Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Афинаның солтүстігіндегі Грекияның Аттика аймағындағы тау тізбегі. Парнита тауы (, , Katharevousa және Πάρνης Parnis / Parnes; кейде Parnetha) – Афинадан солтүстікке қарай орналасқан, тығыз орманды таулар тізбегі, Аттика түбегіндегі ең биік тау. Биіктігі 1413 метр, ал шыңы Каравола (Καραβόλα) деп аталады. Таудың көп бөлігі ұлттық парк мәртебесіне ие және 1961 жылы құрылған жабайы құстардың қорғалған ортасы болып табылады. Шыңы Ахарннан солтүстікке қарай 18 шақырым, ал Афина қаласының орталығынан солтүстікке қарай 30 шақырым жерде орналасқан. Таудың ауданы шамамен 250 шаршы километрді құрайды. Басқа шыңдарға Мавровуни (Μαυροβούνι), Орнио (1350 м), Ареа (1160 м), Авго немесе Авгхо (1150 м) және Ксеровуни (Ξεροβούνι, "құрғақ тау" деген мағынада: 1120 м) жатады. Сондай-ақ, Мпафи және Флампури атты екі пана бар. Таудың атауы ежелгі заманға дейін жетеді, ол Акарна және Децелияның ежелгі аймақтарының құрамында болған.
A mountain range in Attica, Greece, north of Athens. Mount Parnitha (, , Katharevousa and Πάρνης Parnis/Parnes; sometimes Parnetha) is a densely forested mountain range north of Athens, the highest on the peninsula of Attica, with an elevation of 1,413 m, and a summit known as Karavola (Καραβόλα). Much of the mountain is designated a national park, and is a protected habitat for wildfowl, first created in 1961. The summit is located 18 km north of Acharnes and about 30 km north of the Athens city center. The mountain covers approximately 250 km² of land. Other peaks include Mavrovouni (Μαυροβούνι), Ornio (1,350 m), Area (1,160 m), Avgo or Avgho (1,150 m), and Xerovouni (Ξεροβούνι, meaning "dry mountain": 1,120 m). It also has two shelters Mpafi and Flampouri. The name of the mountain dates back to ancient times, when it was under the ancient demes of Acharnae and Decelea.
География
Таудың айналасындағы қалалар: Аспропиргос, Фили, Ахарнес, Варимбомби, Тракомакедон, Декелея, Авлона және Агиос Стефанос, сондай-ақ Агиос Меркуриос елді мекені. GR 1 (E75) тас жолы мен Кефис өзені таудың солтүстік және шығыс бөлігін айналып өтеді, ал Аттики Одос тас жолы (GR 6) оның оңтүстігінен өтеді. Таудан Парнитаның солтүстік-шығысындағы таулардың, шығыстағы Пентилидің, оңтүстік-шығыстағы Гимметтің, оңтүстіктегі Айгалеоның және батыстағы тағы бір таудың панорамалық көрінісі ашылады. Оның ең биік нүктесінен Триасия жазығын, Сароника шығанағын, Саламина, Айгина және Солтүстік аралдарын, Оңтүстік Эвбея шығанақтарын және Эвбея аралын, сондай-ақ Орталық және Солтүстік Үлкен Афинаның көп бөлігін көруге болады. Ашық күндері көрініс солтүстік Беотияға және Пелопоннеске дейін созылады.
Towns surrounding the mountain include Aspropyrgos, Fyli, Acharnes, Varymbombi, Thrakomakedones, Dekeleia, Avlona and Agios Stefanos as well as the settlement of Agios Merkourios. The highway GR 1 (E75) surrounds the northern and eastern part of the mountain along with the Cephissus river, while the Attiki Odos motorway (GR 6) runs to its south. The mountain offers panoramic views of the mountains northeast of Parnitha, Penteli to the east, the Hymettus to the southeast, the Aigaleo to the south and another to the west; from its summit, one can also see the Thriasian Plain, the Saronic Gulf including the islands of Salamina, Aigina and the North, the South Euboean Gulfs and island of Euboea, and most of central and northern Greater Athens. The view during clear days can extend to northern Boeotia and the Peloponnese.
Климат
Парнита тауында жылы, Жерорта теңізі климаты (Csb) басым, қыста жиі қар жауады, ал жазда ылғалды ауа температурасы жағымды болады. Тау шығыс және оңтүстік Аттика аймақтарынан гөрі әлдеқайда ылғалды. Тау бірнеше күшті қар боранына тап болды, соның ішінде 2005 және 2006 жылдары екі рет, көліктерді қамап, жолдар мен канат жолын жапты.
