Кіріспе

Вестборн немесе Килберн – Лондондағы Темза өзенінің кішкентай саласы. Ол Хэмпстед және Брондесбери парктерінде басталып, Килберн мен Бейсвотер (Паддингтонның батыс жағы) арқылы оңтүстікке қарай ағып, Хайд-парктің Серпентин көлінің шығыс жағынан айналып өтеді, содан кейін орталық Челси арқылы Слоан-скверге дейін жалғасады. Ол Корольдік Челси ауруханасының Ранелаг бақтарының оңтүстік жағынан өтіп, Лондоның ішкі аймағындағы ескі, бірақ кең ауқымды біріктірілген кәріз жүйесіне құяды, сондай-ақ, 2021 жылы аяқталуға тиіс жобамен азайтылатын, ерекше төгілулермен (Inner London Tideway) байланысады. 19 ғасырдың соңынан бері оның су жиналатын аймағындағы халық саны артып, Бектон кәріз суларын тазарту стансасына және оған байланысты төлемдерге түсетін жүктемені азайту үшін оның тар алабына жеке су өткізгіштер мен қоғамдық жер үсті су ағындары жәрдемдесті. Оның төмендігі гравитациялық біріктірілген кәріз үшін сенімді бағыт ретінде пайдаланылады және қабылданып алынды. Серпентиннің пайда болуы осы суға байланысты, ол ұзын, әсем жаяу көпірмен және түрлі іс-шаралармен байланысты көл, және бүгінде үлкен тереңдіктен алынған, аз ластанған суды пайдаланады.

Аттар

Өзен бастапқыда Килберн деп аталды (Cye Bourne – royal stream, 'Bourne and burn' – бұл герман тіліндегі «rivulet» сөзіне балама, географиялық терминдегі 'winterbourne' сияқты), бірақ әр түрлі уақытта және әр түрлі жерлерде Келеборн, Килберн, Бейсуотер, Бейсуотер өзені, Бейсуотер бұлағы, Серпентин өзені, Борн, Вестберн бұлағы, Ренелаг өзені және Ренелаг канализациясы деп белгілі болды. Оның мөлшері Флот өзеніне шамалас.

Курс

Хэмпстед пен Брондесбери паркіне қарай бірнеше бастаулардан шығып, өзен немесе дренаж Килберн арқылы оңтүстікке қарай ағады (сол кезде өзеннің аты да осылай аталған), Килберн парк жолымен батысқа қарай, содан кейін Ширленд жолымен оңтүстікке қарай жүреді. Бишопс Бридж Роудты кесіп өткеннен кейін өзен шамамен оңтүстікке қарай ағып, қазіргі Крейвен Террасы мен Глостер Террасы арасымен өтеді. Осы тұста өзен 19 ғасырдың басына дейін Бейсуотер булағы деп белгілі болған, және осы атаудан қазіргі Бейсуотер ауданы атын алған. Алғашқыда Бейсуотер – өзеннің 1652 жылы «Байардс Уотерлинг», ал 1654 жылы «Байардс Уотерлинг Плейс» деп аталатын жерге жеткен жері. Байардс суару орны туралы 1380 жылға дейін айтылған. XVIII ғасырда осы жерде бірнеше үй болған, және, көрінеді, Байард есімді адам бұл жолда (бұрынғы Уксбридж жолы) аттарды суаруға пайдаланған немесе ұсынған. Өзен Хайд паркіне қазіргі Серпентин тұсында кіреді, ал парктің ішінде Тибёрн Брук қосымша өзенімен бірігеді. Серпентин 1730 жылы королева Каролинаның (Георг II-нің әйелі) бастамасымен Вестборн өзеніне бөгет салып, корольдік паркті әдемілету мақсатымен құрылды. Вестборн 1834 жылы Серпентинге су беруді тоқтатты, себебі құбырланған Вестборн ең қолайлы негізгі кәрізге айналды, ал Серпентин қазір Хайд паркінің астындағы крейданың жоғарғы қабатынан үш ұңғыма арқылы сумен қамтамасыз етіледі. Серпентин бүкіл елдегі саябақтар мен бақтарда кеңінен үлгі алынды. Вестборн немесе Бейсуотер сулары бастапқыда таза болған, сондықтан 1437 және 1439 жылдары Вестборннан суды Лондон қаласына ішуге тасымалдау үшін құбырлар тартылды. Алайда, 19 ғасырда суды кәріз ретінде пайдалану және дәретханалардың санитарияның басым түріне айналуынан су ластанды. 19 ғасырда жасалған, бұрандалы бөліктері бар, ол платформалардың соңына қарай, шығуларға жақын төбеден төмен орналасқан. 1940 жылғы қарашада Лондонды бомбалау кезінде станция қирады, бірақ құбыр зақымдалмады. Корольдік әскери аурухана бақшасының шығыс жағынан және Челси казармасының бұрышынан ағып өткеннен кейін, ағындық барлық ерекше жағдайларда Жозеф Базальгеттің Солтүстік төменгі деңгейлі кәрізіне құйылуға арналған. Лас судың бір бөлігі батыстан келген қосымша ағындармен жүйеге толып, жақсарту ретінде Темза су тасқыны схемасының туннелі осы кәріздің жұмысын жалғастыруға мүмкіндік береді. Челси көпірінен батысқа қарай құмға қарсы тоқтау орны бар. Ренелаг кәрізі деп аталатын авариялық біріктірілген кәріздің ағып кетуі, жоғары су болмаса, айқын көрінеді. Біріктірілген кәріздің ағыны Лондон кәріз жүйесіндегі оның көлеміне төтеп бере алатын екі тосқауыл кәріз – Орта деңгейлі кәріз және Солтүстік төменгі деңгейлі кәріз арқылы ұсталып қалуға бағытталған.

Карталар

Вестборнның толық ағысының ең жақсы және ең түсінікті картасы Виктория дәуіріндегі көше жоспарының үстіне салынған, J. G. Уоллердің Лондон және Миддлсекс археологиялық қоғамының еңбектерінде жарияланған мақаласында кездеседі, 6-том (1882) 272–279 беттер. Уоллердің картасы көрсеткендей, өзен ешқашан Вестборн Гроувтың ең шығыс шегінен батысқа қарай аққан емес, Ноттинг Хилл (бұл жолдың шығыс-батыс бағыты Куинсвейде аяқталады). Вестборн Гроув, атынан көрініп тұрғандай, Борн өзенінің батысында жатыр.