Кіріспе

Әскери тікұшақ, 1969 жылдан қазірге дейін

Вестленд WS 61 Sea King – Вестленд Helicopters компаниясы құрастырған американдық Sikorsky S 61 тікұшағының британдық лицензия бойынша жасалған нұсқасы. Ұшақ американдық нұсқадан айқын ерекшеленеді, Rolls Royce Gnome қозғалтқыштарымен (АҚШ-тың General Electric T58 қозғалтқыштарының негізінде жасалған), британдық су асты кемелерге қарсы күрес жүйелерімен және толыққанды компьютерлік ұшуды басқару жүйесімен жабдықталған. Sea King тікұшағы негізінен су асты кемелерге қарсы күрес (ASW) міндеттерін орындау үшін жобаланған. Вестленд компаниясы "Коммандо" деп аталатын Sea King нұсқасын әскер тасымалы ретінде дамытты. Ұлыбритания қызметінде Вестленд Sea King Корольдік теңіз флоты мен Корольдік әуе күштері үшін кең ауқымды қызметтер көрсетті. Фолкленд соғысы, Перс шығанағы соғысы, Босния соғысы, Ирак соғысы және Ауғанстан соғысындағы әскери рөлдерінен басқа, Sea King тікұшағы Корольдік теңіз флотының іздеу-құтқару (қызыл және сұр түсті) және Корольдік әуе күштерінің іздеу-құтқару күштерінің (сары түсті) тікұшағы ретіндегі қызметімен ең танымал. Sea King тікұшағы сонымен қатар Корольдік теңіз флотының кемеде орналасқан ерте ескерту платформасының талаптарын қанағаттандыру үшін бейімделді. 2018 жылдың 26 қыркүйегінде Корольдік теңіз флотындағы соңғы Sea King нұсқасы қызметтен шығарылды. Көптеген операторлар Sea King тікұшағын NHIndustries NH90 және AgustaWestland AW101 сияқты жаңа үлгілермен алмастырды немесе алмастыруды жоспарлап отыр. Германия 2024 жылдың наурыз айында осы типті тікұшақтарды пайдалануды тоқтатты, бірақ ол әлі де Үндістан және бірнеше Таяу Шығыс елдері сияқты әлемнің көптеген аймақтарында кеңінен қолданылуда.

Шығу тегі

Westland Helicopters компаниясы Sikorsky Aircraft компаниясымен Sikorsky тікұшақтарын құрастыруға рұқсат беретін ұзақ мерзімді лицензиялық келісімге ие болды. 1969 жылы Sea King-тің алғашқы ұшуынан кейін көп ұзамай, келісім Sikorsky SH 3 Sea King-ті де қамту үшін кеңейтілді. Westland Sea King-ті тәуелсіз түрде жетілдіруге кірісіп, британдық жеткізушілерден алынған компоненттердің үлкен бөлігін енгізді; негізгі өзгерістерге Rolls Royce Gnome турбовалдық қозғалтқыштарының жұбын пайдалану және автоматты ұшу басқару жүйесін орнату кірді. Осы мәселе бойынша Джим Торн мен Джеральд Фроули авторлары былай деді: "Сырттай көрінісіне қарамастан, Westland-тің Sea King [ұшағы] Sikorsky-нің Sea King-інен өте ерекше". Westland-та құрастырылған Sea King және бастапқы тікұшақ арасындағы көптеген айырмашылықтар әртүрлі операциялық доктриналардың нәтижесі болды. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Sea King тікұшақтары олардан жұмыс істейтін кемелердің тактикалық бақылауында болуы тиіс болса, Корольдік Әскери-теңіз күштері өз тікұшақтарының әлдеқайда дербес болуын, жеке жұмыс істеуге немесе басқа ұшақтармен немесе су үстіндегі кемелермен үйлестіруге қабілетті болуын жоспарлады. Бұл экипаждың құрамының өзгеруіне, операцияларды ұшқыш емес, бақылаушы жүргізуіне, сондай-ақ іздеу радарын орнатуға әкелді. Корольдік Әскери-теңіз күштері Westland Wessex-ті алмастыру үшін су астына қарсы күрес (ASW) тікұшағының талаптарын қанағаттандыру үшін Sea King-ті таңдады және 1966 жылдың маусым айында Westland-ке 60 SH 3D Sea King тікұшағына тапсырыс берді. Прототип және үш сынаққа дейінгі тікұшақтар Sikorsky компаниясы Коннектикут штатындағы Стратфорд қаласында құрастырылып, сынақтар мен үлгі ретінде пайдалану үшін Ұлыбританияға жіберілді. SH 3D-нің біріншісі General Electric T58 қозғалтқыштарымен жабдықталды және АҚШ-тан жеткізілгеннен кейін 1966 жылдың қазан айында Авонмут портынан Йеовил әуежайына ұшты. Қалған үш тікұшақ британдық жүйелермен және Rolls Royce Gnome қозғалтқыштарымен жабдықталған. Westland Sea King көптеген мақсаттарға сәйкес жаңартылып, бейімделді, кейінгі түрлері HAS2, HAS5 және HAS6 болды. Бастапқы өндірістегі тікұшақтардағы өзгерістерге кабинаны кеңейту және қозғалтқыштарды жаңарту кірді.