Parnitha mountain has a warm summer Mediterranean climate (Csb) with frequent snowfalls in winter and pleasant temperatures in summer. The mountain is significantly wetter than areas of east and southern Attica. The mountain was also affected by several major blizzards, including two in 2005 and 2006, stranding cars and closing roads, as well as the cable car.
Экология
Алеппо қарағайларының ормандық өсімдіктері 1000 метрден төменгі барлық беткейлерді жабады және 2005 және 2007 жылдары болған сияқты орман өрттерінің қаупіне жиі ұшырайды. 1000 метрден жоғары жерлер негізінен грек шыршаларымен, шөптермен және бұталармен жабылған, ал 300 метрден төмен жерлерде көбінесе егістік жерлер мен шығыс жағындағы қалалық үйлер орналасқан. Таудан 1000-ға жуық өсімдік түрін табуға болады, оның ішінде крокустар мен лалагүлдер де бар. Тау қызыл бұғылардың (Cervus elaphus) туған жері болып табылады, олар ежелгі заманнан бері белгілі. 2007 жылғы қайғылы өрттен (төменде қараңыз) кейін олардың саны одан да азайды. Солтүстік-батыс жақта бірнеше ірі кен орындары орналасқан, ал олардан алынған кен жақын жердегі өнеркәсіптік аймақтағы зауытқа тасымалданды. 2021 және 2023 жылдары тағы да орман өрттері болды, нәтижесінде таудың орманының тек солтүстік бөлігі ғана өрттен зардап көрмеді.
Forests of Aleppo Pine cover all slopes beneath 1,000 m altitude, and are often threatened by forest fires, such as happened in 2005 and 2007. Above 1,000 m it is covered principally in Greek Fir, grasses and shrubbery, and beneath 300 m mainly farmlands and suburban housing to the east. About 1,000 species of plants can be found on the mountain, including crocus and tulips, and the mountain also provides a native habitat to its red deer (Cervus elaphus), which were known in ancient times. After the traumatic fire in 2007 (see below), they are even scarcer. Several large mines lie to the northwest, and the ore from them was shipped to a nearby factory in industrial areas. Further forest fires occurred in the summers of 2021 and 2023 leaving only northern parts of the mountain forest unburned.
Тарихи ескерткіштер мен қызықты жерлер
Парнитта археологиялық қызығушылық тудыратын бірнеше орын бар. Ежелгі заманда таудың үстіне Аттика түбегін және әсіресе классикалық Афинаны бооттар мен солтүстіктен келген басқа да жаулардан қорғау үшін бірнеше бекіністер салынған. Бүгінде Филе қамалы сияқты кейбір қамалдар жақсы сақталған, ол Парнитаның батысында 687 метр биіктікте орналасқан. Басқа да маңызды қамалдар – Дервенохория аймағындағы Панактон және Цитарон тауының жанындағы Элеутерае қамалы. Декелея қазіргі Татоидағы бұрынғы патша сарайы орнында маңызды бекініс болды, ал Лимико бекінісі таудың тереңінен, оның шыңына қарай солтүстікке қарай орналасқан. Кейінгі кезеңдердің ескерткіші – Клейстон монастыры. Бұл 13 ғасырға жататын Византия монастыры. Ол 1209 жылы Папа Иннокентий IV Кирас монастыры деп атаған. Парнитаның оңтүстік-шығысында, тығыз орман ішінде Татои сарайы орналасқан. Бұл грек патшалық отбасының сарайы, ол 19 ғасырда салынған. Бүгінде ол тасталып кеткен. Парнитта табиғи ескерткіштер де бар. Панас үңгірі таудың батыс беткейінде 750 метр биіктікте орналасқан. Ежелгі заманда ол құдайға табыну орны болған. Үңгірдің жанында Гурас тік жарқабаты мен Келадонас өзенінің шатқалы орналасқан. Таудың әдемі орындарының бірі – Афиднеске жақын, таудың шығыс беткейіндегі Белеци көлі, ол көшпенді құстар үшін маңызды орын. Жалпы алғанда, ұлттық саябақ "Афинаның өкпесі" деп белгілі.
