and its replacement by Operation Giant II, a drop of the 504th Parachute Infantry Regiment on italic=no and Cerveteri airfields, northwest of Rome. This was intended to aid Italian forces in saving Rome, one of the most culturally significant cities in the western world, from German razing, a condition of the Italian armistice. Because the distance from the Allied beachheads precluded any substantial Allied support of the airborne troops, Brigadier General Maxwell D. Taylor, the acting assistant division commander (ADC) of the 82nd Airborne Division, was spirited into Rome to assess the willingness of Italian troops to cooperate with the Americans. Taylor's judgment was that the operation would be a trap and he advised cancellation, which occurred late on the afternoon of 8 September after pathfinders had already taken off aboard their troop carrier aircraft. The main landings (Operation Avalanche) were scheduled to take place on 9 September, during which the main force would land around Salerno on the western coast. It would consist of the U. S. Fifth Army, under Lieutenant General Mark W. Clark, comprising the U. S. VI Corps under Major General Ernest J. Dawley, the British X Corps under Lieutenant General Richard McCreery, with the 82nd Airborne Division in reserve, a total of eight divisions and two brigade sized units. Its primary objectives were to seize the port of Naples to ensure resupply, and to cut across to the east coast, trapping Axis troops further south. The naval task force of warships, merchant ships and landing craft totaling 627 vessels came under the command of Vice Admiral Henry K. Hewitt. Following the disappointing air cover from land based aircraft shown during the battle of Gela in the Sicily landings, Force V of and four escort carriers augmented the cruisers Philadelphia, Savannah, Boise, and fourteen destroyers of Hewitt's command. Cover for the task force was provided by Force H under the command of Vice Admiral Algernon Willis, a group of four British battleships and two fleet carriers with destroyers, which was directly subordinate to the C–in–C Mediterranean Admiral Sir Andrew Cunningham. The Avalanche plan (using less than half the troops landed during Operation Husky) was daring, considering possible resistance by six German divisions. The Fifth Army would be landing on a very broad 35 mile (56 km) front, using only three assault divisions (one American, the 36th, under Major General Fred L. Walker, in VI Corps, and two British: the 46th, under Major General John Hawkesworth, and 56th (London), under Major General Douglas Graham, in X Corps), and the two corps were widely separated, both in distance (12 mile (19 km)) and by the Sele River. Clark initially provided no troops to cover the river, offering the Germans an easy route to attack, and only belatedly landed two battalions to protect it. On the German side, Kesselring lacked the strength to push the Salerno landing back, and was refused two panzer divisions from northern Italy to assist him. Army Command South under Albert Kesselring continued to be responsible for southern Italy and the German High Command formed a new army headquarters to be Army Command South's main field formation. The new German 10th Army headquarters, commanded by Heinrich von Vietinghoff, was activated on 22 August. The German 10th Army had two subordinate corps with a total of six divisions which were positioned to cover possible landing sites. Under Hermann Balck's XIV Panzer Corps was the Hermann Göring Airborne Panzer Division (under Wilhelm Schmalz), 15th Panzergrenadier Division (Eberhard Rodt) and 16th Panzer Division (Rudolf Sieckenius); and under Traugott Herr's LXXVI Panzer Corps was 26th Panzer Division (Heinrich Freiherr von Luttwitz), 29th Panzergrenadier Division (Walter Fries) and 1st Parachute Division (Fritz Hubert Graser). Von Vietinghoff specifically positioned the 16th Panzer Division in the hills above the Salerno plain.
Италияның одақтастарға берілуі, Италияның неміс оккупациясына және фашистік қуыршақ мемлекеттің орнатылуына әкелді.
Италияның азамат соғысының басталуы.
| жауынгер1 =
| жауынгер2 =
| командир1 =
| командир2 =
| күш1 = 189 000 (16 қыркүйекке дейін)
| күш2 = 100 000
| қазалар1 = 2 009 қаза тапқан, 3 501 жоғалған (қайтыс болған деп есептеледі), 7 050 жарақат алған
| қазалар2 = 3 500 қаза (оның ішінде 630 қаза тапқан)
the 1943 invasion of Sicily
Surrender of Italy to the Allies resulting in the German occupation of Italy and installation of a fascist puppet state
Beginning of the Italian Civil War
| combatant1 =
| combatant2 =
| commander1 =
| commander2 = |
| strength1 = 189,000 (by 16 September)
| strength2 = 100,000
| casualties1 = 2,009 killed, 3,501 missing (presumed killed), 7,050 wounded
| casualties2 = 3,500 casualties(incl. 630 killed) Churchill noted that Italian popular support for the war was declining and an invasion would remove Italy from the Axis, thus weakening Axis influence in the Mediterranean Sea and opening it to Allied traffic. This would allow the reduction of shipping capacity needed to supply Allied forces in the Middle East and Far East theaters at a time when the disposal of Allied shipping capacity was in crisis and permit an increase of British and American supplies to the Soviet Union. In addition, it would tie down German forces in Italy. Joseph Stalin, the Soviet leader, had been strongly pressuring Churchill and Roosevelt to open a "second front" in Europe, which would lessen the German Army's focus on the Eastern Front, where the bulk of its forces were fighting in the largest armed conflict in history against the Soviet Red Army. However, U. S. Army Chief of Staff General George C. Marshall and much of the American staff wanted to avoid operations that might delay the main invasion of Europe, which had been planned as early as 1942, and which finally materialized as Operation Overlord in 1944. When it became clear that no cross channel invasion of occupied France could be undertaken in 1943, both parties agreed to an invasion of Sicily, codenamed Operation Husky, with no commitment made to follow up operations. After the highly successful outcome of the Sicilian campaign had become clear, both Churchill and Franklin D. Roosevelt, the U. S. President, accepted the necessity of continuing to engage the Axis before the start of the campaign in northwest Europe. Discussions had been ongoing since the Trident Conference held in Washington, D. C. in May, but it was not until late July, with the fall of Italian Fascist Prime Minister Benito Mussolini, that the Joint Chiefs of Staff instructed General Dwight D. Eisenhower, the Supreme Allied Commander in the Mediterranean theater, to go ahead. Despite the overwhelming success of the Sicilian campaign, a significant number of Axis forces managed to avoid capture and escape to the mainland. Contemporary Axis propaganda portrayed this as a success. In late July, the fascist government fell and Mussolini was removed as head of the Italian government, envoys of which soon began approaching the Allies to make peace. It was believed a quick invasion of Italy might hasten Italian surrender and produce quick military victories over the German troops trapped fighting in a hostile country. However, Italian (and more so German) resistance proved relatively strong, and