Кіріспе

Неміс саясаткері және жазушысы (1935–1997)

Рудольф Бахро (18 қараша 1935 – 5 желтоқсан 1997) – Шығыс Германиядан шыққан диссидент, ол қайтыс болғаннан кейін философ, саяси қайраткер және автор ретінде танылды. Бахро Батыс Германияның "Жасылдар" партиясының басшыларының бірі болды, бірақ партияның саяси ұйымдасқандығына көңілі толмады, партиядан шығып, тұрақты дамуға рухани жолдар іздеді.

Ерте өмір және білім

Бахро мал шаруашылығы саласында кеңесші болған Макс Бахро мен Ирмгард Бахроның (қыз есімі Конрад) үш баласының үлкені болды. 1945 жылға дейін отбасы Төменгі Силезияда тұрды: алдымен Bad Flinsberg курорт қаласында, содан кейін көршілес Герлахсхаймда, онда Бахро ауыл мектебіне қатысты. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Макс Бахро фольксштурмға шақырылып, тұтқындалғаннан кейін поляк тұтқыны ретінде ұсталды. Шығыс майданға жақындағанда отбасы эвакуацияланды, ал Бахро қашқанда анасы мен бауырларынан айырылды (Бахроның отбасының қалған бөлігі, әкесінен басқа, көп ұзамай ішек қатқаннан қайтыс болды). Бахро Австрия мен Гессенде әпкесімен бірге тұрды, әр жерде бірнеше ай өткізіп, ақырында Риессенде (қазіргі Зихдихумның бөлігі) жесірдің шаруашылығын басқарып тұрған әкесімен қайта қосылды. 1950 жылдан 1954 жылға дейін Бахро Фюрстенбергтегі (қазіргі Айзенхюттенштадттың бөлігі) орта мектепте оқыды. Барлық орта мектеп оқушылары "Еркін неміс жастары" (FDJ) ұйымына қосылуға міндетті болғандықтан, Бахро 1950 жылы негізінен қарсы болса да, оған қосылды. Кейін ол бұл әрекетті қысыммен жасалған, еркіне қарсы жасалған жалғыз нәрсе деп еске алды. 1952 жылы Социалистік бірлік партиясына (SED) мүшелікке үміткерлік білдірді, ал 1954 жылы партияға қабылданды. Бахро зерек деп есептелді және орта мектепті үздік бітірді. 1954 жылдан 1959 жылға дейін Берлиндегі Гумбольдт университетінде философияны оқыды. Оның ұстаздарының арасында Курт Хагер (кейін SED-тің философы болды), Георг Клаус және Вольфганг Хайзе болды. Дипломдық жұмысының тақырыбы: "Йоханнес Р. Бехер және неміс жұмысшы табы мен оның партиясының біздің халқымыздың ұлттық мәселесіне қатысы". 1956 жылға дейін Бахро Ленин мен Сталинге табыс тіледі; алайда 1956 жылдың ақпанында Хрущевтің жарияланған "құпия баяндамасы" оның көзқарасын өзгертті. Ол Польшадағы қазан төңкерісі мен Венгриядағы төңкерісті қызығушылықпен қадағалады, көтерілісшілерге қабырға газеті арқылы қолдауын білдірді және ГДР басшылығының шектеулі ақпарат саясатын ашық сынады. Оның көзқарастарының нәтижесінде екі жыл бойы ұлттық қауіпсіздік қызметі оны бақылады.

Партиялық жұмыс

Мемлекеттік лицензиялық емтиханды тапсырғаннан кейін, SED Бахроны Заксендорфқа (Линдендорфтың бір бөлігі) жіберді. Ол жергілікті «Die Linie» (The Line) газетін редакциялады және аймақтың шаруаларын LPG ауыл шаруашылығы кооперативтеріне қосылуға ынталандырды. 1959 жылы Бахро орыс тілі сабақтарын оқытатын Гундула Ламбкеге үйленді. Олардың екі қызы болды (олардың біреуі туғаннан кейін қайтыс болды) және Гундуланың қызынан басқа, бір ұлдары болды. 1960 жылы Бахро Грайфсвальд университетінің партиялық жетекшісі болып тағайындалды, онда ол «Unsere Universität» («Біздің университетіміз») газетін құрып, бас редактор болып жұмыс істеді. Сол жылы оның «In dieser Richtung» («Осы бағытта») атты алғашқы өлеңдер жинағы жарық көрді. 1962 жылдан бастап Бахро Берлинде Ғылым одағының басқару комитетінде консультант ретінде жұмыс істеді (Жеке неміс кәсіподақтар федерациясының бір бөлімі). 1965 жылы ол «Freie Deutsche Jugend» (FDJ) студенттік журналы «Forum» бас редакторының орынбасары болып тағайындалды. Бахроның ФДЖ-дағы қызметі кезінде ол SED-тің күшейе берген шектеуші саясатына қарсы келіп, сынға ұшырады. 1967 жылы Волкер Браунның мақаласын рұқсатсыз жариялағандықтан Бахро бас редактордың орынбасары лауазымынан босатылды.