Командо және одан әрі дамуы

Ең көп модификацияланған нұсқалардың бірі – Корольдік теңіз флоты HC4 ретінде пайдаланатын «Вестленд Командо». «Командоның» толық жабдықталған 28 сарбазға дейін сыйымдылығы болды және бастапқыда Мысыр Әуе күштерінің талабына сәйкес жасақталған. Мысыр шөлінде қажет болмағандықтан, амфибиялық мүмкіндігі алынып тасталды, сондықтан «Си Кингтен» ең байқалатын айырмашылығы – бүйірлік жүзу құралдарының жойылуы болды, ал негізгі қондырғы шанақтық тіреулерде орналастырылды. Мысырлық «Командоның» жетілдірілген нұсқасы, ASW нұсқаларына тән бүгілетін пернелерді орнатуды қоса алғанда, Корольдік теңіз флоты тарапынан «Си Кинг HC4» деп белгіленді және барлық тікұшақтар жаңадан құрастырылды. 1979 жылдың 26 қыркүйегінде алғашқы ұшырылым жасаған HC4 «Командо» 600 теңіз миліне дейін толық отынмен ұшу мүмкіндігіне ие болғандықтан, әсіресе қосмекенді соғыс және әскер тасымалдау міндеттері үшін маңызды активке айналды. 845, 846 және 848 теңіз авиациялық эскадрильялары сияқты бірнеше Корольдік теңіз авиациялық эскадрильялары «Командо» нұсқасын пайдаланды. Ұлыбритания қызметінде «Си Кинг HC4» Фолкленд аралдарында, Балқанда, екі Перс шығанағы соғысында, Сьерра-Леоне, Ливанда және Ауғанстанда операцияларға жұмылдырылды. «Си Кингтің» қызмет мерзімі аяқталар алдында бірнеше HAS6 тікұшақтары ASW жабдықтарын алып тастау арқылы әскер тасымалына қайта бағытталды. 2010 жылы Ұлыбританияның әскер тасымалына айналдырылған соңғы ASW «Си Кинг» зейнеткерлікке шықты. 1970 жылдары «Вестлендтің» «Си Кинг» тәжірибесі компанияны Британдық эксперименталды ротор бағдарламасын (BERP) жүргізуге итермеледі, ол Корольдік әуе кемесімен бірлесіп, композиттік материалдар мен жаңа конструкциялық принциптерді тікұшақ роторына енгізді. Белсенді «Си Кингтермен» жүргізілген алғашқы сынақтар BERP роторының бірнеше артықшылықтарын көрсетті, оның ішінде ұзақ қызмет мерзімі мен жақсартылған аэродинамикалық сипаттамалар бар. «Lynx» және «AgustaWestland AW101 Merlin» сияқты кейінгі «Вестленд» тікұшақтары жоғары өнімділікке қол жеткізу үшін BERP роторларын пайдаланды. «Вестленд» кейіннен құрастырылған «Си Кингтерді» жаңа композиттік роторлармен жабдықтады. «Вестленд» барлығы 330 «Си Кинг» тікұшағын өндірді, экспорттық клиенттеріне Үндістанның теңіз әскери-әуе күштері, Германияның теңіз күштері, Австралияның Корольдік теңіз күштері және Норвегияның Корольдік әуе күштері кірді. Ұлыбритания 2016 жылдың наурыз айында HC4 және іздеу-құтқару нұсқаларын зейнеткерлікке шығаруды жоспарлап отыр. Фолкленд соғысынан кейін 1982 жылы 16-шы тікұшаққа тапсырыс берілді, ал аралдарда SAR рейсін жүзеге асыру үшін тағы үш тікұшақ сатып алынды, бастапқыда Стэнли портының солтүстік жағындағы Navy Point-тен, кейін RAF Mount Pleasant-тен. 1992 жылы SAR ролінде қалған соңғы «Вестленд Wessex» тікұшақтарын ауыстыру үшін тағы алты тікұшаққа тапсырыс берілді, олар 1996 жылы пайдалануға берілді. «Вестленд» сонымен қатар Норвегияның Корольдік әуе күштері, Германияның теңіз күштері және Бельгияның әуе күштері үшін «Си Кингтің» SAR нұсқаларын өндірді. SAR нұсқаларында кабина есіктің артындағы фюзеляждың созылуымен кеңейтілді, ал суға қонған жағдайда қосымша жүзуге көмектесетін үрмелі жүзу қаптары тікұшақтың шанақтық тіреулерінде орналастырылды. SAR «Си Кингтерге» енгізілген жаңартулар мен өзгерістерге радарлық ескерту қабылдағыштары, жүктерді астынан тасымалдауға арналған ілмек және түнгі көру көзілдіріктерімен үйлесімділік үшін пилот кабинасының қайта жобалануы кірді. 2006 жылға қарай 12 HAR3/3A тікұшағы Ұлыбритания бойынша таратылды, ал тағы екі HAR3 Фолкленд аралдарында 24 сағаттық құтқару қызметін қамтамасыз етті. Йорк герцогы, Принц Эндрю және Кембридж герцогы, Принц Уильям екеуі де SAR «Си Кингтерді» жетекші рөлдерде ұшырды.