fighting in Italy continued even after the fall of Berlin in April 1945. In addition, the invasion left the Allies in a position of supplying food and supplies to conquered territory, a burden that would otherwise have fallen on Germany. As well, Italy occupied by a hostile German army would have created additional problems for the German commander in chief (C in C), Generalfeldmarschall Albert Kesselring. The Allies had originally planned to cross from the island of Sicily into the "arch" area (Taranto) of the Italian mainland, envisioning a limited invasion of the Italian "boot", whence they would advance up the western coast, anticipating a strong defense by both German and Italian forces. The overthrow of Mussolini made a more ambitious plan feasible, and the Allies decided to make their invasion two pronged by combining the crossing of the British Eighth Army under General Sir Bernard Montgomery into the mainland with the simultaneous seizure of the port of Naples further north. Although the Americans were mindful of Napoleon's maxim that Italy, like a boot, should be entered from the top, the range limits of Allied fighter aircraft based in Sicily reduced their choices to two landing areas: one at the Volturno River basin to the north of Naples and the other south of Naples at Salerno (though separated from Naples by the mountainous Sorrento peninsula). They chose Salerno because it was closer to their air bases. In addition, Salerno had better surf conditions for landing; its harbor allowed transport ships to anchor close to the beaches, which were narrower for the rapid construction of exit roads; and there was also an excellent pre existing road network behind them. Operation Baytown was the preliminary step in the plan in which the British Eighth Army would depart from the port of Messina, Sicily, across the narrow Straits and land near the tip of Calabria (the "toe" of Italy), on 3 September 1943. The short distance meant landing craft could launch from there directly, rather than be carried by ship. The British 5th Infantry Division (Major general Gerard Bucknall) of XIII Corps, under Lieutenant General Miles Dempsey, would land on the north side of the "toe" while its 1st Canadian Infantry Division (Major General Guy Simonds) would land at Cape Spartivento on the south side. Montgomery was strongly opposed to Operation Baytown. He predicted it would be a waste of effort since it assumed the Germans would give battle in Calabria; if they failed to do so, the diversion would not work, and the only effect of the operation would be to place the Eighth Army south of the main landing at Salerno. He was proved correct; after Operation Baytown, the British Eighth Army moved 480 km north to the Salerno area against no opposition other than engineering obstacles. Plans for the use of Allied airborne forces took several forms, all of which were cancelled. The initial plan to land glider borne troops in the mountain passes of the Sorrento Peninsula above Salerno was abandoned on 12 August. Six days later it was replaced by Operation Giant, in which two regiments of the U. S. 82nd Airborne Division (Major General Matthew Ridgway) would seize and hold crossings over the Volturno River. This was at first expanded to include the entire division, including an amphibious landing by the 325th Glider Infantry Regiment, then deemed logistically unsupportable and reduced to a two battalion drop at Capua to block the highway there. The Italian surrender on 3 September led to the cancellation of Operation Giant I and its replacement by Operation Giant II, a drop of the 504th Parachute Infantry Regiment on italic=no and Cerveteri airfields, northwest of Rome. This was intended to aid Italian forces in saving Rome, one of the most culturally significant cities in the western world, from German razing, a condition of the Italian armistice. Because the distance from the Allied beachheads precluded any substantial Allied support of the airborne troops, Brigadier General Maxwell D. Taylor, the acting assistant division commander (ADC) of the 82nd Airborne Division, was spirited into Rome to assess the willingness of Italian troops to cooperate with the Americans. Taylor's judgment was that the operation would be a trap and he advised cancellation, which occurred late on the afternoon of 8 September after pathfinders had already taken off aboard their troop carrier aircraft. The main landings (Operation Avalanche) were scheduled to take place on 9 September, during which the main force would land around Salerno on the western coast. It would consist of the U. S. Fifth Army, under Lieutenant General Mark W. Clark, comprising the U. S. VI Corps under Major General Ernest J. Dawley, the British X Corps under Lieutenant General Richard McCreery, with the 82nd Airborne Division in reserve, a total of eight divisions and two brigade sized units. Its primary objectives were to seize the port of Naples to ensure resupply, and to cut across to the east coast, trapping Axis troops further south. The naval task force of warships, merchant ships and landing craft totaling 627 vessels came under the command of Vice Admiral Henry K. Hewitt. Following the disappointing air cover from land based aircraft shown during the battle of Gela in the Sicily landings, Force V of and four escort carriers augmented the cruisers Philadelphia, Savannah, Boise, and fourteen destroyers of Hewitt's command. Cover for the task force was provided by Force H under the command of Vice Admiral Algernon Willis, a group of four British battleships and two fleet carriers with destroyers, which was directly subordinate to the C–in–C Mediterranean Admiral Sir Andrew Cunningham. The Avalanche plan (using less than half the troops landed during Operation Husky) was daring, considering possible resistance by six German divisions. The Fifth Army would be landing on a very broad 35 mile (56 km) front, using only three assault divisions (one American, the 36th, under Major General Fred L. Walker, in VI Corps, and two British: the 46th, under Major General John Hawkesworth, and 56th (London), under Major General Douglas Graham, in X Corps), and the two corps were widely separated, both in distance (12 mile (19 km)) and by the Sele River. Clark initially provided no troops to cover the river, offering the Germans an easy route to attack, and only belatedly landed two battalions to protect it. On the German side, Kesselring lacked the strength to push the Salerno landing back, and was refused two panzer divisions from northern Italy to assist him. Army Command South under Albert Kesselring continued to be responsible for southern Italy and the German High Command formed a new army headquarters to be Army Command South's main field formation. The new German 10th Army headquarters, commanded by Heinrich von Vietinghoff, was activated on 22 August. The German 10th Army had two subordinate corps with a total of six divisions which were positioned to cover possible landing sites. Under Hermann Balck's XIV Panzer Corps was the Hermann Göring Airborne Panzer Division (under Wilhelm Schmalz), 15th Panzergrenadier Division (Eberhard Rodt) and 16th Panzer Division (Rudolf Sieckenius); and under Traugott Herr's LXXVI Panzer Corps was 26th Panzer Division (Heinrich Freiherr von Luttwitz), 29th Panzergrenadier Division (Walter Fries) and 1st Parachute Division (Fritz Hubert Graser). Von Vietinghoff specifically positioned the 16th Panzer Division in the hills above the Salerno plain.