Идеялардың дамуы

1967 жылдан 1977 жылға дейін Бахро резеңке және пластик өнеркәсібіндегі бірқатар компанияларда ұйымдастыру дамуының маманы болып жұмыс істеді. Зауыттардағы жағдайды көрген соң, ол Шығыс Германия экономикасы дағдарысқа ұшырағанына көз жеткізді және бұған басты себеп жұмысшылардың жұмыс орнындағы шешім қабылдауға қатысуының аздығы екенін түсінді. Ол бұл пікірін 1967 жылғы желтоқсанда Мемлекеттік Кеңестің төрағасы Уолтер Ульбрихтке жолдаған хатында білдірді, онда жұмыс орнындағы жауапкершілікті жұмысшыларға беру және демократиялық басқаруды енгізуді ұсынды. Бірнеше аптадан кейін Прага көктемі басталды; Бахро оған қызығушылық танытып, қозғалысты қолдады. 1968 жылдың мамырында Орталық Комитет мүшесімен сұхбаттасқанда, ол "контрреволюцияға" деген ынтымағы енді қабылданбайтынын естіді. Бұл Бахроны өз идеяларын жүйелі түрде дамытуға және жариялауға итермеледі. Оның бұл шешімін 21 тамызда Варшава шартының Чехословакияға басып кіруі нығайтты. Бахро кейіннен бұл күнді өміріндегі "ең қара күн" деп атады және бұл оның СЭД-тен түпкілікті үзілуіне себеп болды. Кітап жобасын қорғау үшін бұл үзілісті жария етпеуді шешті. 1972 жылы Бахро ВЭБ-те (ГДР мемлекеттік кәсіпорындары) жоғары және техникалық білім беру орталықтарының даму жағдайлары туралы диссертациясын жартылай штат бойынша жаза бастады. Сонымен қатар, ол құпия түрде тақырыптық жағынан кеңірек қолжазба жазды, ол кейін "Альтернатива" деп аталды. 1973 жылы Гундула ажырасуға өтініш берді; екеуі де кейін бұл балаларды мемлекеттік қуғын-сүргіннен қорғау үшін алдын ала шара ретінде жасалғанын айтты. Алайда 1974 жылы Гундула мемлекеттік қауіпсіздік қызметіне құпия кітап жобасы туралы хабарлап, қолжазбаның көшірмесін тапсырды; содан кейін Бахро бақылауға алынды. 1975 жылы Бахро Леуна-Мерзебург техникалық университетінде диссертациясын қорғады, оны үш сарапшы жақсы бағалады. Штази араласып, екі қарсы пікір жасады. "Альтернатива" еңбегіне кедергі келтірілмеді, бірақ Бахро кітабын ГДР азаматтарына тарату мүмкін емес екеніне сенді. 1976 жылғы желтоқсанда оның бір самиздаттары Штази қолына түскенін білді, бұл оны жұмысын аяқтауға асықтырды. Араласушылар Батыс Германиядағы "Еуропейіше Верлагсанстальт" баспасымен келісімшарт жасады. Швейцариялық музыка зерттеушісі Гарри Голдшмидт аяқталған қолжазбаны Батыс Берлинге жасырын түрде әкеліп, оның көшірмелері пошта арқылы ГДР-дегі адамдарға жеткізілді. Кейін Батыс Германияда Бахро "Альтернативаның" теориялық негіздері Карл Август Витфогельдің 1957 жылғы "Шығыс деспотизмі: Тотальдік биліктің салыстырмалы зерттеуі" және ертерек марксистік еңбектер екенін айтты. Витфогельдің антикоммунистік көзқарастарына байланысты оны сілтеме ретінде келтіре алмады. Витфогель Бахроның кейінгі экологиялық жұмысына да әсер етті.

