Кіріспе

Ағылшын әдеби сыншысы (1893–1979) Ивор Армстронг Ричардс (CH) (26 ақпан 1893 – 7 қыркүйек 1979), Кембридж университетіндегі Магдалина колледжінде оның зиялық қабілеттерін Чарльз Хиксон «Кэбби» Спенс дамытты. Ол әдебиет бойынша формалды білімі болмастан мансабын бастады; Кембридж университетінде философияны («адамгершілік ғылымдары») оқыды, осыдан 20 ғасырда әдебиеттануды жеке мамандық ретінде қарастыру мүмкін емес және оны философия, психология немесе риторика сияқты туыс саламен бірге оқу керек деген тұжырымын жасады. Оның алғашқы оқытушылық қызметтері қосымша штаттық қызметкер ретінде болды: Кембриджде Магдалина колледжі Ричардсқа ағылшын әдебиетінің жаңа және сынақтан өтпеген академиялық саласын оқыту үшін жалақы төлемеді. Ол ескі үлгідегі оқытушы сияқты, студенттер сыныпқа кіргенде апталық оқу ақысын тікелей қабылдады. 1926 жылы Ричардс Уэльсте тау шаңғысынан демалыс алғанда танысқан Дороти Пиллейге үйленді. 1929–30 оқу жылында Ричардс Пекиндегі Цинхуа университетінде қарапайым ағылшын тілі мен поэзияны оқытты. 1936–38 оқу жылында Ричардс Қытайдың ортологиялық институтының директоры болды. «Әдеби сынның қағидалары» еңбегінде Ричардс форма, құндылық, ырғақ, коэнестезия (әртүрлі органдардан келетін тітіркендіргіштердің әсерінен адамның денесінде өмір сүруін сезіну), әдеби жұқпалылық, аллюзия, әртүрлі интерпретациялар және сенім тақырыптарын талқылайды. Ол «Кітап – ойлау машинасы, бірақ ол соның ішінде үрлегіштің немесе локомотивтің қызметін алмастыруы міндетті емес» деген қағидадан бастайды. «Практикалық сын» (1929) – әдеби мәтінге нашар жауап берудің эмпирикалық зерттеуі. Кембридж университетінде ағылшын әдебиетінен оқытушы Ричардс студенттерінің сындық ойлау қабілетін сынады; ол он үш өлеңнен авторлық және контексттік ақпаратты алып тастады және студенттерден әдеби мәтінге тиісті жауап беруге кедергі келтіруі мүмкін себептерді анықтау үшін интерпретация жазуды сұрады. Педагогикалық тәсілдегі бұл тәжірибе – контекстсіз сындық оқу – университет студенттері мен қарапайым оқырмандар жасаған мәтіндік қателіктердің алуан түрлілігі мен тереңдігін көрсетті. Осы педагогикалық тәсілден туындаған сындық әдіс жаңа герменевтиканы, жаңа интерпретация әдістемесін ұсынбады, бірақ университет студенттерінің өзіндік баяндаған сындық интерпретацияларын талдау арқылы әдеби интерпретацияның сын процесінің мақсаттары мен тиімділігін күмәндандырды. Осы мақсатта тиімді сындық жұмыс әдеби мәтінді объект ретінде тығыз эстетикалық интерпретациялауды қажет етеді. Интерпретациялық сынды негіздеу үшін Ричардс метафора, құндылық және тон, стандартты жауап, бастапқы әрекет және жалған мәлімдеме, сондай-ақ екіұштылық теорияларын ұсынды. Бұл соңғы тақырып, екіұштылық теориясы, Ричардстың бұрынғы студенті Уильям Эмпсонның «Екіұштылықтың жеті түрі» (1930) еңбегінде дамыды; сонымен қатар, «Әдеби сынның қағидалары» мен «Практикалық сынға» қосымша, Эмпсонның екіұштылық туралы кітабы Жаңа сын әдістемесі үшін үшінші іргелі құжат болды. Ричардс үшін әдеби сын импрессионистік, көптеген оқырмандарға түсінуге қиын абстрактілі болды; ол әдеби сынның мағынаны білдіруде және коннотация арқылы дәлдікке қол жеткізе алатынын ұсынды. Сындық дәлдікті орнату үшін Ричардс поэзия жазу мен оқудың психологиялық процестерін зерттеді. Поэзияны оқып, оның мәнін түсінуде «өзімізді ретке келтіре алатын болсақ, бізге басқа ештеңе қажет емес»; оқырман поэзияға сенуі міндетті емес, өйткені поэзияның әдеби маңызы оқырманның эмоцияларын оятуда.

Жаңа сөздік

Риторик ретінде Ричардс риториканы зерттеудің ескі түрі (дискурс өнері) аргументтерді құрастырудың техникалық жақтарымен және қақтығыстармен тым көп айналысатынын айтты. Оның орнына, ол "жаңа риториканы" тілдің қалай жұмыс істейтінін анықтау үшін, "қателіктерді түсіну және оларды жою жолдарын зерттеу" ретінде, дискурстың бөліктерінің мағынасын зерттеуді ұсынды. Ол түсініксіздіктің болуын қалыпты жағдай деп есептеді, сондай-ақ мағыналардың (денотация және коннотация) сөздерге ішкі тән емес, оқырманның, тыңдаушының және көрерменнің түйсігіне ішкі тән екенін айтты. Адамдар тәжірибеден жинаған қолданыстары арқылы, ауызша және жазбаша тілде "сөздердің сөйлемде қалай қолданылатынына" қарай мағынаны анықтап, шешеді.