Черчилль Италия халқының соғысқа деген қолдауының төмендеп бара жатқанын және Сицилияны басып алу Италияны Остік державалардан алып тастайтынын, осылайша Жерорта теңізіндегі Остік державалардың ықпалын әлсіретіп, одақтастардың кемелеріне жол ашатынын атап өтті. Бұл одақтастардың кемелеріне қажетті жүкті азайтуға және Таяу Шығыс пен Алыс Шығыстағы одақтас күштерін жабдықтауға мүмкіндік береді, сол кезде одақтастардың кемелері жетіспеушілікке тап болды, сонымен қатар Кеңес Одағына британдық және американдық көмек көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Бұдан өзге, Италиядағы неміс әскерлерін байлап ұстауға болады. Кеңес Одағының басшысы Иосиф Сталин Черчилль мен Рузвельтке Еуропада "екінші майдан" ашуға қатты қысым жасады, бұл неміс армиясының күшін Шығыс майданынан аударуға мүмкіндік береді, онда олар тарихтағы ең ірі қарулы қақтығыста кеңес әскерлерімен соғысып жатты. Алайда, АҚШ армиясының штаб бастығы генерал Джордж Маршалл және американдық штабтың көп бөлігі 1942 жылдан бері жоспарланған және 1944 жылы "Оверлорд" операциясы ретінде іске асырылған Еуропаға басты шабуылды кешіктіруі мүмкін операциялардан қашып жүрді. 1943 жылы Францияның басып алынған аумағына шабуыл жасау мүмкін емес екені анық болғаннан кейін, екі тарап та Сицилияға шабуыл жасауға келісті, бұл операция "Хаски" деп аталды, бірақ одан әрі шараларға міндеттеме берілмеді. Сицилиялық науқанның сәтті аяқталғаны белгілі болғаннан кейін, Черчилль де, АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт те Солтүстік-Батыс Еуропадағы науқан басталғанға дейін Остік державалармен күресуді жалғастыру қажеттігіне келісті. Талқылаулар мамыр айында Вашингтонда өткен "Тридент" конференциясынан бері жүргізіліп келді, бірақ шілде айының соңында ғана, итальяндық фашистік премьер-министр Бенито Муссолини құлағаннан кейін, Бірлескен штабтар генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрге, Жерорта теңізіндегі одақтастардың жоғарғы қолбасшысына, алға басуға рұқсат берді. Сицилиялық науқанның сәтті аяқталғанына қарамастан, Остік державалардың күштерінің бір бөлігі тұтқындалудан құтылып, материкке қашып кетті. Остік державалардың қазіргі үгіт-насихаты мұны жетістік ретінде көрсетті. Шілде айының соңында фашистік үкімет құлады және Муссолини Италия үкіметінің басшысы лауазымынан алынды, оның елшілері жақын арада одақтастармен бейбіт келісімге келуге тырысты. Италияға жылдам шабуыл жасау итальяндықтардың берілуін тездетіп, жау территориясында қоршалып қалған неміс әскерлеріне қарсы жылдам әскери жеңіске жеткізеді деп күтілді. Алайда, итальяндықтардың (әсіресе немістердің) қарсылығы күшті болды және Италиядағы шайқастар 1945 жылдың сәуірінде Берлин құлағаннан кейін де жалғасты. Бұдан өзге, шабуыл одақтастарды жаулап алынған аумақтарға азық-түлік пен жабдықтарды жеткізуге мәжбүр етті, бұл ауыртпалық Германияға тиер еді. Сонымен қатар, жаугерман әскері басып алған Италия неміс бас қолбасшысы (C in C), генерал-фельдмаршал Альберт Кесселрингке қосымша қиындықтар туғызады. Одақтастар бастапқыда Сицилия аралынан Италия материгінің "доғасы" (Таранто) аймағына өтуді жоспарлаған, итальяндық "буттың" шектеулі шабуылын көздеген, одан олар батыс жағалауымен жоғары көтеріліп, неміс және итальяндық күштердің күшті қорғанысын күткен. Муссолинидің құлатылуы одан да амбициялық жоспарды мүмкін етті, ал одақтастар өздерінің шабуылын екі бағытта жасауға шешім қабылдады: генерал сэр Бернард Монтгомеридің қолбасшылығындағы британдық Сегізінші армияның материкке өтуімен және солтүстіктегі Неаполь портын бір мезгілде басып алумен. Америкалықтар Наполеонның Италияға, аяқкиім сияқты, жоғарыдан кіру керек деген қағидасын ескергенмен, Сицилиядағы одақтас әскери ұшақтарының қашықтығы олардың таңдауын екі қону аймағына дейін шектеді: біреуі Неапольдің солтүстігіндегі Волтурно өзенінің алабында, екіншісі Неапольдің оңтүстігінде Салернода (Неапольден таулы Сорренто түбегімен бөлінген). Олар Салерноны әуе базаларына жақындығы үшін таңдады. Бұдан өзге, Салернода жағалауда қону үшін жағдай жақсы болды, оның порты кемелерге жағаға жақын тоқтауға мүмкіндік берді, ал жағалау жолдары жылдам шығу жолдарын салуға ыңғайлы болды, сонымен қатар, мұнда жақсы дамыған жол желісі бар еді. "Бейтаун" операциясы жоспардың алғы қадамы болды, онда британдық Сегізінші армия 3 қыркүйекте 1943 жылы Сицилияның Мессина портынан Калабрияның "саусағына" дейінгі тар Straits арқылы өтіп, қонуға тиіс болды. Қысқа қашықтық қону кемелері тікелей шығаруға мүмкіндік берді, кемелерге жүктелмей. Лейтенант-генерал Майлс Демпсидің XIII корпусының құрамындағы британдық 5-ші атқыштар дивизиясы (генерал-майор Жерард Бакналл) "саусақтың" солтүстік жағына, ал генерал-майор Гай Симондстың 1-ші канадтық атқыштар дивизиясы оңтүстік жағындағы Спартивенто мүйісіне қонуға тиіс болды. Монтгомери "Бейтаун" операциясына қарсы болды. Ол бұл операцияның бекер еңбек екенін болжады, өйткені немістер Калабрияда шайқасқа түседі деп есептеді, егер олар олай істемесе, бұл шабуыл сәтсіз аяқталады және операцияның жалғыз салдары Сегізінші армияның Салернодағы негізгі қону орнынан оңтүстікке орналасуы болады. Оның болжамы расталды, "Бейтаун" операциясынан кейін британдық Сегізінші армия Салерно аймағына дейін 480 км солтүстікке қарсылықсыз жылжуға мәжбүр болды. Одақтас әскери әуе күштерін пайдалану жоспарлары бірнеше түрде жасалды, олардың барлығы жойылды. Салерноның үстіндегі Сорренто түбегінің тау жолдарына десанттық әскерлерді қондыру жоспары 12 тамызда тоқтатылды. Алты күннен кейін ол "Гигант" операциясымен ауыстырылды, онда АҚШ-тың 82-ші әуе десанттық дивизиясының екі полкі (генерал-майор Мэтью Риджуэй) Волтурно өзенінен өту орындарын басып алып, ұстап тұруға тиіс болды. Бастапқыда бұл жоспар дивизияның барлығын, соның ішінде 325-ші десанттық полкінің теңізден қонуын қамтуға дейін кеңейтілді, бірақ бұл логистикалық тұрғыдан қолдауға келмейтін болды және Капуадағы тас жолды бөгеу үшін екі батальондық десантқа дейін қысқартылды. 3 қыркүйектегі Италияның капитуляциясы "Гигант I" операциясын тоқтатуға және "Гигант II" операциясымен ауыстыруға әкелді, бұл Римнің солтүстігіндегі Италика және Черветери әуежайларына 504-ші парашюттік полкінің десанты. Бұл Италияның қарулы күштеріне Римді, батыс әлемінің ең маңызды мәдени қалаларының бірін, немістердің қиратуынан сақтауға көмектесуге арналған. Одақтас әскерлерінің жағажайларынан алыс қашықтық десанттық әскерлерге тиісті қолдау көрсетуге мүмкіндік бермеді, сондықтан 82-ші әуе десанттық дивизиясының әрекеттік дивизия командирінің орынбасары бригадалық генерал Максвелл Д. Тейлор Римге итальяндық әскерлердің американдықтармен ынтымақтастыққа дайындығын бағалау үшін жіберілді. Тейлор бұл операцияның қақпаны екенін түсінді және 8 қыркүйектің кешінде жолбасшылар әуеде болғаннан кейін операцияны тоқтату туралы кеңес берді. Басты қону (Operation Avalanche) 9 қыркүйекте өтуге жоспарланған, онда басты күштер Салерно маңында батыс жағалауына қонуға тиіс болды. Ол генерал-лейтенант Марк В. Кларк басқаратын АҚШ-тың Бесінші армиясынан, генерал-майор Эрнест Дж. Доули басқаратын АҚШ-тың VI корпусынан, генерал-лейтенант Ричард Маккрири басқаратын британдық X корпусынан және резервтегі 82-ші әуе десанттық дивизиясынан, барлығы сегіз дивизиядан тұратын.