Жауап

1977 жылғы 22 тамызда Батыс Германияның Der Spiegel журналында «Альтернатива» кітабынан үзінді және Бахромен сұхбат жарияланды, онда ол кітапты өзі жазғанын мойындады. Келесі күні Бахро тұтқындалып, Берлиннің Хоэншенхаузен түрмесіне жеткізілді. Сол күні кешке Бахроның сұхбатын Батыс Германияның ARD және ZDF телеарналары көрсетті. Қыркүйек айының басында кітап сатылымға шықты. Бірінші таралымы жеткізілмей тұрып сатылып бітті және басқа тілдерге аударылды. «Альтернатива» кітабы Батыс Еуропаның солшылдары арасында социализмнің мәні туралы пікірталас тудырды. Герберт Маркузе үшін Бахроның кітабы «соңғы онжылдықтардағы марксистік теория мен практикаға ең маңызды үлес» болды; осындай пікірді троцкишіл Эрнест Мандель де білдірді. Лоренс Крадер Бахроны «революцияның санасы, шындықтың күші» деп атады. Руди Дюцке Бахроны ленинизмнен алшақтаған, адам құқықтарына жеткіліксіз құрмет көрсеткен деп сынап, оның ұсыныстарын «толыққанды нақты емес» деп бағалады. Бұл талдаулар Бахроға қоғамдық қолдау көрсетудің кең толқынымен бірге жүрді, оның шыңы 1978 жылғы 1 ақпанда «Таймс» газетінде Генрих Бёлль мен Гюнтер Грасс, сондай-ақ Артур Миллер, Грэм Грин, Кэрол Стерн, Микис Теодоракис және басқа да танымал тұлғалар қол қойған хат болды. Алайда ГДР-де Бахроның танылуына тыйым салынды және оған кітабына байланысты реакция мен одан кейінгі тұтқындалу туралы ештеңе айтылмады. Бахро тұтқындалғанға дейін ГДР-де жариялаған «Альтернатива» кітабының шамамен жартысы билік органдарына ұсталды. Оның Шығыс Германия студенттеріне тигізген ықпалы шектеулі болды. ГДР-де кітап жазу мен басып шығару заңмен рұқсат етілгенімен, Бахро Батыс Германияның барлау қызметіне жұмыс істеген деп айыпталды (демек, ол ақпаратты сол жерден алған деп есептелді). 1978 жылғы 30 маусымда Бахро мемлекетке опасыздық жасады және мемлекеттік құпияларды ашты деген айыппен сотталып, сегіз жылға бас бостандығынан айырылды. Сот процесінің алдын ала шешілгендігін көрсететін дәлелдер бар; қорғаушы адвокат Грегор Гизи ГДР Жоғарғы сотына берген шағымы негізсіз деп қарастырылды. Үкім батыста наразылық акциялары мен ынтымақ білдіруді дереу тудырды. Рудольф Бахроны босату жөніндегі комитет 1978 жылғы 16-19 қарашада Батыс Берлинде халықаралық конференция ұйымдастырды, оған 2000-нан астам қатысушы келді. Ынтымақтың тереңдігін 1979 жылғы 11 мамырда Франкфурт Рундшаудағы ГДР Мемлекеттік Кеңесіне Бахро комитеті 12 елде ұйымдастырған және көптеген танымал тұлғалар қол қойған үндеу көрсетті. Бахроға Халықаралық адам құқықтары лигасы (Берлин) Карл фон Оссиетцки медалін табыс етті және ол Халықаралық ПЕН клубының швед және даниялық бөлімдеріне мүше болды. 1979 жылғы 11 қазанда ГДР құрылғанына 30 жыл толуына орай Бахроға кешірім жасалды. 17 қазанда ол бұрынғы әйелімен, екі баласымен және серіктесі Урсула Бенекемен бірге шілдедегі өтінішіне сәйкес Германия Федеративтік Республикасына депортацияланды.