Parnitha has several places of archaeological interest. In antiquity, several fortresses had been built on the mountain, for the defense of the peninsula of Attica and more specifically Classical Athens against the Boeotians and others enemies from the north. Today some fortresses are kept in good condition such as the Phyle fortress, at a height of 687 meters in the west of Parnitha. Other notable fortresses are the Panakton, in the area of Dervenochoria and Eleutherae fortress near Mount Cithaeron. Dekeleia was also an important fortress on the site of modern day former royal palace in Tatoi, and the fort of Limiko was situated deep inside the mountain, just north of its peak. A notable monument of later periods is the Monastery of Kleiston. It is a Byzantine monastery dated from 13th century. It is mentioned by Pope Innocent IV in 1209 with the name Monastery of Kyras. Southeast of Parnitha, in a dense forest, is Tatoi Palace. It was the palace of the Greek royal family and it was built in 19th century. Today it is abandoned. Parnitha has also natural monuments. The cave of Panas is on the west slopes of the mountain at a height of 750 meters. It was a worship site in antiquity. Near the cave there is the steep gorge of Gouras and the gorge of Keladonas river. A beautiful site of the mountain is Beletsi Lake, on the east slopes of the mountain, near Afidnes, and it is important place for migratory birds. In general, the national park is known as the "lungs of Athens".
Заманауи құрылғылар
Мон Парн казиносы таудың шамалы төменгі жағында орналасқан және оған аспалы кабельдік жол арқылы қол жеткізуге болады. Парнитта екі паналау орны бар, олардың ең танымалсы – Мпафи. Таудың айналасында көптеген жаяу жолдар мен ормандық жолдар салынған. Сондай-ақ тауда 1950 жылдардың ортасынан бері радио және теледидар хабарларын тарату үшін екінші қуатты трансляциялық станция орналасқан, ол ERT, ANT1, Mega, Alter сияқты телеарналар мен Super Sport, Seven X, Filmnet сияқты спутниктік арналар, ERA Radio, Klik FM, ANT1 Radio, Ciao FM, Rhythmos, Super Sport FM, Top FM және тағы да басқа радиостанциялар арқылы хабар таратады. Бұл тауға дейін салынған жол 20-ғасырдың ортасында асфальтталған.
A casino, the Mont Parnes Casino, is located near the top of the mountain and is served by a suspended cable car. Two shelters are also on Parnitha, the most known of which is Mpafi. A series of trails are found around the mountain as well as forest roads, and also on the mountain is Athens' second transmitter, broadcasting radio and television since the mid 1950s, across the range of television channels from ERT, ANT1, Mega, Alter and more, to satellite, including Super Sport, Seven X and Filmnet, and a multitude of radio including ERA Radio, Klik FM, ANT1 Radio, Ciao FM, Rhythmos, Super Sport FM, Top FM and others. The supporting road connection was paved in the mid 20th century.
2007 жылғы орман өрті
Парнита 2007 жылғы 28 маусымда таң және түстен кейін болған орман өртінен ауыр зардап шекті. Өрт бірнеше күнге созылып, шамамен 56 км² жерді өртеді; бұл Пенелиде болған өрттен кейін префектурада тіркелген ең ірі өрттердің бірі болды. Қираудың ауқымы күтпеген еді. Дегенмен, 1960 жылдары кішкентай өрт болған. Өрт екі префектурадағы ондаған гектар орманды жалмап кетті. Тау аймағының және оның шеттерінде өрт сөндірушілер, тікұшақтар мен ұшақтар жұмылдырылды, алып өртті сөндіруге күш салды, оны тоқтатуға бірнеше күн кетті. Өрт қарқынды желдің көмегімен жылдам тарады және Үлкен Афинаның солтүстік-батыс шеттеріне, соның ішінде Ано Лиосияға, Файли, Тракомакедон, Пили және таудың солтүстігіндегі Скоура мен Шиматари сияқты қалалар мен ауылдарға жетті. Афина тұрғындары түн бойы тау беткейінің жанып тұрғанын көрді. Боэтиядағы Шиматарида бірнеше гектар орман мен кәсіпорындар қирады. Өрт сирек кездесетін грек шыршасы мен Алеппо қарағай орманының 80%-ын, қызыл бұғының (жою қаупі төнген түр) 150 бас жануарын, құстар мен басқа да сирек кездесетін жануарларды жойды. Жасыл шыршалар мен қарағайлардың қалдықтары оның шеттеріне шашырап жатыр. Ауқымды қираудан шыққан түтін Аттика, оңтүстік Эвбея, Хиос арқылы Түркия шекарасына дейін, шамамен 350 км қашықтыққа дейін созылды. 