Әуедегі ерте ескерту

Корольдік теңіз флотының әуедегі ерте ескерту (AEW) қабілеті 1978 жылы флоттың соңғы авиатасымалдауыштары қызметтен шығарылғаннан кейін Fairey Gannet ұшағы алынғанда жоғалған еді. Фолкленд соғысы кезінде AEW платформасының болмауынан бірнеше соғыс кемелері жойылды және адамдар жарақаттанды. RAF Shackleton AEW.2 ұшағының флотты қамту ұсынысы тым жауапсыз және тым алыс болды. Осының салдарынан 1982 жылы екі Sea King HAS2 тікұшағына Thorn EMI ARI 5980/3 Searchwater LAST радары қосылды, ол фюзеляжға айналмалы иінтіректе бекітіліп, қабылдағыш күмбезбен қорғалған. Тағы сегіз HAS2 тікұшағы өндірістік стандартқа дейін жаңартылды, олар AEW2 деп аталды. Екеуі «құралдандырылған, бірақ орнатылмаған» күйде қалды. Олар 1985 жылы 849 теңіз әуе эскадрильясымен пайдалануға берілді. Кейіннен үш Sea King HAS5/6 тікұшағы ASaC Mk7 бағдарламасы аясында қайта жаңартылды, бұл Mk7 флотын 13-ке жеткізді, бұл қажетті көрсеткіштен 3 кем. Жаңарту бағдарламасы нәтижесінде Sea King AEW флоты жаңа миссиялық жүйемен, байланыс құралдарымен, навигациялық құралдармен, JTIDS, белсенді шуды азайту және бейне тіркеумен жаңартылды. Миссиялық жүйелерді жаңарту (MSU) компоненті (радар және ішінара JTIDS интеграциясы) жақсартылған Searchwater 2000AEW радарын негізге алды, сондай-ақ жаңа адам-машина интерфейсімен жабдықталды. Бұл MSU компоненті кейіннен Thales компаниясымен «Cerberus жобасы» деп аталды, Westland және GEC Marconi сәтті интеграциядан кейін. Бұл нұсқа бастапқыда Sea King AEW7 деп аталды, бірақ пайдалануға берілгенге дейін ASaC7 деп қайта аталды (Әуедегі бақылау және басқару Mk.7). Sea King ASaC7-нің негізгі міндеті – төмен ұшатын шабуылдаушы ұшақтарды анықтау; сонымен қатар, ол жер бетінен ұшырылатын қару жүйелерін тосқауылдау/шабуылдауды басқару және горизонттан әрі нысанаға алуды қамтамасыз етеді. Ескі нұсқалармен салыстырғанда, жаңа радар ASaC7 бір мезгілде 250 нысананың орнына 400 нысанаға дейін бақылауға мүмкіндік береді. AEW7-нің тиімділігі Link 16 деректер байланысын қосу арқылы арттырылды, бұл жиналған радар ақпаратын талдауға және бірнеше одақтас платформалардың қашықтығында жылдам пайдалануға мүмкіндік берді. ASaC7 тікұшақтары «Crowsnest» бағдарламасы бойынша ауыстырылғанға дейін қызметте болды, ол Merlin тікұшақтарының бортында орнатылатын қосалқы құрылғы ретінде көзделген. Бұрын ұсынылған алмастыру бағдарламалары – Болашақ органикалық әуедегі ерте ескерту (FOAEW) және MASC (теңіздік әуедегі қадағалау және басқару) басталып, кейіннен ASaC Mk7 жүйесінің толыққанды жүйесін басқа ұшақ түріне орнатуға болатындығы туралы қате болжамға байланысты тоқтатылды. Алайда, Sea King-тің 2016 жылы қызметтен шығарылу күні мен «Crowsnest» енгізілуі арасындағы уақыт аралығының нәтижесінде жеті Sea King ASaC.7 тікұшағы 2018 жылдың екінші жартысына дейін Корольдік теңіз флотында қызметте болды. Соңғы Sea King тікұшақтары 2018 жылдың қыркүйегінде зейнеткерлікке шықты, бұл жарты ғасырға жуық қызметті белгіледі, ал соңғы үш Sea King ASaC7 зейнеткерлікке шығар алдында салтанатты ұшу жасады.