Семантикалық үшбұрыш

Ричардс пен Огден сөздердің мағынасын жақсырақ түсіну үшін семантикалық үшбұрышты жасады. Семантикалық үшбұрыштың үш бөлігі бар: символ немесе сөз, нысан және ой немесе сілтеме. Оксфорд ағылшын сөздігі Ричардстың 1951 жылы кибернетика бойынша сегізінші Мейси конференцияларында «feedforward» терминін енгізгенін көрсетеді. Нәтижесінде, бұл термин Ричардстың интеллектуалдық және сындық ықпалын кибернетика саласына кеңейтті, ол терминді түрлі контекстерде қолданды. Сонымен қатар, Ричардстың студенттерінің бірі Маршалл Маклюхан болды, ол да бұл термин мен «feedforward» тұжырымдамасын қолданды және дамытты. Ричардстың сөзіне сәйкес, «feedforward» – бұл өз сөздеріміздің әсерін болжау үшін өзіміздің сыншымыз болып әрекет ету концепциясы. Ол кері байланысқа қарама-қарсы бағытта жұмыс істейді деп есептеледі, бірақ мақсаты бір: түсініксіз ұғымдарды нақтылау. Барлық коммуникация түрлерінде кездесетін «feedforward», жазушыға өз сөздерінің аудиторияға тигізер әсерін болжауға мүмкіндік беретін алдын ала сынақ ретінде қызмет етеді. Ричардстың пікірінше, «feedforward» жазушыға мәтінмен жұмыс істеуге және жақсы нәтиже алу үшін қажетті өзгерістер енгізуге мүмкіндік береді. Ол «feedforward» қолданбаған коммуникаторлар догматикалық көрінеді деп санайды. Ричардс «feedforward» идеясы мен маңыздылығы туралы «Спекулятивтік құралдар» кітабында тереңірек жазды және бұл концепцияның өзінің ең маңызды үйренген білімі екенін айтты.

Ықпал

Ричардс басқа да көрнекті сыншылардың, әсіресе Уильям Эмпсон мен Ф. Р. Ливистің, ұстазы және кеңесшісі болды, бірақ Ливис Ричардспен бір замандас болса, Эмпсон одан әлдеқайда жас еді. Оның еңбектеріне ең көп әсер еткен басқа сыншылар Клеант Брукс пен Аллен Тейт болды. Жаңа сынға формалистік көзқарасты жетілдірген, оның психологиялық бағытына қарсы шыққан кейінгі сыншылардың қатарында, Брукс пен Тейттен басқа, Джон Кроу Рэнсом, В. К. Уимсат, Р. П. Блэкмур және Мюррей Кригер де болды. Чикаго мектебінің өкілі Р. С. Крейн Ричардстың теориясына қарыздар болды, бірақ оның психологиялық негіздерін сынады. Олардың барлығы оның маңызды идеяларының құндылығын мойындады, бірақ олар оның сын-тәжірибесіндегі теориялық артықшылықтардан, олардың пікірінше, ең пайдалы тұжырымдарын сақтап қалуға тырысты. Эмпсон сияқты, Ричардс та Жаңа сыншылар үшін үлгі болып келмеді, бірақ оның мұқият оқу үлгісі олардың түсіндіру әдістемесінің негізі болды.

Шығармалары

Эстетика негіздері (Джордж Аллен және Унвин: Лондон, 1922); К. К. Огден және Джеймс Вудпен бірлесіп жазылған. 2-ші басылым, қайта қаралып жазылған алғы сөзбен (Lear Publishers: Нью-Йорк, 1925). Әдеби сын қағидалары (Кеган Пол, Тренч, Трубнер: Лондон, 1924; Нью-Йорк, 1925); келесі басылымдар: Лондон, 1926 (екі жаңа қосымшамен), Нью-Йорк, 1926; Лондон, 1926, жаңа алғы сөзбен, Нью-Йорк, 1926 жылғы сәуір; және 1928 жылғы қайта қаралып жазылған алғы сөзбен. Ғылым мен поэзия (Кеган Пол, Тренч, Трубнер: Лондон, 1926); қайта басылған басылым, Нью-Йорк, W. W. Norton, 1926; 2-ші басылым, қайта қаралып, кеңейтілген: Кеган Пол, Тренч, Трубнер: Лондон, 1935. 1935 жылғы басылым қайта құрылды, алғы сөз, түсініктеме және «Поэма қашан аяқталғанын қалай біледі?» (1963) эссесімен, «Поэзия және ғылымдар» (W. W. Norton: Нью-Йорк және Лондон, 1970) ретінде. Практикалық сын (Кеган Пол, Тренч, Трубнер: Лондон, 1929); қайта қаралып жазылған басылым, 1930. Coleridge on Imagination (Kegan Paul, Trench, Trubner: London, 1934; New York, 1935); жаңа алғы сөзбен қайта қаралып жазылған басылымдар, Нью-Йорк және Лондон, 1950; Блумингтон, 1960; 1950 жылы қайта басылған, Ричардстың жаңа алғы сөзімен және К. Рейннің кіріспесімен. Риторика философиясы (Оксфорд ЮП: Лондон, 1936). Спекулятивтік құралдар (Routledge & Kegan Paul: Лондон, 1955). So Much Nearer: Essays towards a World English (Harcourt, Brace & World: Нью-Йорк, 1960, 1968), «Поэзияның болашағы» эссесін қамтиды.