the 1943 invasion of Sicily
Surrender of Italy to the Allies resulting in the German occupation of Italy and installation of a fascist puppet state
Beginning of the Italian Civil War
| combatant1 =
| combatant2 =
| commander1 =
| commander2 = |
| strength1 = 189,000 (by 16 September)
| strength2 = 100,000
| casualties1 = 2,009 killed, 3,501 missing (presumed killed), 7,050 wounded
| casualties2 = 3,500 casualties(incl. 630 killed) Churchill noted that Italian popular support for the war was declining and an invasion would remove Italy from the Axis, thus weakening Axis influence in the Mediterranean Sea and opening it to Allied traffic. This would allow the reduction of shipping capacity needed to supply Allied forces in the Middle East and Far East theaters at a time when the disposal of Allied shipping capacity was in crisis and permit an increase of British and American supplies to the Soviet Union. In addition, it would tie down German forces in Italy. Joseph Stalin, the Soviet leader, had been strongly pressuring Churchill and Roosevelt to open a "second front" in Europe, which would lessen the German Army's focus on the Eastern Front, where the bulk of its forces were fighting in the largest armed conflict in history against the Soviet Red Army. However, U. S. Army Chief of Staff General George C. Marshall and much of the American staff wanted to avoid operations that might delay the main invasion of Europe, which had been planned as early as 1942, and which finally materialized as Operation Overlord in 1944. When it became clear that no cross channel invasion of occupied France could be undertaken in 1943, both parties agreed to an invasion of Sicily, codenamed Operation Husky, with no commitment made to follow up operations. After the highly successful outcome of the Sicilian campaign had become clear, both Churchill and Franklin D. Roosevelt, the U. S. President, accepted the necessity of continuing to engage the Axis before the start of the campaign in northwest Europe. Discussions had been ongoing since the Trident Conference held in Washington, D. C. in May, but it was not until late July, with the fall of Italian Fascist Prime Minister Benito Mussolini, that the Joint Chiefs of Staff instructed General Dwight D. Eisenhower, the Supreme Allied Commander in the Mediterranean theater, to go ahead. Despite the overwhelming success of the Sicilian campaign, a significant number of Axis forces managed to avoid capture and escape to the mainland. Contemporary Axis propaganda portrayed this as a success. In late July, the fascist government fell and Mussolini was removed as head of the Italian government, envoys of which soon began approaching the Allies to make peace. It was believed a quick invasion of Italy might hasten Italian surrender and produce quick military victories over the German troops trapped fighting in a hostile country. However, Italian (and more so German) resistance proved relatively strong, and fighting in Italy continued even after the fall of Berlin in April 1945. In addition, the invasion left the Allies in a position of supplying food and supplies to conquered territory, a burden that would otherwise have fallen on Germany. As well, Italy occupied by a hostile German army would have created additional problems for the German commander in chief (C in C), Generalfeldmarschall Albert Kesselring. The Allies had originally planned to cross from the island of Sicily into the "arch" area (Taranto) of the Italian mainland, envisioning a limited invasion of the Italian "boot", whence they would advance up the western coast, anticipating a strong defense by both German and Italian forces. The overthrow of Mussolini made a more ambitious plan feasible, and the Allies decided to make their invasion two pronged by combining the crossing of the British Eighth Army under General Sir Bernard Montgomery into the mainland with the simultaneous seizure of the port of Naples further north. Although the Americans were mindful of Napoleon's maxim that Italy, like a boot, should be entered from the top, the range limits of Allied fighter aircraft based in Sicily reduced their choices to two landing areas: one at the Volturno River basin to the north of Naples and the other south of Naples at Salerno (though separated from Naples by the mountainous Sorrento peninsula). They chose Salerno because it was closer to their air bases. In addition, Salerno had better surf conditions for landing; its harbor allowed transport ships to anchor close to the beaches, which were narrower for the rapid construction of exit roads; and there was also an excellent pre existing road network behind them. Operation Baytown was the preliminary step in the plan in which the British Eighth Army would depart from the port of Messina, Sicily, across the narrow Straits and land near the tip of Calabria (the "toe" of Italy), on 3 September 1943. The short distance meant landing craft could launch from there directly, rather than be carried by ship. The British 5th Infantry Division (Major general Gerard Bucknall) of XIII Corps, under Lieutenant General Miles Dempsey, would land on the north side of the "toe" while its 1st Canadian Infantry Division (Major General Guy Simonds) would land at Cape Spartivento on the south side. Montgomery was strongly opposed to Operation Baytown. He predicted it would be a waste of effort since it assumed the Germans would give battle in Calabria; if they failed to do so, the diversion would not work, and the only effect of the operation would be to place the Eighth Army south of the main landing at Salerno. He was proved correct; after Operation Baytown, the British Eighth Army moved 480 km north to the Salerno area against no opposition other than engineering obstacles. Plans for the use of Allied airborne forces took several forms, all of which were cancelled. The initial plan to land glider borne troops in the mountain passes of the Sorrento Peninsula above Salerno was abandoned on 12 August. Six days later it was replaced by Operation Giant, in which two regiments of the U. S. 82nd Airborne Division (Major General Matthew Ridgway) would seize and hold crossings over the Volturno River. This was at first expanded to include the entire division, including an amphibious landing by the 325th Glider Infantry Regiment, then deemed logistically unsupportable and reduced to a two battalion drop at Capua to block the highway there. The Italian surrender on 3 September led to the cancellation of Operation Giant I and its replacement by Operation Giant II, a drop of the 504th Parachute Infantry Regiment on italic=no and Cerveteri airfields, northwest of Rome. This was intended to aid Italian forces in saving Rome, one of the most culturally significant cities in the western world, from German razing, a condition of the Italian armistice. Because the distance from the Allied beachheads precluded any substantial Allied support of the airborne troops, Brigadier General Maxwell D. Taylor, the acting assistant division commander (ADC) of the 82nd Airborne Division, was spirited into Rome to assess the willingness of Italian troops to cooperate with the Americans. Taylor's judgment was that the operation would be a trap and he advised cancellation, which occurred late on the afternoon of 8 September after pathfinders had already taken off aboard their troop carrier aircraft. The main landings (Operation Avalanche) were scheduled to take place on 9 September, during which the main force would land around Salerno on the western coast. It would consist of the U. S. Fifth Army, under Lieutenant General Mark W. Clark, comprising the U. S. VI Corps under Major General Ernest J. Dawley, the British X Corps under Lieutenant General Richard McCreery, with the 82nd Airborne Division in reserve, a total of eight divisions and two brigade sized units. Its primary objectives were to seize the port of Naples to ensure resupply, and to cut across to the east coast, trapping Axis troops further south. The naval task force of warships, merchant ships and landing craft totaling 627 vessels came under the command of Vice Admiral Henry K. Hewitt. Following the disappointing air cover from land based aircraft shown during the battle of Gela in the Sicily landings, Force V of and four escort carriers augmented the cruisers Philadelphia, Savannah, Boise, and fourteen destroyers of Hewitt's command. Cover for the task force was provided by Force H under the command of Vice Admiral Algernon Willis, a group of four British battleships and two fleet carriers with destroyers, which was directly subordinate to the C–in–C Mediterranean Admiral Sir Andrew Cunningham. The Avalanche plan (using less than half the troops landed during Operation Husky) was daring, considering possible resistance by six German divisions. The Fifth Army would be landing on a very broad 35 mile (56 km) front, using only three assault divisions (one American, the 36th, under Major General Fred L. Walker, in VI Corps, and two British: the 46th, under Major General John Hawkesworth, and 56th (London), under Major General Douglas Graham, in X Corps), and the two corps were widely separated, both in distance (12 mile (19 km)) and by the Sele River. Clark initially provided no troops to cover the river, offering the Germans an easy route to attack, and only belatedly landed two battalions to protect it. On the German side, Kesselring lacked the strength to push the Salerno landing back, and was refused two panzer divisions from northern Italy to assist him. Army Command South under Albert Kesselring continued to be responsible for southern Italy and the German High Command formed a new army headquarters to be Army Command South's main field formation. The new German 10th Army headquarters, commanded by Heinrich von Vietinghoff, was activated on 22 August. The German 10th Army had two subordinate corps with a total of six divisions which were positioned to cover possible landing sites. Under Hermann Balck's XIV Panzer Corps was the Hermann Göring Airborne Panzer Division (under Wilhelm Schmalz), 15th Panzergrenadier Division (Eberhard Rodt) and 16th Panzer Division (Rudolf Sieckenius); and under Traugott Herr's LXXVI Panzer Corps was 26th Panzer Division (Heinrich Freiherr von Luttwitz), 29th Panzergrenadier Division (Walter Fries) and 1st Parachute Division (Fritz Hubert Graser). Von Vietinghoff specifically positioned the 16th Panzer Division in the hills above the Salerno plain.