Фолклендтер қақтығысы

Фолкленд аралдары қақтығысында бірнеше Sea King тікұшақтары қолданылды. Олар соғыс аймағына жеткізіліп, Корольдік теңіз күштерінің түрлі кемелерінің палубаларынан, мысалы, десанттық платформа-доктан жұмыс істеді. Олар су асты кемелеріне қарсы патрульдеу, барлау ұшуларын жүргізуден бастап, жабдықтау операцияларын және арнайы күштерді жеткізуге дейін кең ауқымды міндеттерді орындады. Sea King тікұшақтарының адамдар мен жабдықтарды тасымалдау арқылы көрсеткен көмегі британдық операцияның сәттілігі үшін маңызды деп есептелді. Sea King тікұшақтары келіп жатқан Exocet зымырандарынан флотты қорғау үшін алдау мақсатында да пайдаланылды, ал кейбір миссияларды Йорк герцогы, Принц Эндрю орындады. 820 теңіз әуе эскадрильясының су асты кемелеріне қарсы Sea King тікұшақтары 11 HAS.5 ұшағымен эскадрилья су асты кемелеріне қарсы және іздеу-құтқару операцияларын жүргізді, бір тікұшақ әрдайым беттік іздеу жұмыстарында әуеде болды. 14 маусымда 820 NAS Sea King HAS.5 тікұшағы генерал-майор Джереми Мурды Аргентина әскерлерінің аралдағы капитуляциясын қабылдау үшін Порт-Стенлиге жеткізу үшін пайдаланылды. C рейсі RFA Fort Grange кемесінде үш Sea King HAS.2A тікұшағы болды, олар 2000 тоннадан астам жүкті жеткізуге қолданылды. Су асты кемелеріне қарсы жабдық алынып тасталды және тікұшақтар әскер орындықтарымен жабдықталды. "Гермес" кемесінің сәуір айында Асенсион аралынан кетуінен бастап Аргентинаның капитуляциясына дейін эскадрилья флотты қорғау үшін кемінде үш тікұшақты үздіксіз әуеде ұшырып отырды. 12 мамырда "Гермес" кемесінен ұшып келе жатқан Sea King тікұшағы биіктік өлшегіштің істенуіне байланысты теңізге құлады, барлық экипаж құтқарылды. 1982 жылғы 19 мамырда "Гермес" кемесінен SAS әскерлерін тасымалдап келе жатқан Sea King тікұшағы "Интрепид" кемесіне қонуға тырысқанда теңізге құлады. Жиырма екі адам қаза тауып, тоғызы аман қалды. Апаттың себебін көрсету үшін құс қанаттары табылды, бірақ апаттың себебін анықтау бойынша жүргізілген тергеулер нәтиже бермеді. SAS апатта 18 адамын жоғалтты, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан бергі бір күндегі ең көп шығын болды. Корольдік байланыс қызметі бір адамды, ал Корольдік әуе күштері бір адамды жоғалтты.

Перс шығанағындағы соғыс

1991 жылғы Перс шығанағы соғысы кезінде Саддам Хусейннің Ирак режиміне қарсы коалициялық күштерде Канада, Ұлыбритания және АҚШ сияқты бірнеше елдердің Sea King тікұшақтары болды. Ирактың жаппай қырып-жою қаруын қолдану мүмкіндігіне байланысты Sea King экипаждары толық жабылатын ЯБХ (ядролық, биологиялық, химиялық) қорғаныш костюмдерін кию қалыпты жағдай болды. Ұлыбританияның Sea King тікұшақтары негізінен кемелер арасындағы тасымалдау міндеттерін орындады, оның ішінде флот пен құрлық арасында әскер тасымалдау да болды. 845 теңіз әскери-әуе эскадрильясынан 6 Sea King Mk4 және осы операциялық қажеттілікті қанағаттандыру үшін қайта құрылған 848 эскадрильясынан 6 тікұшақ, құрлыққа шабуылды қолдау үшін жұмыс істеді. АҚШ-тың әуедегі ерте ескерту және басқару (AWACS) ұшақтарымен толыққанды радарлық бақылау қамтамасыз етілді; британдық AEW Sea King тікұшақтары қолданылмады. Жауынгерлік әрекеттер аяқталғаннан кейін, қолдағы Sea King тікұшақтары аймақта қалды, соғыс салдарынан үйсіз қалған адамдарды қашқын лагерлеріне жеткізу және азаматтарды өз елдеріне қайтару үшін көлік миссияларын орындады.