30 маусымда өрт көбінесе тоқтатылды және жаңа өрттер туралы ескертулер азайды, себебі таудың жекелеген бөліктерінде тек бірнеше өрттер баяу жанды. Басты өрт 1 шілдеде толыққандай сөндірілді. Жанып кеткен аймақтардың шеттерінде 30 маусымнан кейін бірнеше өрттер бөлек учаскелерде баяу жанды, бірақ кеңеюі баяу болды. Ғалымдардың пікірінше, аймақтың қалпына келуіне бір ғасырға дейін уақыт қажет болуы мүмкін. Олардың болжамы бойынша, бұл шығын алдағы жылдары ғана сезіле бастайды: ауа сәл тозады, ал Афинадағы ауаның ластануы мен тұманның бұрыннан белгілі проблемалары қайта пайда болып, күшейе түсуі мүмкін. Температура да көтерілуі мүмкін және бірнеше жыл бойы су тасқыны қаупі туындауы мүмкін. Қоршаған орта министрлігі қазір орманды қайта жаңарту бағдарламасын қарастырып жатыр, ал көптеген азаматтар Афина көшелеріне шығып, жағдайды басқаруға наразылық білдірді. Соңғы уақытта орманды қайта ағаштандыру жұмыстары жүргізіліп жатыр, үкімет таудың айналасына отырғызу үшін ондаған мың ағаштарды алуда, олардың көпшілігі елден тыс жерлерден, бірақ әзірге көлемі шағын. Өрттің себебін анықтау бойынша тергеу жалғасуда. Бір болжам бойынша, өртке бірнеше күн бұрын 47 градусқа дейін көтерілген ыстықтан артық жүктеліп, қызған трансформатор жарылған. Тағы бір пікір бойынша, бұл соңғы онжылдықтарда Грекиядағы орманды жерлерді заңсыз тазалау үшін бұрын қорғалған жерлерді кеңейту мақсатымен жасалған көптеген өртке қарсы шабуылдардың бірі болуы мүмкін.
Parnitha suffered extensive damage from a wildfire on Thursday, 28 June 2007 around the morning and noon hours, continuing for several days and burning approximately 56 km² of land; one of the worst recorded wildfires in the prefecture after that of Penteli. The magnitude of the devastation was unforeseen. A smaller fire had, however, taken place in the 1960s. The fire consumed dozens of acres of forest across two prefectures. Firefighters, helicopters, and planes were brought into action across the mountain area and its edges fighting the enormous blaze, which took days to contain. It spread rapidly with the help of intense winds, and intensified into the northwestern edges of Greater Athens, including both Ano Liosia and towns and villages such as Fyli, near Thrakomakedones, Pyli and both Skoura and Schimatari north of the mountain. From Athens, inhabitants could see the mountainside burning throughout the night. In Schimatari in Boeotia, it ruined several acres of forest and businesses. The fire claimed 80% of the rare Greek Fir and Aleppo Pine forest, 150 animals of the red deer population (an endangered species), birds, and other rare animals. The remains of the green firs and pines are scattered around its edges. The smoke from the massive destruction formed a line that traveled east over Attica, southern Euboea, Chios, to the edge of Turkey, approximately 350 km away. On June 30, the fire was mostly contained and warnings of new fires were reduced, as only a few fires were slowly burning sporadically in separate parts of the mountain. The main blaze was completely put out on July 1. At the edges of the burnt parts, several fires slowly continued to burn in sections after June 30, with a slow expansion. Scientists estimate that the area's recovery time may be as long as a century. They predict the effect of the loss will only begin to be felt in the coming years; the air may become a little stale and the already known problems of air pollution and smog in Athens may reappear and intensify. Temperatures could also rise and flooding may become a problem for several years. The Ministry of Environment is currently considering a conclusive reforestation program, while many citizens marched on the streets of Athens to express their disapproval of the handling of the situation. More recently, reforestation has been underway, and the government will be receiving tens of thousands of trees to be planted around the mountains, most of them from outside the country, albeit at a small scale thus far. Investigations are still underway as to the fire's cause. One scenario suggests a transformer belonging to a major power line exploded due to overuse and overheating by the 47C heatwave, some days before the fire. Another holds that this was one of the many arson attacks that have claimed forested land in Greece over recent decades to illegally clear formerly protected land for expanded real estate.