Батыс Германиядағы жұмыс

Батыс Германияда Бахро көп ұзамай жаңадан құрылған Жасылдар партиясына қосылды, жаңа партияда социалистік және құндылықтарға негізделген консервативтік ағымдарды біріктіруге міндеттенді, себебі келісімге келу қажеттілік туды. 1980 жылы жарық көрген кітабында жаңа саясаттың негізгі элементтері: экология мен социализм арасындағы қарым-қатынас. Бахро "Альтернатива" ұстанымынан бас тартып, классикалық марксизмнің енді қолданысқа жарамсыз екенін сезінді. Бахроның ой-өрісіндегі жаңа мотив – дін. Тұтқындыққа алынғанда ол Киелі кітапты зерттеді, ал Батысқа көшкеннен кейін материалдық игіліктерге қарамастан, адамдардың наразылығын байқады. Ол мұны өзіне үңілу мен трансценденттіліктің жетіспеушілігі деп түсіндірді, социализмнің дәстүрлі материалистік көзқарасын қабылдамай, одан бас тартты. Адамзатты азат ету мақсатын Карл Маркс пен Иса Мәсіх әртүрлі жолмен білдірді. Осы контексте Бахро ерте христиан діні мен азаттық теологиясына сілтеме жасады. 1980 жылдың басында Бахро Оскар Негтпен Ганновер университетінде оқыды. Оның диссертациясы "Жаратылыс күшіне шақыру" атты кітап ретінде жарық көрді. 1983 жылы ол әлеуметтік философиядан ғылым кандидаты атағын алды. 1982 жылы Бахро қазіргі экономикалық дағдарысқа байланысты радикалды ұстанымға келді. Ол экономикалық, экологиялық және әлеуметтік саясат тұрғысынан қоғамды қайта құруды жақтады, бұл әлемдік нарықтан кеңінен шегініп, капиталистік өнеркәсіптен алшақтаумен байланысты болуы керек. Бахро сондай-ақ ядролық қарусыз Еуропаны қолдап, бейбітшілік қозғалысына қатысты. Бахроның Dare Commune Жасылдардың алғашқы күндеріндегі баламалы қауым болды. Ол қоғамды өзгертудің кішкентай масштабтан басталуы керек деп сенді, бұл адамдардың өзінің өзгеруін және руханилықты қайта табуын қажет етеді. Бахроға бенедиктиндер ордені және Құдайдың мистикалық тәжірибесі әсер етті. 1981 жылы Бахро Солтүстік Кореяға сапар шекті, онда ол мемлекеттік қонақ ретінде қабылданады. Ол бұл сапарды өзінің ең маңызды сапары деп санайды, ол "қауіпсіздіктің барлық негізгі талаптарын қанағаттандыратын" жүйеге ие мемлекетке барды. 1983 жылғы жазда АҚШ-тағы лекциялық сапары аясында Бахро Раджнешпурамда Бхагван Шри Раджнеш (Ошо) -мен бірнеше апта бойы болды. 1983 жылғы наурыз айында Жасылдар партиясы Бундестагқа алғаш рет енгеннен кейін, олар Германияның Социал-демократиялық партиясымен (СДП) коалиция құра ма, әлде оппозицияда қала ма деген сұрақ туындады. Бахро соңғы нұсқаны қатты жақтады (бұл оны Джошка Фишерге қарсы қойды) және реформаға қарағанда жаңаруға сенді. 1984 жылғы желтоқсандағы "Гамбург сөйлесуінде" Бахро Веймар Республикасындағы саяси және әлеуметтік жағдаймен салыстырды: Сол кезде қоғамда қалыптасқан жағдайларға наразылық білдіріп, өзгерістерді қалаған кең қозғалыстар болды. Енді бұрынғы қателіктер мен саяси апаттардың алдын алу маңызды болды. Веймар Республикасында саяси спектрдің "қоңыр" полюсі (нацистер) "жасырын ұлтшыл мифологиямен" солшылдарды жеңіп алды, сондықтан капиталистік дамуға қарсылық көрсету" бастала алмады. Бахроның "халық көтерілісі" бұл жолы зорлық-зомбылықсыз болуы мүмкін, бірақ Жасылдардың "жүйеде жоғалып кетпеуі" маңызды болды. Бахро сондай-ақ оң-сол жақ бөлінісін жеңуді талап етті; оның азшылық позициясынан шығу үшін Жасылдар "Бавариялық ХСҰ аймағына енуі керек". Бахроның Гамбург сөйлесуі Жошка Фишердің жақтастарының билікке құмарлығы, азаматтық соғысқа және одан кейінгі диктатураға әкелуі мүмкін жағдаймен аяқталды. 1985 жылдың жазында Бахро Жасылдар партиясынан шығып, 1987 жылы "Құтқару логикасы" деп аталатын жаңа кітабына назар аударды. Онда ол "өзін-өзі жою логикасы" мен оның қазіргі кездегі адамзат үшін салдары туралы айтып, "білімде серпіліс" және өнеркәсіптік "мега машинадан" бас тартуды талап ететін "өмір логикасын" ұсынды. Экологиялық дағдарыс күшейіп, төтенше жағдайды бастамас бұрын, "құтқару саясатын" жүзеге асыру маңызды болды. Бахро ұзақ мерзімді мақсаттарға, қысқа мерзімді тактиканы жоюға және үкіметті орталықсыздандыруға шақырды. Ол қажетті рухани өлшемді қамтамасыз ететін "көрінбейтін шіркеуді" қолдады. Сол жақ консерваторы ретінде ол ХДС саясаткері және сыншысы Курт Биденкопфпен ортақ пікірде болды. Михаил Горбачевтің перестройкасынан шабыт алған Бахро "экологиялық өзгерістердің ханзадасы" болады деп үміттеніп, британдық Лордтар палатасына ұқсас консенсусқа бағытталған орган құруды ұсынды. Кітапты көбінесе жағымсыз қабылдады, ал Бахроның ханзада мен көрінбейтін шіркеу туралы айтқандары сынға алынды. 1986 жылы Бахро Вормстағы үйінде "оқу семинарларын" өткізді, онда оның идеялары мен медитация талқыланды. Ол 1983 жылдан бері ұқсас жобаны жүзеге асырып жатқан және Эйфельдегі қауым болған Беатрис Ингерманмен кездесті. Бахро оның тобына қосылды, олар 1988 жылы үйленді және қызы болды.