Балқан

"Теңіз патшасы" Босния және Герцеговинадағы БҰҰ және НАТО әрекеттеріне қатысты. 1992 жылдың соңында 845 теңіз әуе эскадрильясы және олардың "Теңіз патшалары" аймақтағы жағдайдың ушығуына жауап ретінде аймаққа жіберілді. Олар L118 жеңіл артиллериялық қаруларын аймақ ішінде қайта орналастыру және жараланғандарды эвакуациялау сияқты түрлі логистикалық және көлік міндеттерін орындады. 1993 жылдың 24 наурызында БҰҰ жариялаған қауіпсіз аймаққа әуе эвакуациясы жолын құруға жасалған әрекет кезінде француздық Aérospatiale Pumas және Sea King HC4 тікұшақтары импровизацияланған қону алаңынан ұшып тұрғанда оққа түсті. Тағы екі "Теңіз патшасы" келді және бірнеше БҰҰ жараланғандарын эвакуациялады, олардың жаралыларын Боснияның Тузла қаласына жеткізіп, түсіру кезінде қарсыластардың отына ілесіп қалды. НАТО-ның Косоводағы әрекеттері кезінде 814 теңіз әуе эскадрильясының "Теңіз патшалары", Адриатика теңізіндегі көптеген Корольдік теңіз кемелерінен, соның ішінде HMS Invincible авианосецінен жұмыс істеп, Балқан аймағының жағалауын бақылады. "Теңіз патшалары" Косовоға құрлықтан басып кіруге дайындық кезінде көлік қызметінде де кеңінен қолданылды.

2000 жылдар

2000 жылы 846 NAS-тың Sea King HC.4 тікұшақтары Сьерра-Леонедегі Palliser операциясына қатысты. 2003 жылы Иракқа басып кіру кезінде HMS Ark Royal-дан 849 NAS-қа қарасты бірнеше Sea King ASaC7 тікұшақтары қолданылды. 2003 жылдың 22 наурызында Арк Рояльден ұшқан 849 NAS-қа қарасты екі AEW Sea King тікұшағы Персия шығанағында соқтығысып, жеті адамның қаза болуына себеп болды. Соқтығысу туралы баяндамада Sea King тікұшақтарын түнгі көру көзілдірігімен және жақсартылған кемедегі қауіпсіздік жабдықтарымен жабдықтау, сондай-ақ түнде радарды пайдалану ережелерін өзгерту ұсынылды. Бірақ кейіннен тергеу комиссиясына, олардың анықтаған үш негізгі факторы Mk2 және Mk7 үлгілері арасындағы үш негізгі кемшілікпен сәйкес келетіні айтылмағаны белгілі болды (NVG, соқтығыстарға қарсы жарықтандыру және кемелермен өзара үйлесімділік). Бұл мәселелер анықталған болатын, ал тәуекелді азайту үшін жасалған екі келісімшарт әкімшілік қызметкері тарапынан бұзылған. Сонымен қатар, 1994 жылы RN бағдарлама жетекшісінің NVG-ні сақтап қалу туралы ұсынысын қабылдамады. 2006 жылдың шілдесінде RNAS Yeovilton базасында орналасқан Sea King HC.4 тікұшақтары Ливандағы британдық азаматтарды эвакуациялауға көмектесу үшін уақытша Кипрге жөнелтілді (Highbrow операциясы). 2011 жылдың қазан айында Ауғанстанда Халықаралық қауіпсіздікке көмектесу күштері (ISAF) үшін әскер тасымалдаған Sea King HC.4 тікұшақтары Ұлыбританияға оралды; оларды AgustaWestland AW101 Merlin тікұшақтары алмастырды. 