Оңтүстік Италиядағы операциялар
1943 жылдың 3 қыркүйегінде британдық Сегізінші армияның XIII корпусы, генерал-лейтенант Майлз Демпсидің басшылығымен, 1-ші канадтық және британдық 5-ші жаяу әскер дивизияларынан тұратын «Бейтаун» операциясын генерал Бернард Монтгомеридің басқаруымен бастады. Құнатын жерге қарсылық аз болды және итальяндық бөлімшелер дерлік бірден капитуляциялады. Альберт Кессельринг және оның штабы Калабрияға түсу одақтастардың басты шабуыл нүктесі болмайтынына сенді, Салерно аймағы немесе тіпті Римнің солтүстігіндегі аймақтар логикалық көрінді. Сондықтан ол генерал Трауггот Херрдің LXXVI танк корпусына Сегізінші армиямен қақтығыстан бас тартуға бұйрық берді, Италияның «сақинасында» тек 29-шы танк-гренадерлік дивизияның 15-ші танк-гренадерлік полкі қалды. 3 қыркүйекте осы бөлімнің көп бөлігі Багнара Калабрада дайындық позициясында болды, ол құнатын жерден шамамен 40 шақырым қашықтықта орналасқан. Одан кейін олар Кастровилларида шоғырланған 29-шы танк-гренадерлік дивизияның қалған бөлігіне қосылу үшін кері шегінуге тиіс болды, ол 129 км артта болды. Крюгер шайқас тобы (71-ші танк-гренадерлік полкінің екі батальоны, 129-шы барлау батальоны және артиллерия мен инженерлер бөлімшелері) 26-шы танк дивизиясының құрамында Багнарадан жағалауға қарай шамамен 24 км қашықтықтағы Никотерада орналасты. 4 қыркүйекте британдық 5-ші жаяу әскер дивизиясы Багнара Калабраға жетті, теңіз арқылы келген 1-ші арнайы барлау эскадрильясымен байланысып, 15-ші танк-гренадерлік полкінің 3-ші батальонын өз позициясынан ығыстырды. 5 қыркүйекте одақтастар Соверия Маннелли (Орталық Калабрия) үстінен ұшып өтіп, қаланың төменгі ағысындағы нацистік базалар мен қоймалар орналасқан барлық аймақты бомбалады. Қасықаны, қалалық аймақ аз ғана зақымданды. 7 қыркүйекте Крюгер шайқас тобымен байланыс орнатылды. 8 қыркүйекте бригадир Роберт «Рой» Уркхарт басқарған 231-ші тәуелсіз бригада тобы Никотера қорғанысынан 24 км қашықтықтағы Пиццо Калаброға теңіз арқылы түсті. Олар солтүстіктен 26-шы танк дивизиясының мобильді күштерінен және оңтүстіктен Никотера позициясынан кері шегінген Крюгер шайқас тобынан шабуылға ұшырады. Бастапқы шабуылдан кейін ешқандай жетістікке қол жеткізілмеді, Крюгер шайқас тобы бұрылып кетті, бірақ солтүстік шабуыл күні бойы жалғасты, ал кешкі уақытта барлық неміс күштері кері шегінді. Сегізінші армияның ілгерілеуі қиын болды, өйткені қиратылған көпірлер, жол тосқауылдары мен миналар кешіктірді. Италияның «сақинасындағы» жергілікті жағдай кедергілерді айналып өтуді мүмкін етпеді, сондықтан одақтастардың жылдамдығы инженерлерінің кедергілерді қаншалықты жылдам жоя алатынына толығымен байланысты болды. Калабрияда Херрдің LXXVI танк корпусының Кастровиллари ауданында екі дивизиясы шоғырланған. Оның үшінші дивизиясы, 1-ші парашют дивизиясы (1. Fallschirmjäger Division), Тарентоға қарай орналастырылды. Арттық күштер тобы BattleGroup von Usedom болды, ол бір батальоннан (1/67-ші танк-гренадерлік полкі) және артиллерия мен инженерлер бөлімшелерінен тұрды. Осы уақытта Балктың XIV танк корпусы теңізден болатын десанттарға қарсы тұру үшін орналастырылды, Салерно шығанағында 16-шы танк дивизиясы, Неаполь маңындағы Герман Геринг дивизиясы және солтүстікке қарай Гаета шығанағында 15-ші танк-гренадерлік дивизиясы болды. 8 қыркүйекте (негізгі шабуылдан бұрын) Италияның одақтастарға капитуляциялауы жарияланды, бірінші болып генерал Эйзенхауэр, содан кейін Италия үкіметінің Бадольо жариялауында. Италиялық бөлімшелер ұрысты тоқтатты және флот одақтас порттарына капитуляциялау үшін жүзіп кетті. Италиядағы неміс күштері осыған дайын болды және «Акс» операциясын жүзеге асырды, итальяндық бөлімшелерді қарусыздандырып, маңызды қорғаныс позицияларын басып алды. «Слапстик» операциясы 9 қыркүйекте басталды. Британдық 1-ші әуеде десант дивизиясының бірінші эшелоны төрт британдық крейсермен, АҚШ крейсерімен және британдық жылдам миналаушымен келді. Италиялық «Андреа Дориа» және «Дуилио» екі крейсермен бірге Мальтаға капитуляциялауға жолға шықты. Тарентода немістер болмағандықтан, кемеден түсуге қарсылық болған жоқ. Бірақ Абдиел кемесі минаға соқтығысып, бірнеше минут ішінде батып, 168 адам қаза тауып, 126 адам жарақат алды. 11 қыркүйекте патрульдер алысқа жіберілгенде, неміс 1-ші парашют дивизиясының элементтерімен қақтығыстар болды. Бірақ 1-ші парашютшілер шайқасқа түсіп, кері шегінуге мәжбүр болды, өйткені олардың күшінің көп бөлігі Салернодағы 26-шы танк және Герман Геринг дивизияларына қосылған. Британдық 1-ші әуеде десант дивизиясының бас офицері генерал-майор Джордж Фредерик Хопкинсон осы шайқастардың бірінде қаза тапты. 11 қыркүйекте әлі итальяндық бақылаудағы Бари және Бриндизи порттары басып алынды. Құнатын жерден дауыстау қондырғысы ағылшын тілінде жариялады: «Келіңіздер және капитуляциялаңыз. Біз сіздерді бақылап отырмыз». Бірақ одақтас әскерлері шабуылды жалғастырды. 16-шы танк дивизиясының командирі генерал-майор Рудольф Сикениус күштерін төрт аралас құрамды шайқас тобына ұйымдастырды, оларды жағалаудан шамамен 10 км қашықтықта орналастырды. Дёрнеманн тобы Салерноның шығысында (сонымен қатар генерал-майор Джон Хокуорт басқаратын британдық 46-шы жаяу әскер дивизиясының алдында болды), Штемпель шайқас тобы Понтеканьяно мен Баттипалья арасында (сонымен қатар генерал-майор Дуглас Грэм басқаратын британдық 56-шы жаяу әскер дивизиясымен бетпе-бет келді), Холтей шайқас тобы Селе өзеніндегі Персанода резервте болды, бұл британдық генерал-лейтенант Ричард Маккрири басқаратын британдық X корпусы мен генерал-майор Эрнест Доули басқаратын АҚШ VI корпусы арасындағы корпус шекарасын құрады, ал фон Доринг шайқас тобы Альбанелладан Рутиноға дейінгі аймапқа жауапты болды, ол Ольястродан 6 км оңтүстік-шығыста, АҚШ 36-шы дивизиясының жағалауынан оңтүстікке қарай орналасқан. Британдық X корпусы, британдық 46-шы және 56-шы жаяу әскер дивизияларынан және британдық коммандостар мен АҚШ армиясының рейнджерлерінен тұратын, генерал-майор Роберт «Лакки» Лейкок басқаратын 2-ші арнайы қызмет бригадасынан тұратын, құнатын жерде әртүрлі реакцияларды көрді. АҚШ рейнджерлері қарсылыққа ұшырамады және тау өткелдерін басып алды, ал коммандостар, №2 (Армия) коммандосы және №41 (Жағалау қарулері) коммандосы да қарсылыққа ұшырамады және Салернодан Неапольге бағытталған басты жол бойындағы Молина өткелінің екі жағындағы биік жерді басып алды. Таңғы жарықта №2 коммандосының бөлімдері Салерноға қарай жылжып, 16-шы танк дивизиясының барлау батальонынан келген шағын күшті ығыстырды. Алайда, екі британдық жаяу әскер дивизиясы да шешімді қарсылыққа ұшырады және теңіз бомбалауының көмегімен жағалауға шайқасып өтуге мәжбүр болды. Неміс қарсылығының тереңдігі мен қарқындылығы британдық командирлерді күштерін шоғырландыруға мәжбүр етті, одақтастардың оңтүстіктегі американдықтармен байланыс орнатуына емес. Паестумда 36-шы (Техас) дивизиясының екі жетекші батальоны (141-ші және 142-ші жаяу әскер полктерінен) фон Доринг тобының екі ротасынан қатты қарсылыққа ұшырады. Монте Сопранодағы неміс бақылаушылары құнатын кемелерге атыс жүргізді. LST 336 18 рет зақымданды, ал кейбір LCT және DUKW неміс артиллериясының оқтарынан қашуға тырысты. 141-ші жаяу әскер полкі бірігуді жойды және күні бойына тереңдеуге қол жеткізе алмады, бұл қолдау құралдары мен жабдықтарын түсіруді мүмкін етпеді, оларды артиллерия мен танкке қарсы қарусыз қалдырды. Алайда, 142-ші жаяу әскер полкі жақсырақ өнер көрсетті және 08:00-ге дейін түскен резервтік формациясы 143-ші жаяу әскер полкінің қолдауымен алға жылжуға қол жеткізді. Мина тазартқыштар таңғы сағат 09:00-ден кейін жағалау арнасын тазартты, сондықтан кешке қарай эсминецтер Монте Сопранодағы неміс позицияларын бомбалау үшін жағалауға жақын келе алды. USS Philadelphia және Savannah неміс танктарының шоғырланған орындарына оқтарын бағыттап, Салерно плацдармы қауіпсізденгенге дейін он бір мың тонналық теңіз оқтарын атқызып, бомбалауды бастады. Бірінші күнінің соңында Бесінші армия, а...
