Кіріспе

Голланд зерттеушісі (1627 жылы қайтыс болған)
Голланд капитаны, губернаторы және Голланд Шығыс Үндістан компаниясының әкімшісі

Адриан Курцен Блок (шамамен 1567 – 27 сәуір 1627) – голланд жеке саудагері, капер және кеме капитаны. Ол 1611 жылдан 1614 жылға дейінгі төрт саяхатында қазіргі Нью-Джерси мен Массачусетс арасындағы жағалау және өзен аңғарларын зерттеуімен ең көп танымал, бұл Генри Гудзонның 1609 жылғы экспедициясын жалғастырды. Ол, мүмкін, Блок аралына және Род-Айлендке ат қойған, сондай-ақ Американың жергілікті халқымен ерте сауда қатынастарын орнатқан. Ол 1614 жылғы соңғы саяхатының картасы үшін де белгілі, онда Атлантика орталық аймағының көптеген ерекшеліктері алғаш рет көрсетілген және «Жаңа Нидерланд» термині алғаш рет осы аймаққа қолданылған. Ол Лонг-Айленд шығанауына және Коннектикут өзеніне кірген, сондай-ақ Манхэттен мен Лонг-Айленд аралдары екенін анықтаған алғашқы еуропалық болып есептеледі.

Ерте өмір

Блок уақытының көп бөлігін теңізде өткізсе де, Амстердамды өз үйі деп санады. Сол жерде, 1603 жылғы 26 қазанда ол Неелтье Хендрикс ван Гелдерге үйленді, одан 1607 мен 1615 жылдар аралығында бес немесе алты бала дүниеге келді. 1606 жылы олар Амстердамның Оуд Ваал көшесіндегі «Екі шапанды қарға» (De Twee Bontecraijen) деп аталатын үйге көшіп, Блоктың өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. 1590 жылдары Блок Солтүстік Еуропадан ағаш тасымалдаумен айналысты, орманды қырқып таусылған Испанияға ағаш жеткізді. Мысалы, 1596 жылғы сәуірде ол Норвегия ағашын Бильбаоға жеткізгені туралы мәлімдеме бар. Одан ол Кадиске тауар сатып алу үшін Рибадеоға бағытталды. 1601 жылғы сәуірде ол Амстердамнан Голландиялық Шығыс Үндістанға (сол кезде, мүмкін, Молукка аралдарына дейін) кемелер колоннасымен бірге аттанды және 1603 жылы үйге оралды, бұл сол кезде Еуропада тиімді сауда нарығы болды. Корнелис Рийсер 1611 жылы «Сент-Питер» кемесімен сәтті оралды, ал Блок пен оның әріптесі капитан Хендрик Кристиансен келесі жылы, 1612 жылы «Фортуйн» және лютеран саудагерлері тобымен жабдықталған тағы бір кемемен терілер мен жергілікті сакемнің екі ұлын әкеліп қайтты. Жаңа Нидерландыға теңіз сапары шамамен он аптаға созылды, кейде одан да ұзаққа. Тери саудасының табысты болуы Нидерланд Республикасының басқарушы органы – Штаттар генералын 1614 жылғы 27 наурызда мәлімдеме жасауға итермеледі. Онда жаңа елдер, портер және өткелдерді ашқандарға, егер өтініш беруші оралғаннан кейін 14 күн ішінде толыққанды есеп тапсырса, үш жыл ішінде ашылған аумақтарға төрт сапарға арналған эксклюзивті патент берілетіні көрсетілді.

1614 жылғы экспедиция

1613 жылы Блок төртінші рет «Тайгер» кемесімен төменгі Гудзонға сапар жасады, оған сауда үшін арнайы жабдықталған бірнеше кеме ілесіп келді. Манхэттеннің оңтүстігінде «Тайгер» кемесі кездейсоқ өрт сөндірілмей жанып кетті. Осы кемеде ол Ист-Риверді зерттеді және Хеллегаттан (қазір Хелл Гейт деп аталады) және Лонг-Айленд бұғазына кірген алғашқы еуропалық болды. Бұғаз бойымен саяхаттап, ол Хаусатоник өзеніне (оған «Қызыл төбелер өзені» деген ат қойды) және Коннектикут өзеніне кірді, оны қазіргі Коннектикут штатының астанасы Хартфорд орнына дейін, өзен бойымен шамамен алпыс мильге дейін зерттеді. Лонг-Айленд бұғазынан шығып, ол өзінің атымен аталған Блок аралын және Наррагансетт шығанағын картаға түсірді, онда ол топырағының қызыл түсіне (голланд тіліндегі «rood») орай «Руд Эйландт» деп атаған болуы мүмкін. Кейп-Кодта экспедицияның басқа кемелерінің бірімен кездесіп, Еуропаға қайту алдында «Онуст» кемесін қалдырды.

Колониядағы өмір

Блоктың саяхаттары Коннектикуттың жаулап алынуына соқтырды. Өмір қиын болды, себебі ол Коннектикут өзенінің мұзға айналуына байланысты қыс мезгілінде осы жерге қоныстанды. Блок өзенмен жоғары қарай жүзіп, кейін Хартфордқа айналған голландтық бекінісін құрды. Ол Фишер аралына (Вишер аралы) кемедегі жолдасының құрметіне ат қойған. Географиялық жағынан Нью-Йоркке қарағанда Коннектикутқа жақын болғанымен, арал Лонг-Айлендтің Саффолк округіне қарасты.

Жаңа Нидерланд компаниясы

Қайтып оралғаннан кейін Блок өзінің саяхатын және сол кездегі белгілі ақпаратты біріктіріп карта жасады. Блок картасы "Жаңа Нидерланд" атауын алғаш рет ағылшын Виргиниясы мен француз Канадасы арасындағы аймаққа қолданды, сондай-ақ Лонг-Айлендті арал ретінде көрсеткен тұңғыш карта болды. 1614 жылғы 11 қазанда Блок Кристиансенмен және басқа он екі саудагерден құралған топ Штаттар Генералына осы аймаққа эксклюзивті сауда құқығын беру туралы петиция ұсынды. Олардың, жаңа құрылған New Netherland Company компаниясына үш жылға созылған, солтүстік ендігі 40-шы және 45-ші параллельдер арасында сауда жасауға эксклюзивті құқық берілді.

Соңғы сапарлары мен өлімі

1614 жылы шілдеде Амстердамға оралғаннан кейін ол Жаңа дүниеге ешқашан қайта оралмады. 1615 жылы Блок Нордш Компаниясы тарапынан Шпицбергенге жіберілген үш әскери кеме мен он бір кит аулау кемесінің бас комиссары болды. Ол 1627 жылы қайтыс болғанға дейін теңізде жүзіп өтті. Сол жылы 27 сәуірде Амстердамның Оуде Керк шіркеуіне, одан екі жыл бұрын қайтыс болған әйелінің қабірінің жанына жерленді.

Мұра

Коннектикут штатының Хартфорд қаласындағы Коннектикут өзенінде жүргізілген миллиондаған долларлық қайта құру жобасы Адриан Блоктың құрметіне "Адрианның қонысы" деп аталды. Адриан Блоктың есімімен Флашинг, Куинс (Нью-Йорк) қаласындағы орта мектепке және Род-Айленд штатының оңтүстік жағалауындағы Блок аралына ат қойылған.