2009 жылдың сәуірінен 2011 жылдың шілдесіне дейін Корольдік теңіз күштерінің Бастион лагерінде орналасқан Sea King тікұшақтары 1000-нан астам операциялық миссияны орындады. Sea King тікұшақтарының соңғы рейсі 2018 жылдың қыркүйегінде жасалды, бұл Корольдік теңіз күштеріндегі жарты ғасырлық қызметке нүкте қойды. Бастапқы операциялар бірқатар апаттармен қиындыққа тап болды. 1975 жылдың қазанынан 1979 жылдың мамырына дейін төрт тікұшақ апатқа ұшырады, олардың басты себебі – негізгі беріліс қорабынан майдың ағуы болды. Австралиялық Sea King тікұшақтарының электроникасы Sea King HAS.1 тікұшақтарымен ұқсас болды, соның ішінде арқалық радиолокатордағы ARI 5995 іздеу радарын, бірақ Британдық теңіз күштерінің Плесси сонарының орнына американдық Bendix AN/AQS 13A суға батыру сонарын қолданды. Олар сондай-ақ жоғары температурада ұшу мүмкіндігін жақсартатын қуаттырақ қозғалтқыштармен жабдықталған. 2003 жылғы Ирак соғысы кезінде Sea King тікұшақтары логистикалық рөлдерде кеңінен қолданылды, мысалы, Ирак астанасы Бағдадқа алғашқы гуманитарлық көмекті жеткізу. 2004 жылы Үнді мұхитында болған жер сілкінісі мен цунамиден кейін Австралиялық Sea King тікұшақтары Индонезияның Ачех провинциясындағы апаттан зардап шеккендерге көмек көрсетуде маңызды рөл атқарды, медициналық бригадалар мен жабдықтарды Австралия теңіз күштерінің кемелерінен жеткізді. Зейнеткерлікке шығар алдында соңғы маңызды миссиялар 2010-11 жылдардағы Квинсленд су тасқыны кезінде орындалды, онда Sea King тікұшақтары аймақты SAR қамтамасыз етіп, су басқан аудандардағы азаматтарға көмек жеткізді. Флоттың әуе күштерінің Sea King тікұшақтарын ауыстыру 2005 жылдың сәуірінде Индонезияда гуманитарлық көмек миссиясы кезінде Sea King тікұшағының жоғалуынан кейін бастапқы жоспарланған мерзімнен бұрын басталды, нәтижесінде тоғыз адам қаза тапты. Тергеу Sea King тікұшағының механикалық ұшуды басқару жүйесінде техникалық қызмет көрсетудің нашар болуынан туындаған ауыр ақауларды анықтады. 2007 жылдың мамыр айында бірнеше жоғалған бөлшектер табылғаннан кейін қалған алты Sea King тікұшағы екі айға тоқтатылды. 2011 жылдың 1 қыркүйегінде Австралияның қорғаныс министрі Джейсон Клэр Sea King тікұшақтарының 2011 жылдың желтоқсанында қызметтен шығарылатынын мәлімдеді, олар Австралияда және шетелде 60 000 сағаттан астам ұшқан. 2011 жылдың 15 желтоқсанында үш Sea King тікұшағы Сидней порты үстінен және Канберраға дейін ұшып өтті, Бурли Гриффин көлі мен Австралия соғыс ескерткішінің үстінен өтіп, Новраға қонды. 2011 жылдың 16 желтоқсанында Теңіз күштерінің бас штабы 817-ші эскадрильяның RAN-ның NAS Nowra базасындағы салтанатты түрде қызметтен босату рәсіміне төрағалық етті. Қызметтен шығарылған тікұшақтардың бесеуі сатылымға шығарылды. Sea King тікұшақтарын ауыстыру MRH 90 тікұшақтарымен жоспарланған.