Люфтваффе реакциясы
Люфтваффе ұшақтары 9 қыркүйек күні таңғы сағат 04:00-ден кейін шабуылға түскен жағалауларды күлітке және бомбалауға кірісті. Сол күні X корпусы 5 км ішкі жағындағы Монтекорвино әуежайын басып алып, үш ондаған неміс ұшағын жойды. Бірақ, жоғары билікті басып алуға қол жеткізбеу әуежайды неміс артиллериясының тікелей оққа түсу қашықтығында қалдырды, сондықтан одақтас авиациясы оны пайдалана алмады. 10 қыркүйекте неміс бомбалаушылары адмирал Хьюиттің флагманы Анконды нысанаға алды, ол кеме генерал Кларктың штабы ретінде қолданылып жатқан еді. Флагман кемесі 36 сағат ішінде 450 Люфтваффе ұшақтарының шабуылына жауап ретінде отыз "қызыл дабыл" жариялады. Адмирал Хьюитт: "Әуе жағдайы өте қиын" деп хабарлады. Одақтас авианосецтер 10 қыркүйекте қайтаруды жоспарлаған, бірақ Монтекорвинодан жұмыс істеуге күтілген әуе қорғанысын қамтамасыз ету үшін Supermarine Seafires ұшақтарымен бірге шабуылда қалды. Салерно маңында 85 одақтас кемесі неміс бомбаларынан зардап шекті. 11 қыркүйек күні таңертең Dornier Do 217 ұшақтарынан тасталған Fritz X басқарылатын бомбалары USS Savannah кемесін мүгедектендіріп, USS Philadelphia кемесін жартылай ғана өткізіп кетті. Келесі күні таңертең Кларк штабын жағаға көшірді, ал Хьюитт штабымен бірге шағын десанттық күштің флагманы Biscayne-ге ауысты, соның арқасында үлкен Анкон Солтүстік Африкаға қайта орала алды.
Жағажайдың тұтастығы
Союзниктер үш күн бойы плацдармды кеңейту үшін күресті, ал немістер қарсы шабуылға дайындалу үшін күштерін жасыру мақсатында жанкешті түрде қорғанысқа келді. 10 қыркүйекте Кларк майданды аралап, X корпусының Баттипальядан шығысқа қарай жылдам жылжуымен VI корпуспен байланыса алуының қиын екенін түсінді. X корпусының басты бағыты солтүстікке, Неапольге қарай болғандықтан, ол VI корпусының сол жақ шекарасын Селе өзенінен солтүстікке жылжытуға және генерал-майор Трой Миддлтонның басқаратын 45-ші дивизиясының көп бөлігін осы аралыққа орналастыруға шешім қабылдады. Солтүстіктен жаудың күшін күшейтуі күтілуде болғандықтан, ол келесі күні Рейнджерлерді күшейту үшін батальондық құрамындағы біріктірілген қарулы топты күшке қосуға бұйрық берді. Осы кезеңде неміс күштері майданға келіп толықты. Көлік құралдары жетіспеушілігі мен басқа да кешігулерге байланысты бөлімдер бөлек-бөлек келді және дереу қимыл үшін жедел құрылған топтарға біріктірілді. 13 қыркүйекке дейін барлық қолжетімді күштер келді, соның ішінде генерал-фельдмаршал Кесселрингтің Рим маңынан жіберген 3-ші танк-гренадер дивизиясының қосымша бөлімдері де болды. Керісінше, одақтастардың күшін арттыру операцияға жұмсалатын көлік құралдарының шектеулі санымен және жоспарлау кезеңінде болжаған шайқастың дамуына байланысты алдын ала белгіленген кестемен шектелді. 12 қыркүйекке дейін Бесінші армияның жердегі жаяу әскерлерінің жетіспеушілігі анық болды. Сол күні 15-ші армия тобының қолбасшысы генерал сэр Харольд Александр Лондондағы Императорлық бас штабтың (CIGS) бастығы генерал сэр Алан Брукке: "Мен Аваланчтағы жағдайға қанағаттанбаймын. Күштер баяу жинақталып жатыр және олар жеткілікті тереңдігі жоқ плацдармға бекініп қалды. Оларға қосымша күштер мен материал жеткізу үшін барлық мүмкіндіктер қолданылуда. Немістердің қарсы шабуылына кездесуіміз мүмкін" деп хабарлады. 12 қыркүйекке дейін X корпусы барлық батальондары қолға алынғандықтан және шабуылға резервтер болмағандықтан қорғанысқа көшті. Оңтүстікте 36-шы дивизия шамалы жетістікке жетті, бірақ түске қарай 29-шы танк-гренадер дивизиясының бөлімдері жасаған қарсы шабуыл 142-ші жаяу әскер полкінің 1-ші батальонын басып алды.