Берлин қабырғасы құлағаннан кейін

ГДР-дің жылдам құлдырауын көріп, 1989 жылдың соңында Баро Шығыс Берлинге «ГДР-ді сатудан» және оның Федеративтік Республикаға сіңірілуінен қорқып, күресу үшін барды. Ол режимнің дербестігін сақтап, өзінің ең үлкен саяси жетістігі деп санайтын саясаттың экономикадан басымдығын қамтамасыз ету үшін жұмыс істегісі келді. 1989 жылдың 16 желтоқсанында Баро Германияның Социалистік бірлік партиясының кезектен тыс партиялық конференциясына жиналған делегаттар алдында сөйлеу мүмкіндігіне ие болды, оның төрағасы бір апта бұрын оның бұрынғы заңгерлік кеңесшісі Гисси болды. Күн тәртібіндегі басты мәселе – партия жалғасуы керек пе, әлде таратылуы керек пе еді. Ақырында партия жаңа атаумен жалғасуы керек деп шешілді: Германияның Социалистік бірлік партиясы – Демократиялық социализм партиясы (нем. Sozialistische Einheitspartei Deutschlands – Partei des Demokratischen Sozialismus, қысқартылған SED PDS). Бароның конференцияға қонақ спикер ретінде қатысуына қатысты өтініші шамалы көпшілік дауысымен (54%) мақұлданды, оған сұралған 45 минут емес, 30 минут берілді. Баро бұған ренжіді және импровизациялауға мәжбүр болды. «Альтернатива» кітабына көмектескендердің барлығының есімдерін оқығаннан кейін ол бұрынғы спикер, премьер-министр және партия төрағасының орынбасары Ханс Модроуды, сондай-ақ Карл Маркс, Горбачев және Борис Ельцинды сынады. Ол ГДР-ді «әлеуметтік-экологиялық» тұрғыдан қайта құру туралы визиясын ұсынды. Оның сол кезде ГДР-де көп танылмаған радикалды экологиялық идеялары делегаттарды қызықтырған мәселелерден мүлдем алшақ болды, ал оның poleмикалық сөйлеуі қатты наразылық тудырды. Баро бұл партиямен енді ортақ тілі жоқ деген қорытындыға келді. 1990 жылдың көктемінде ол Берлиндегі Гумбольдт университетінде «Әлеуметтік экология институтын» құруға кірісті. Ол институттың экологиялық дағдарыстың әдеттегі талқылауын емес, мәселені тұтастай қарастырып, ең бастысы дағдарыстың терең әлеуметтік және мәдени себептерін зерттеп, практикалық баламаларды әзірлеуін қалады. Баро осылайша басқаларымен шатастырылмайтын өзінің әлеуметтік ғылым мектебін құрды. 1990 жылдың 16 маусымында ГДР Жоғарғы соты Бароны Гиссинің өкілдігімен қайта ақтады. 15 қыркүйекте, ГДР-дің таралуына аз уақыт қалғанда, Білім және ғылым министрі оны Гумбольдт университетінің әлеуметтік экология кафедрасының доценті етіп тағайындады. 1990/1991 оқу жылының қысқы семестрінен бастап Баро экологиялық дағдарыс мәселелері бойынша лекциялар оқыды, онда ол «Логика құтқару» кітабында ұсынған теорияларын одан әрі дамытты (ағылшын тілінде «Әлеуметтік және экологиялық апаттан аулақ болу: әлемді өзгерту саясаты: рухани және экологиялық саясаттың негіздерін зерттеу» деп жарияланды). Ол жиі қонақ спикерлер шақырған лекциялар барлық курс студенттеріне арналған және университеттен тыс аудиторияны да тартты. Алғашқы жылдары университеттің негізгі лекция залы (максимум аудитория) үнемі толы болды, бұл сонымен қатар оның лекциялардың негізі болған кітабының сатылуының артуына әкелді. Алайда институт Schweisfurth Foundation-ның қаржылық қолдауына ғана байланысты уақытша құрылым болып қалды. Тек 1995 жылы институт университеттің ауыл шаруашылығы және бау-бақша факультетінің жұмыс тобы ретінде біріктірілді. 