Үндістан

1965 жылғы Үнді-Пакистан соғысынан кейін Пәкістан заманауи су асты кемелері мен ұзақ қашықтыққа арналған торпедаларға көп инвестиция жасады. Жауап ретінде, Үндістан 1969 жылы Ұлыбританиядан алты "Вестленд Си Кинг" тікұшағын сатып алды, олар Mk42 деп белгіленді және су асты кемелерге қарсы күрес міндеттеріне арналған. Сатып алуға су асты кемелерге қарсы қолдану үшін әуеден тасталатын торпедалар да кірді. Тікұшақтарды жеткізу 1971 жылғы Үнді-Пакистан соғысынан бірнеше ай бұрын басталды. Жаңа тікұшақтардағы оқыту жетіспеушілігіне байланысты 1971 жылғы соғыста "Си Кинг" операциялары шектеулі болды. 1971 жылдың қарашасына қарай, ұшқыштардың тәжірибесі артып, су асты кемелеріне қарсы шабуылдық операциялар жүргізуге мүмкіндік туды. "Маджестик" кластың ұшақ тасымалдаушысы 1972–1974 жылдары "Си Кинг" тікұшақтарының кең ауқымды жұмысын қамтамасыз ету үшін қайта жабдықталды, осылайша тасымалдаушының негізгі су асты кемеге қарсы тікұшағына айналды. 1960 жылдардың басында Үндістан мен Ұлыбритания Үндістанның "Линдер" кемелерінде орналасқан алғашқы тікұшақтың "Аэроспатиаль Алуэт III" болатыны туралы келісімге келді. Алайда, ол "Си Кингке" қарағанда су асты кемеге қарсы ролінде кем мүмкіндіктерге ие болды және "Си Кингтің" "Нилгири" класындағы ұшу палубасында орналасуына мүмкіндік беру үшін конструкциялық өзгерістер қажеттігі анықталды, бұл тәжірибе Канада Корольдік Әскери-теңіз күштері "Сикорский CH 124 Си Кинг" тікұшақтарын ұқсас өлшемдегі фрегаттарда қолдану арқылы бастама көтерді. "Нилгири" класынан "Си Кингті" пайдалану мүмкін емес болып шықты, сондықтан кластың соңғы екі кемесі кеңейтілген ұшу палубасымен және ангарымен жабдықталды. Бұл кеменің су асты кемеге қарсы минометін алып тастауды талап етті. 1971 жылғы бастапқы сатып алудан өзге, Үндістан 1974 жылы тағы алты Mk42 және 1980 жылы тағы үш Mk42 тікұшағын сатып алды. Бұл үш тікұшақ соңғы екі "Нилгиридің" ұшу палубасынан жұмыс істеу үшін арнайы модификацияланған және Mk42A деп белгіленді. "Нилгиридің" жалғасы ретінде Үндістан "Линдер/Нилгириге" негізделген, бірақ үлкенірек жаңа фрегатты жасауды бастады. Нәтижесінде пайда болған 16-жоба екі "Си Кинг" тікұшағын бір мезгілде пайдалануға мүмкіндік берді. 1982 жылы Үндістан бірнеше Mk42B "Си Кинг" тікұшақтарын сатып алуға келісім жасады, бұл кемеге қарсы және су асты кемеге қарсы миссияларды орындауға арналған жаңартылған нұсқа, "Аэроспатиаль Супер Пумаға" қарсы бәсекеден кейін. Бұл тікұшақтар "Годавари" кластың фрегаттарынан жұмыс істейтін болады және қазіргі "Си Кингтердің" орнын алмастырады. 1988–1992 жылдар аралығында Үндістан Әскери-теңіз күштеріне барлығы 20 Mk42B "Си Кинг" тікұшағы жеткізілді. 1987 жылы әскер тасымалдауға қабілетті алты Mk42C "Си Кинг" тікұшағы сатып алынды. Үндістан Әскери-теңіз күштері AEW "Си Кингті" қарастырғанмен, ол тым қымбат деп танылды, сондықтан 2003 жылы оның орнына ресейлік "Камов Ка 31" тікұшағы сатып алынды. Жергілікті "HAL Dhruv" тікұшағы ASW ролінде "Си Кингті" алмастыруға арналған, алайда 2000 жылы ол жарамсыз деп танылды, өйткені Үндістан Әскери-теңіз күштері конструкцияның бүгілетін қанатының механизміне және "Dhruvтың" техникалық қызмет көрсету көрсеткіштеріне қанағаттанбады. 1998 жылдың мамыр айында АҚШ Үндістанның ядролық қару сынақтарына жауап ретінде санкциялар енгізді. Бұл санкциялар Үндістанның "Си Кингтерін" тиімді түрде тоқтатты, өйткені Үндістан флоты АҚШ-тан жеткізілген қосалқы бөлшектерді сатып ала алмады. "Westland" компаниясы да АҚШ-та жасалған компоненттерді сақтаудан бас тартып, санкцияларды орындады. "Си Кинг" тікұшақтарының шектеулі саны басқа тікұшақтардан бөлшектер алып, "Hindustan Aeronautics Limited (HAL)" компаниясының кейбір компоненттерін өндіру арқылы жұмыс істеді. 2000 жылдың желтоқсан айында президент Билл Клинтон санкцияларды жеңілдетуге рұқсат берді. 2000 жылдардың соңында "HAL" және "AgustaWestland" Үндістанның "Си Кинг" флотын бірлесіп күтіп-ұстау және жаңарту туралы келісімге келді.

Норвегия

Норвегияның Әділет министрлігі 12 Mk43B Sea Kings тікұшағына ие. 2009 жылдан бастап Florø әуежайы бір тікұшақ үшін база болып табылды. Тікұшақтар 2020 жылдың қыркүйегінен бастап Норвегияның кез келген ауа райында іздеу-құтқару операцияларын жүзеге асыратын (NAWSARH) бағдарламасы аясында AgustaWestland AW101 тікұшақтарымен кезең-кезеңімен алмастырылатын болады. NAWSARH бағдарламасы бойынша 10–12 тікұшаққа арналған келісімшартқа үміткерлер AgustaWestland AW101, NHIndustries NH90, Eurocopter EC225 және Sikorsky S 92 болды. 2013 жылдың шілдесінде AgustaWestland AW101 және Eurocopter (EC225) 16 тікұшаққа дейін NAWSARH бағдарламасы бойынша қосымша талқылаулар өткізу үшін іріктеліп алынды.

