Кіріспе

Батыс классикалық музыкасындағы термин. Батыс классикалық музыкасында "обблигато" (немесе "облигато" деп те жазылады) әдетте орындау кезінде маңызды, қажет болатын музыкалық желіні сипаттайды. Оның қарама-қарсысы – "ad libitum" белгісі. Сондай-ақ, бұл термин музыкалық бөлімнің дәл жазылған күйінде немесе белгілі бір аспаппен, ешқандай өзгеріссіз немесе қысқартусыз орындалуын нақты көрсету үшін де қолданылады. Сөз итальян тілінен алынған (міндетті деген мағынадағы сөз; латын тіліндегі "obligatus" – "obligare" етістігінің өткен шақ пішімі, "мәжбүрлеу" мағынасында); "obligato" жазуы британдық ағылшын тілінде қабылданбайды, бірақ АҚШ-та балама жазу ретінде жиі қолданылады. Бұл сөз ағылшын тілінде өздігінен, зат есім ретінде немесе зат есім тіркесінде анықтауыш ретінде қолданылуы мүмкін (мысалы, "орган обблигато").

Тәуелсіздік

Обблигато тәуелсіздік идеясын қамтиды, мысалы, К. П. Э. Бахтың 1780 жылғы "Симфониялар mit zwölf obligaten Stimmen" (он екі обблигато партиясымен) шығармасында Бах алғаш рет қолданған тәуелсіз үрмелі аспаптарды айтқан. Бұл партиялар қажетсіз болмайтындығы тұрғысынан да обблигато болып саналды.

жалғастыру

Барокко дәуіріндегі пернетақталық партияға қатысты, "обблигато" өте нақты мағынаға ие: ол бассо континуо партиясынан (музыкант гармонияны қалай толтыруды өздігінен шешетін) негізгі мелодиямен бірдей маңызға ие, толық жазылған партияға функционалдық ауысуды білдіреді.

Қайшылықты қолдану

Кейінгі қолданыста қарама-қайшы мағынада "ерікті" сөзі қолданылады, яғни бөлік міндетті емес екенін көрсетеді. Концерттегі қиын бөлімге редактор "облигато" деп аталатын оңайрақ нұсқаны ұсынуы мүмкін (бірақ көбінесе және дұрысырақ "оссия" деп аталады); немесе шығармада "облигато" деп белгіленген бір немесе бірнеше жекелеген аспаптарға арналған бөлік болуы мүмкін, ол маңызды емес, тек әсемдеу үшін қосылған; шығарма толық және қосымша бөліксіз орындалуы мүмкін. Мұндай бөлімді дәстүрлі түрде "ad libitum", немесе "ad lib.", немесе жай ғана "ерікті" деп атайды, себебі "ad lib." әртүрліше түсіндірілуі мүмкін.

Қазіргі қолданысы

Классикалық музыкада бұл термин қазіргі заманғы музыканттардың арасында қолданыстан шығып қалды, себебі композиторлар, орындаушылар және тыңдаушылар музыкалық орындау туралы шешімдер қабылдағанда музыкалық мәтінді басты нәрсе деп санайды. Осының салдарынан, партитурада нақты басқаша көрсетілмесе, барлығы obbligato ретінде қарастырылады. Бұл термин әлі де оркестрлік шығармадағы ерекше көзге түсетін, бірақ соло концерттегідей айқын емес аспаптық солистік бөлімді білдіру үшін қолданылады, мысалы, төменде айтылған Bloch's Concerto Grosso сияқты. Қазіргі уақытта бұл термин көбінесе өткеннің музыкасы туралы әңгімелесу үшін қолданылады. Дегенмен, заманауи қолданыстың бір мысалы – Эрик Сатидің "Кеудесі құрғаған эмбриондар" (Embryons desséchés) шығармасының үшінші бөлімі, онда obbligato шамамен жиырма F мажорлық аккордтан тұрады және олар fortissimo темпімен орындалады (бұл Бетховеннің симфониялық стилін пародиялайды). Сондай-ақ, бұл термин мүлдем басқа мағынада қолданылады, ол қарсы әуенді білдіреді.