Неміс қарсы шабуылдары
13 қыркүйекте немістер қарсы шабуылға шықты. Герман Герингтің шайқас топтары плацдармның солтүстік жағына шабуыл жасағанда, негізгі шабуыл Батипальядан Тиррен теңізіне дейін созылған екі одақтас корпустың шекарасында болды, ең көп салмақ VI корпус жағына түсуі тиіс болды. 13 қыркүйек күні таңертең генерал-майор Уокердің 36-дивизиясының бөлімдері Паэстумнан 9 миль (14 км) қашықтықтағы Алтавильяға шабуыл жасап, басып алды, бірақ қарсы шабуыл оларды қараңғы түскен кезде кері шегінуге мәжбүр етті. Түстен кейін екі неміс шайқас тобы, Kleine Limburg және Krüger Персаноға шабуыл жасап, 157-ші жаяу әскер батальонының 1-ін басып алды, Селені кесіп өтіп, 143-ші жаяу әскер батальонының 2-сімен қақтығысты және оны дерлік жойды. Шайқас топтары оңтүстікке және оңтүстік-батысқа қарай шабуылдарын жалғастырып, Селе және оның ірі саласы Калоренің қосылған жеріне жетті, онда артиллерияның ашық нысанадан атысы, теңіз артиллериясы және генерал-майор Уокер жинаған артиллерияшылар, жүргізушілер, аспаздар мен кеңсе қызметкерлерінен құралған жауынгерлік позиция тоқтатты. Кларк штабы түрлі эвакуация жоспарларын жасады: «Brass Rail» операциясы Кларк пен оның 5-ші армия штабының плацдармды тастап, «Sealion» операциясы бойынша британдық X корпусын VI корпуспен бірге Паэстумға ауыстыруды көздеді, ал «Seatrain» операциясы VI корпусын X корпус секторына ауыстыруды көздеді. Әскери-теңіз күштері қону процесін кері қайтару мүмкін емес деп наразылық білдірді, себебі жағаға түскен десанттық кемелерді тиеу оларды ауырлатады және жағадан шыға алмайды. Жоғары лауазымдағы және бағынышты офицерлердің кеңесі Кларкты күресуді жалғастыруға көндірді, ал ол кейін эвакуацияны қатыстырмағанын мәлімдеді. VI корпус осы уақытқа дейін үш батальонның жақсы бөлігін жоғалтқандықтан, екі дивизияның алдыңғы бөлімдері қорғаныс шебінің ұзындығын қысқарту үшін кері шегінді. 45-дивизия Селе-Калоре позициясында бекінді, ал 36-дивизия Ла Касо өзенінің теңіз жағындағы биік жерде (Калореге құятын) орналасты. Жаңа периметр генерал-майор Мэтью Риджвейдің 82-әуе десанттық дивизиясының көмегімен ұсталды. Гигант II операциясы тоқтатылғаннан кейін полковник Рубен Такердің 504-ші парашютші жаяу әскер полкінің екі батальоны (шамамен 1300 десантшы) 13 қыркүйек күні кешке Капуада Гигант I операциясының соңғы нұсқасын орындау үшін тағайындалды. Оның орнына, олар Ребекка/Эврика маяқтарымен басшылық етумен плацдармның ішіне секіріп, VI корпустың оң жағындағы сапқа бірден кірді. Келесі күні түнде, дағдарыс сейілгеннен кейін полковник Джеймс Гэвиннің 505-ші PIR-інің 2100 десантшысы да жағажайға парашютпен түсіп, 504-ші батальонның екі батальонын нығайтты. Дағдарыстың аяқталғанына нақты белгі 14 қыркүйек күні түстен кейін 45-ші дивизияның соңғы бөлімшесі, 180-ші жаяу әскер полкі келді, Кларк оны желіге емес, резервке орналастыра алды. 325-ші планерлік жаяу әскер полкі, 504-ші ПИР-дің 3-ші батальонымен күшейтілген, 15 қыркүйекте теңіз арқылы қоныс аударды. 509-шы парашютші жаяу әскер батальонының 600-дан астам десантшысы Авеллино маңындағы жау тылында неміс қозғалысын бұзу үшін түнгі түсірілім жасады, бірақ кеңінен таралып, сәтсіз аяқталды, ауыр шығынға ұшырады. X корпус секторында генерал-майор Джордж Эрскиннің британдық 7-ші бронетанкті дивизиясының алдыңғы бөлімдері 23-ші бронетанкті бригадамен бірге қонуға кірісті. Корольдік теңіз күштерінен күшті артиллериялық қолдау алып, Бесінші армияның артиллериясы жақсы қызмет көрсетті, күшейтілген және қайта ұйымдастырылған жаяу әскер бөлімдері 14 қыркүйекте желіде әлсіз жерді табуға тырысқан барлық неміс күштерін жеңді. Неміс жауынгерлері, әсіресе, танктерінен ауыр шығынға ұшырады. 14 қыркүйекте және келесі түнде Теддер барлық қолда бар ұшақтарға Бесінші армияны қолдауға, соның ішінде стратегиялық бомбалаушы күштерін бұйырды. Күндіз 1000 тоннадан астам бомба тасталды. 15 қыркүйекте 16-панцер және 29-панцер-гренадер дивизиялары қорғанысқа өтіп, Паэстумға қарайғы шабуылды тоқтатты. Солтүстікке қарай Герман Геринг дивизиясының Шмальц тобы 128 (Гемпшир) бригадасына (Гемпшир полкінің 2-ші, 1/4-ші және 5-ші батальондарынан тұратын) шабуыл жасап, Салерноның шығысындағы биік жерде британдық 46-шы дивизияға шабуыл жасады. Одан кейін келген бронетанкті колонна тоқтатылып, кері қайтарылды, неміс жаяу әскерін әлсіз қалдырды. 15 қыркүйекте одақтас бомбалаушылар күш-жігерін жалғастырды, бірақ бұрынғы күннен сәл аз қарқынмен, теңіз бомбалауымен қатар. Британдық соғыс кемелері мен және , -нің қатысуы жағалаудағы одақтас әскерлерінің рухын көтерді, бірақ Valiant атуға қатыстырылмады, ал Warspite-тің 29 оғы таң қалдырды, бірақ сол күні атылған 2592 теңіз оғына қарағанда аз үлес қосты. 15 қыркүйекте Кессельринг Oberkommando der Wehrmacht-қа одақтас әуе және теңіз күштерінің басымдығы LXXVI панцер корпусын қорғанысқа көшкенін, ал шешуші табыс XIV панцер корпусының шабуылына байланысты екенін хабарлады. Егер ол сәтсіз аяқталса, 10-шы армия «жараланбау» үшін шайқасты тоқтатуы керек. 16 қыркүйекте Шмальц тобы X корпус майданындағы күш-жігерін жаңартты, бірақ сәттілікке жете алмады, бірақ No. 2 коммандосы шығынға ұшырады, соның ішінде 31 жастағы капитан Генри Уэлсли, сол кездегі Веллингтон герцогі қаза тапты. Одақтас әуе күштері мен теңіз күштері жау нысандарын жаза берді, бірақ Dornier Do 217 K 2 бомбалаушыларының Fritz X радио басқарылатын ұшу бомбаларымен жасалған әуе шабуылы кезінде Warspite зардап шегіп, жөндеуге Мальтаға буксирленді. Монтгомери өзінің әскерлерінің негізгі бөлігін қайта ұйымдастырып жатқанда, ол 12 қыркүйекте Кастровиллари мен Бельведереге жеткен жағалау бойымен жеңіл күштерді жіберді, бұл Салерно шайқас алаңынан әлі 80 миль (129 км) қашықтықта болды. 14 қыркүйекте ол жалпы шабуылды бастауға мүмкіндік алды, ал 16 қыркүйекке дейін британдық 5-ші жаяу әскер дивизиясы Бельведереден 25 миль (40 км) қашықтықтағы Саприге жетті, онда алдыңғы күзет VI корпустың 36-шы дивизиясының күзетімен байланыс жасады.