Германия

Неміс әскери-теңіз күштері 1969 жылғы 20 маусымда іздеу-құтқару міндетін орындау үшін Grumman Albatross ұшағының орнына 22 Sea King Mk.41 тапсырыс берді. Бұл Westland Sea King-тің алғашқы экспорттық сатылымы болды және кеңейтілген кабинасы мен қосымша отыны бар, арнайы іздеу-құтқару Sea King нұсқасы еді. Неміс Sea King ұшақтары HAS.1 сияқты радиолокациялық және навигациялық жабдықтармен жабдықталған, бірақ сонармен жабдықталмады. 22 Sea King ұшағы 1973 жылғы сәуірден 1974 жылғы қыркүйекке дейін жеткізілді, Marinefliegergeschwader 5 (MFG 5) (Теңіз әуе күштерінің 5-ші полкі) құрамына қосылды. 1975 жылғы сәуірде дауылда қираған ұшақтың орнына қосымша Sea King жеткізілді. 2017 жылдан бері HeliOperations RNAS Portland базасында орналасқан үш Mk 5 Sea King ұшағын пайдаланады және неміс әскери-теңіз күштерінің ұшқыштарын даярлайды. Соңғы неміс теңіз Sea King ұшақтары 2024 жылғы наурызда қызметтен шығарылды, сол айда соңғы операциялық рейсін жасады.

Украина

2022 жылдың қарашасында Ресейдің 2022 жылы Украинаға басып кіруіне жауап ретінде Ұлыбритания Украинаға үш бұрынғы Корольдік теңіз күштерінің Sea King тікұшақтарын беруге уәде берді. 2023 жылдың қаңтарында алғашқы Sea King тікұшағы Украинаның Әскери-теңіз авиациясы қолданып жатқан кезде бейнеге түсірілді. 2023 жылдың сәуірінде BBC Ұлыбритания Украинаға сыйға тартқан Sea King тікұшағының екінші пилотымен сұхбат жүргізді. Бұл тікұшақтар Фолкленд соғысында қызмет еткендіктен, кем дегенде 40 жылдық тарихқа ие. Екінші пилот Sea King тікұшағының ұшқыштарды құтқару, әскерлерді тасымалдау және барлау жұмыстарын жүргізу сияқты түрлі міндеттерге қолданылатынын айтты. Бір инженер BBC-ге: "Олар ескі болғанымен, жаңартылып, бізге өте қажет. Бұл біздің ынтымақтастығымыздың жаңа бастамасы деп ойлаймын" деді. BBC сондай-ақ үшінші Sea King тікұшағының "алдағы апталарда" Украинаға жіберілетінін хабарлады. Үшінші Sea King HU.5 тікұшағы 2023 жылдың мамырында Украинаға жеткізілді. 2024 жылдың қаңтарында Германия Украинаға тағы 6 Sea King тікұшағын жіберуге келісті.

Мысыр

Мысыр «Теңіз патшасының» өте көптеген түрлерін қолданады, оларды түрлі мақсаттар үшін пайдаланады. Жағалау күзетіне қарсы суасты шабуылдарын (ASW) жүзеге асыру үшін «Теңіз патшасын» қолданудан өзге, Египет әуе күштері де электрондық соғыс жүргізуге арналған нұсқасын қолданды, ол өте күрделі кедергі жасау жүйелерімен жабдықталған. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, Мысыр қарулы күштерінде 23 «Теңіз патшасы»/«Коммандо» тікұшағы әлі де қызметте.

Қатар

Катар Әмірлігі Әуе күштері Westland-тың Commando нұсқасын да пайдаланады, ол жер күштері үшін стандартты көлік құралы ретінде қолданылады, ал біреуі VIP қызметтерін атқару үшін арнайы жабдықталған. Бірнеше Катар теңіздік «Sea King» тікұшақтары кемеге қарсы күрес мақсатында қолданылады және қажет болған жағдайда екі Exocet кемеге қарсы зымыранын тасымалдауға және қолдануға жабдықталған. Олар 1987–1988 жылдары жаңа роторлық пернелермен, сондай-ақ жаңартылған авиациялық жабдықтармен, жаңа радармен және 1995 жылдан бастап мұрын астында FLIR мұнарасымен жабдықталды. 2016 жылдың соңына дейін Бельгиялық «Sea King» тікұшақтары 3300-ден астам іздеу-құтқару операциясын (SAR) жүзеге асырып, 1750-ден астам адамның өмірін сақтап қалды. Бельгия соңғы «Sea King» тікұшағын 2019 жылдың 21 наурызында Бельгия жағалауынан шығарып салды. Олардың SAR қызметін Фландрия жағалауындағы Коксийде әуе базасынан ұшып шыққан төрт NHIndustries NH90 НАТО фрегат тікұшағы (NFH) атқарды. RS05 «Het Vlaams Luchtvaartopleidingscentrum» (VLOC) оқу орталығына сыйға берілді және 26/03/2019 күні көшу рейсін орындады. Бельгиялық үш «Sea King» тікұшағының екеуін Сомерсет округіндегі Чард Эквестрианның «Historic Helicopters» компаниясы сатып алды, олардың құрамында Корольдік теңіз күштері немесе Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінде қызмет еткен бес «Westland» тікұшағы бар еді. Екі «Sea King» тікұшағы 20/10/2021 күні Коксийде әуе базасынан OO SEE (RS02) және OO KNG (RS04) тіркеу белгілерімен Ұлыбританияға ұшып кетті.