Кіріспе

Христиан дінінде періштелер Құдайдың хабаршылары.

Ежелгі дәуір

Антиохиялық Игнатийдің тралиандарға жазған хатының V тарауында епископ, кейінірек Псевдо-Дионисий ұсынғанға ұқсас періштелердің тізімін келтіреді. Римдік Клименттің бірінші хатында Климент тыңдаушыларын періштелермен бірге Құдайды мақтауға шақырады. Александриялық Климент періштелердің адамдардың ойлары мен ой-өрісіне "демікпе" беретінін, ал жүректеріне "күш" пен өткір сезім қабілетін "құятынын" жазды. Евгрий Понтикус періштелер серіктері және періштелердің мінез-құлықтың үлгісі ретіндегі ұғымы туралы айтты. Августин Гипполықтың айтуынша, періштелер Құдайдың жаратылысы ашылғанда жаңа нәрсені сезінді. Августин сондай-ақ, "жақсы" періштелердің бізді әрдайым бақыттың нағыз көзі – Құдайға бағыттауға тырысатынын, бізді Құдайға құлшылық етуге ынталандыратынын санайды.

Псевдодионисиандық иерархия

Псевдо-Дионисий Ареопагиттің "De Coelesti Hierarchia" (Аспандық иерархия туралы) еңбегінде періштелердің үш деңгейі ("сфера") бар екендігі, олардың әрқайсысының ішінде үш шен бар екендігі айтылған. Христиандық теологияның түрлі еңбектері періштелердің иерархиясын жасады. Ең ықпалды христиандық періштелер иерархиясын біздің заманымыздың 6-шы ғасырының басында Псевдо-Дионисий "De Coelesti Hierarchia" еңбегінде ұсынған. Ол өзін Пауыл елшісімен дінге келген маңызды тұлға деп мәлімдеді, және Псевдо-Дионисий өзінің нақты атын қолданғаннан гөрі үлкен ықпалға ие болды, дейді. Бұл, Эразмның 16-шы ғасырдың басында еңбектің жасы туралы күмәндіктерді жариялағанға дейін сақталды.

Католик шіркеуі

Католик шіркеуінің катехизисінің 328-тармағында былай делінген: "Киелі жазбаларда әдетте 'періштелер' деп аталатын рухани, денесі жоқ жаратылыстардың бар екендігі – сенімнің рас ақиқаты. Киелі жазбалардың куәлігі дәстүрдің біртілігімен бірдей айқын". Осы катехизис сондай-ақ былай мәлімдейді: "Шіркеудің бүкіл өмірі періштелердің құпиялы және күшті көмегінен пайда көреді []. Адам өмірінің басталысынан өлімге дейін олардың мұқият күтімі мен араласуымен қоршалған". Сондай-ақ, "Мәсіх – періштелер әлемінің ортасы. Олар – Оның періштелері, олар Оған тиесілі, себебі олар Оның арқылы және Онымен үшін жаратылған".

Серафим

Дәстүр бойынша, Исаияның сөзін пайдалануына сүйене отырып, серафимдер христиан дініндегі періштелер ішіндегі жоғары дәрежеде саналады. Серафимдер Құдайға ең жақын және оған үздіксіз мадақ айту арқылы жұмақтың құлшылығына жетекшілік етеді.

Керуб

Езекиел кітабында және кейбір христиандық бейнелерде херувим екі жұп қанатымен және төрт бетімен бейнеленген: арыстан (барлық жабайы жануарларды ұсынушы), өгіз (үй жануарларын), адам (адамзатты) және бүркіт (құстарды). Олардың аяқтары түзу, табандары бұқаның тырнағындай, жылтыраған мыс сияқты болған. Кейінгі дәстүрлер оларға әртүрлі физикалық бейнелерді тағайындайды. Батыс христиандық дәстүрде херувимдер путтомен (классикалық Купидон/Эростан туындаған) байланыстырылды, соның салдарынан херувимдер кішкентай, тоқ, қанатты ұлдар түрінде бейнеленеді.

Тақтар немесе Офанимдер

Офанимдер Езекиелдің 1:15-21 аятындағы (NIV) меркаба (ебрейше) арбасы туралы көрінісінде көрілген дөңгелектерді білдіреді. Өлі теңіздің кітаптарының бірінде (4Q405) олар періштелер ретінде түсіндіріледі.

Доминиондар немесе иеліктер

Доминион (лат. dominatio, көпше түрі dominationes, сондай-ақ грек тілінен аударылған kyriotētes, көпше түрі kyriotēs, "Егемендіктер" ретінде). Дәстүрлі түрде, олар жұлдыздардың, планеталардың және басқа да аспан денелерінің қозғалысын басқарады деп саналады.

Қасиеттері

Исидор Севильскийдің "Этимологиясы" бойынша, қасиеттер элементтерді бақылауымен белгілі. Олар қозғалыс күштері ғана емес, сонымен қатар дауылдар сияқты табиғат құбылыстарын басқаруға да көмектеседі.

Билік немесе өкілеттіктер

Севильский Исидордың этимологиясында, Биліктер (лат. potestas (f), көпше түрі potestates) (грекше: ἐξουσίαι) олардың аты осы себепті берілген, себебі олар зұлым күштерге билік ететін періштелер, және оларды шектеу арқылы зиян келтіруіне жол бермейді.

Қорғаушы періштелер

Қорғаушы періште – белгілі бір адамды, топты немесе ұлтты қорғауға және жол көрсетуге тағайындалған періште түрі. Қамқоршылыққа сенім барлық ежелгі дәуірлерде кездеседі. Адамдарды қорғайтын періштелер туралы идея ежелгі яһуди дінінде маңызды рөл атқарды. Христиан дінінде періштелердің иерархиясы 5-ші ғасырда Псевдо-Дионисий Ареопагитпен кеңінен дамытылды. Періштелер мен қамқоршы рухтардың діни тұжырымы 5-ші ғасырдан бері көп өзгерістерге ұшырады. Сенім бойынша, қорғаушы періштелер Құдай тағайындаған адамды қорғайды.