Германияның келуі
16 қыркүйекте Салерно аймағындағы күштердің жалпы қолбасшысы генерал фон Вьетингхофф фельдмаршал Кесселрингке одақтастардың әуе және теңіз басымдығы шешуші екенін және оны бейтараптандыруға күші жоқ екенін хабарлады. 10-армия әскерлердің бөлініп кетуіне жол бермеді, ал шайқасты жалғастыру ауыр шығынға әкелер еді. Сегізінші армияның жақындауы да қауіп тудырды. Ол 18/19 қыркүйекте кері шегінуге дайындық ретінде Салерно маңында қорғаныс желісін құрып, шайқасты тоқтатуды ұсынды. Кесселрингтің келісімі 17 қыркүйекте Витингофқа жетті. Салерно маңындағы негізгі броньды құралым – XIV танк корпусына қолбасшылық еткен генерал Герман Балк өзінің танктарының "одақтастардың теңіз артиллериясынан ауыр зардап шеккенін, оған қарсы тиімді шара жоқ болғанын" жазды. Бұл одақтастардың теңіз артиллериясымен бақыланатын аймақтардан ось күштерінің кері шегінуіне себеп болды. Генерал фон Вьеттингофф өз жоғары бастығына шабуылдарының "теңіз артиллериясы мен төмен ұшатын авиацияның атысынан мақсатына жете алмағанын" хабарлады. Италиялық партизан қозғалысының көмегімен одақтастардың әуе және теңіз қолдауы неміс қолдауынан әлдеқайда артық болды және одақтастардың табысты ілгерілеуіне зор үлес қосты.
Салерно көтерілісі
Салерно шайқасы сонымен қатар Салерно бүлігінің орын алған жері болды. Бұл бүлік шамамен 500 британдық X корпусының әскерлерінен бастау алды, олар осы кезде 6000-нан астам жарақат алған еді. 16 қыркүйекте олар жаңа бөлімшелерге шайқастағы жарақат алғандардың орнына тағайындалудан бас тартты. Бұрын олар Солтүстік Африка кампаниясындағы шайқас кезінде бөлініп кеткен бастапқы бөлімшелеріне қайта оралатынын түсінген болатын. Ақырында корпус командирі, генерал-лейтенант Ричард Маккрири, әскерлердің шамамен жартысын бұйрықтарды орындауға көндірді. Қалғандары әскери сотқа берілді. Бүлікке жетекшілік еткен үш сержант өлім жазасына кесілді, бірақ үкім орындалмады және олар ақырында бөлімшелерге қайта қосылуға рұқсат алды.
Достасқандардың одан әрі алға жылжуы
Салернодағы жағажай қауіпсіздігі қамтамасыз етілгеннен кейін, 5-ші армия 19 қыркүйекте солтүстік-батысқа қарай Неапольге шабуыл бастады. 20 қыркүйекте АҚШ VI корпусының командирі генерал-майор Эрнест Дж. Доули Кларктың бұйрығымен қызметтен босатылып, генерал-майор Джон П. Лукас тағайындалды. АҚШ 82-ші әуе десантты дивизиясы, Алтавилла маңында ауыр шығынға ұшырағаннан кейін, британдық X корпусымен біріктірілді, бұл корпус АҚШ армиясының рейнджерлерімен және британдық 23-ші бронетанкті бригадамен бірге Nocera Inferiore, Sant'Antonio Abate және Angri қалаларындағы неміс қорғанысын айналып өту үшін Сорренто түбегіне орналасты. Британдық 46-шы жаяу әскер дивизиясы шабуыл жасады. Британдық 7-ші бронетанкті дивизия 46-шы дивизия арқылы өтіп, Неапольді басып алу міндетін алды, ал жаңадан келген АҚШ 3-ші жаяу әскер дивизиясы 22 қыркүйекте Ачерноны, ал 28 қыркүйекте Авеллиноны басып алды. 8-ші армия «есік» бөлігінен неміс қиратуларына қарамастан, жақсы үлгерімге жетті және Тарантода британдық 1-ші әуе десантты дивизиясымен байланысты. Оның сол жағы 16 қыркүйекте 5-ші армияның оң жағымен қосылды. 8-ші армия күштерін Апеннин тауларының шығысында шоғырландырып, Адриатика жағалауымен Бари арқылы солтүстікке жылжыды. 27 қыркүйекте 8-ші армия одақтастардың маңызды мақсаты – Фоггия маңындағы ірі әуежай кешенін басып алды. Сонымен қатар, британдық X корпусы да жақсы үлгерімге жетті; олар Монти Латтари тауларының өткелдерінен өтіп, Скафатиде Сарно өзеніндегі маңызды көпірді басып алды. Олар Везувий тауын қоршап алып, Неапольге шабуылға дайындалды. Қаланы басып алған фашистік әскерлер 27 қыркүйекте басталған халық көтерілісін тудырды. Британдық X корпусының жылдам ілгерілеуімен және Неапольдегі көтеріліспен немістер эвакуациялауға мәжбүр болды. 1 қазанда 1-ші Корольдік драгун гвардиясының «А» эскадрильясы Неапольге кірді, бұл одақтастардың алғашқы бөлімшесі болды. Бес американдық және үш британдық дивизиядан тұратын бүкіл 5-ші армия 6 қазанда Волтурно өзенінің бойына жетті. Бұл Неапольді, Кампания жазығын және оның маңызды әуежайларын неміс контршабуылынан қорғайтын табиғи қорғаныс шебін қамтамасыз етті. Осы уақытта, Адриатика жағалауында 8-ші армия Кампобассодан Биферно өзеніндегі Ларино және Термолиге дейінгі бағытқа жылжыды.
Салдары
10-армия Салернодағы плацдармды басып алуға жақын болды. 16-шы танк дивизиясының ұрыс топтарының қатты қарсылығы және немістердің құрлықтағы күштерді одақтастардың теңіз және әуе арқылы қосымша күштерді жеткізуіне қарағанда жылдам жеткізу қабілеті шайқастың бағытын өзгертуге жақын болды. Бесінші армияның жоспарлаушылары Неапольге қарай жылжудың басты мақсатына сәйкес, X корпусындағы күштерінің басым бөлігін сол қанатына шоғырландырды. Бірақ, бұл оң қанатын X корпусының оң фланкін қорғау үшін жеткіліксіз күшпен қалдырды және корпус шекарасында айқын әлсіздік тудырды. Сегізінші армияның келуіне дейін Салерноға түскен десанттармен күресу үшін уақыт шектеулі екенін білген немістер, жылдам шешім қабылдауға тырысып, асығыс және үйлесімсіз әрекеттер жасауға мәжбүр болды. Гитлер Роммельге Солтүстік Францияға қайтуға бұйрық берді және Кессерингке бүкіл Италиядағы басшылықты тапсырды, оған Ромни неміс қолында мүмкіндігінше ұзақ уақыт сақтауды бұйырды. 1943 жылдың қазан айының басына қарай, Оңтүстік Италияның барлығы одақтастардың бақылауына көшті. Одақтас әскерлері Италияны кесіп өтетін Волтурно желісіне қарап тұрды, бұл немістердің Италия бойынша құрылған қорғаныс желісінің біріншісі болды. Немістер осы желісте кешіктіру шайқастарын жүргізіп, жайлап жер берді және Римнің оңтүстігіндегі ең күшті қорғаныс – Қысқы желіні дайындау үшін уақыт алды. Италия кампаниясының келесі кезеңі, қорғанысқа қолайлы жағдайларда және ауа райында жақсы бекітілген қорғаныстарға қарсы ауыр және қажырлы күреске айналды. Ауа райы жағдайлары одақтастардың механикаландырылған техникасы мен әуедегі басымдығының артықшылықтарына кедергі келтірді. 1944 жылдың қаңтар айының ортасына дейін үш қосымша қорғаныс желісінен өтіп, Қысқы желінің негізгі бөлігі – Густав желісіне жетті, бұл 1944 жылдың қаңтар және мамыр аралығында өткен Монте-Кассино төңірегіндегі төрт шайқасқа жағдай жасады.
Кларк сыйлығы
АҚШ-тың Бесінші армиясының қолбасшысы генерал-лейтенант Марк У. Кларк осы дағдарыс кезіндегі батылдығы мен алдыңғы қатардағы басшылығы үшін АҚШ-тың екінші ең жоғары наградасы – "Ерен қызмет орденімен" марапатталды. Ол әскерлерді қолдау үшін ең қауіпті позицияларда жиі көрінетін.