1990 жылы Баро «экологиялық диктатура» орнатуға ұмтылуда деген айыптаулар таралды. Бұл айыптауды Цюрихте құрылған оңшыл ұйым «Психологиялық адам білімін дамыту жөніндегі бірлестік» (Verein zur Förderung der Psychologischen Menschenkenntnis) ерекше агрессивті түрде жасай бастады. «Жаңа солшылдықтың фашизмі» атты еңбегінде Бароның нақты мақсаты «экофашистік диктатура» деп мәлімдеді. Баро бұған наразылық білдіріп, жоққа шығарды, бірақ көп ұзамай осындай айыптаулармен бетпе-бет келді. Бұл айыптаулар оның «Логика спасения» кітабынан алынған цитаталарға негізделген. 1992 жылы оның бұрынғы партиялық әріптесі Ютта Дитфурт өзінің «Feuer in die Herzen» [Жүректерге от салу] атты кітабында оны эзотерикалық, авторитарлық және ұлтшыл идеяларға бет бұруда айыптап, пікірталасқа қосылды. Берлиндегі қызметімен қатар, 1991 жылға дейін Баро Нидерштадтфельдтегі коммерциялық емес ұйым Lernwerkstatt [Learning Workshop]-да белсенді болды және бұрынғы ГДР-де жаңа тұрақты өмір сүру және экономикалық жүйелер туралы ұқсас тәжірибелер жоспарлады. 1991 жылдың жазында Саксонияның премьер-министрі Курт Биденкопфпен болған әңгіме Баутценге жақын Поммериц ауылындағы «LebensGut» әлеуметтік-экологиялық болашақтану жобасына әкелді. Мұнда Гумбольдт университетінде басталған әлеуметтік-экологиялық зерттеулер, негізінен Бароның бұрынғы әріптесі Майк Хосангтың күшімен жалғастырылуда. 1993 жылдың қыркүйегінде Бароның әйелі Беатрис отбасылық даудан кейін өзіне-өзі қол жұмсады. Ол осы оқиғаға соншалықты қайғырды, бір семестр лекцияларды жоюға мәжбүр болды. 1994 жылдың көктемінде ол денсаулығына қатысты да қиындықтарға тап болды, ал осы жылдың күзінде оған Ходжкин емес лимфома диагнозы қойылды. Баро өзінің ауруының себебі әйелінің өлімі сияқты қақтығыстар екеніне сенді және дәстүрлі емге қарсы болды, орнына әртүрлі баламалы диагностика және емдеу әдістерін қолданып, уақытша монастырьға көшті. Денсаулығы күрт нашарлағаннан кейін ғана тағы бір химиятерапия курсына келісті. 1995 жылдың мамырында, төсегінде жатқанда, ол ұзақ уақыттан бері күтім етіп жүрген қызына көмектесіп жүрген қатыны және серігі Марина Лехнертке үйленді. Бір жылдық денсаулық себепті үзілістен кейін, 1996 жылдың жазында Баро оқуды қайта бастады, бірақ тек шектеулі көлемде. Ол 1997 жылдың шілдесінде соңғы лекциясын оқыды. Содан кейін ол пневмонияға шалдықты және қатерлі ісік қайтадан белсенді болды. Рудольф Баро 1997 жылдың 5 желтоқсанында Берлинде қайтыс болды және Берлиндегі Доротенштадт зиратына жерленді.

Таңдалған жарияланымдар

"Рапалло? Неге емес? Горцке жауап". Телос 51 (1982 жылғы көктем). Нью-Йорк: Телос баспасы.