Кіріспе

Жапон жауынгері (1835–1869)

Хиджиката Тошидзо (土方 歳三) – жапон жауынгері. Шинсенгумидің орынбасары (副長) ретінде, ол Мэйдзи қайта жаралуына қарсы тұрып, соңына дейін күресті.

Өмірбаян

Хиджиката Тошидзо Йошитоё (土方 歳三 義豊) 1835 жылдың 31 мамырында Жапонияның Мусаси провинциясының Тама аймағындағы Ишида ауылында (қазіргі Ишида, Хино, Токио) дүниеге келген. Ол он баланың ең кішісі болды. Әкесі Хиджиката Йошиацу (Хаято) жақсы жағдайдағы шаруа болған, ол Хиджиката туылғанға бірнеше ай қалғанда қайтыс болды. Оның үлкен ағасы Тамедзиро соқыр болып туғандықтан, отбасы мүлкін мұраға ала алмады. Үшінші ағасы Дайсаку (кейін Касуя Рёджин) басқа отбасына асырап алынып, кейін дәрігер болды. Үлкен әпкесі Шуу үш жасында, ал анасы Этсу алты жасында қайтыс болды, сондықтан оны екінші ағасы Кироку мен оның әйелі өсірді. Ол сол кездегі жапон еркектеріне қарағанда бойы биік және келбетті болған деседі. Бала кезінде ерке болып өскені және достары мен отбасынан басқаларға қатыгездік танытқаны айтылады. Бірақ реформаторларға қарсылық көрсеткен Айзу кланының 21 жастағы қылышшысы сеппуку жасауға мәжбүр болғанда бұл өзгерді. Хиджиката оның жаназасына қатысып, көпшілік алдында жылаған. Хиджиката жастық шағында отбасының Ишида сан'яку (көгалдар мен сүйек сынған жарақаттарды емдеуге арналған дәрі) сатумен және өздігінен үйренген кендзюцумен айналысты. Оның қайын інісі Сато Хикогоро, үлкен әпкесі Нобуға үйленген, Хинодағы Теннен Ришин рю додзосын басқарды; Сато арқылы Хиджиката кейін Кондо Исамимен танысып, 1859 жылы Теннен Ришин рюдің Шиеикан мектебіне түсті. Хиджиката Теннен Ришин рю-ны толық меңгермегенмен, одан "Шинсенгуми Кендзюцу" жекпе-жек стилін жасаған деседі. Оның үлкен ағасы Тамедзиро оған шамисен дүкенінің иесінің қызы Окотоға үйленуге уәде берді. Хиджиката Кондо Исамимен бірге Рошигумиге қосылуды жоспарлағандықтан, оларға қызметі жоғарылағаннан кейін үйленедінін айтты.

Шинсенгуми дәуірі

1863 жылы Хиджиката мен Кондо Исами Эдодағы Рошигумиге қосылды, олар Киотодағы Мибуға келді және қалғандары Эдоға оралғанда Мибу Рошигуми ретінде сонда қалды. Кейіннен Мибу Рошигуми Шинсенгуми болып қайта аталғанда, Кондо және тағы екі адам, Серизава Камо және Ниими Нисики, топтың бірлескен басшылары болды, ал Хиджиката басшылардың орынбасары болды. Шинсенгуми Киотодағы арнайы полиция күші ретінде Айдзу даймёсы Мацудайра Катаморидің басшылығымен реформаторларға қарсы күресті. Алайда, Серизава мен Ниими Киотодағы саудагерлерден ақша талап ету, ішімдік ішу және ұрыс-керіс шығару арқылы Шинсенгумидің беделін түсірді, соның салдарынан топқа "Мибуның қасқырлары" (壬生狼) деген қарапайым есім қойылды. Хиджиката Ниимиге қарсы жеткілікті айғақ тапты және 19 қазанда оған сеппуку жасауға бұйрық берді. Кейіннен, 30 қазанда (немесе 28 қазанда) түнде Хиджиката мен таңдалған Шинсенгуми мүшелері Яги Геннойоның үйіне басып кірді және Серизаваны, оның сүйіктісі Оуме мен оның ізбасары Хираяма Гороны өлтірді. Хирама Юсуке сол түнде қашып құтылған жалғыз адам болды. Кондо Яманами Кейсукемен бірге Шинсенгумидің жалғыз басшысы болды. 1864 жылғы 8 шілдедегі Икедая оқиғасында Хиджиката Кондодан кейін 23 Шинсенгуми мүшесінен тұратын екінші топты бастап, Икедая қонақ үйіндегі шишилерді ұстауға көмектесті. Зензая оқиғасынан кейін Яманами Кейсуке дезертирлікке қарсы ережеге қарамастан, Шинсенгумиден кетуге тырысты. Соның салдарынан, ол 20 наурызда (күн күнтізбесі бойынша 23 ақпан) Окита Соджиді каишакунин ретінде алып, сеппуку жасады. Хиджиката Шинсенгумидегі өзінің жоғары лауазымының оған жақын адамдар үшін қауіпті екенін сезіне отырып, Окотомен неке қиюын бұзуға мәжбүр болды. Кейіннен оның көптеген сүйіктілері болғанымен, ол ешқайсысына да толық берілген жоқ. Шинсенгуми 140 адамға дейін өсті, оның ішінде Токугава шогунаты құлаған жағдайда өмір сүруіне қауіп төнген шаруалар мен саудагерлер де болды. Шинсенгуми Киотода белгілеген ережелер қатаң болды және Хиджиката оларды қатаң түрде сақтағаны үшін "Жынның вице-командирі" (鬼の副長) деген лақап атқа ие болды. Шинсенгуми ішінде де Хиджиката ережелерді қатаң түрде сақтады. Дезертирлер мен сатқындар сеппуку жасауға мәжбүр болды. Хиджикатаның иелігінде, басқалармен қатар, 11-ші және соңғы буын Айзу Канесада (1837-1903) жасаған "Идзуми но Ками Канесада" (和泉守兼定) деген жазуы бар қылыш болды. 1867 жылы Шинсенгумидің қалған мүшелерімен бірге Хиджиката хатамото дәрежесіне ие болды және Наито Хаято есімін алды (бірақ Кондо Бошин соғысында тұтқындалып, жазаланғаннан кейін өзінің бастапқы атына оралды). 1868 жылдың басында оған ёрай (寄合格 ёрай каку) атағы берілді.

Бошин соғысы

1868 жылы Бошин соғысынан кейін Кондо мен Хиджиката Шинсенгумиді жаңа үкіметке қарсы соңғы шайқастарында басқарды және 1868 жылдың қаңтарында Тоба-Фушими шайқасына қатысты. Шинсенгуми Эдоға оралды және кейіннен "Тыныштық корпусы" деп аталған бөлімге қайта құрылды; 甲陽鎮撫隊; Коё Чинбутай. 24 наурызда олар Кофу қамалына бару үшін Эдодан аттанды, онда көтерілістерді басу жөніндегі бұйрық алды. Бірақ жол жүріп, 28 наурызда Кофу қамалы Император сарайының әскерлері, Итагаки Тайсуке бастаған күштермен басылып алынды деген хабарды естіді. Содан кейін олар Кофудан шығысқа қарай бес миль қашықтықтағы Кацунума қаласына орналасты. 1868 жылдың 29 наурызында Кондо, Хиджиката және Коё Чинбутай Кошу Кацунума шайқасында императорлық күштердің шабуылына шамамен екі сағат бойы қарсы тұрды, бірақ жеңіліске ұшырады. Олар шашырап, Эдоға қашты. 1868 жылдың 11 сәуірінде Кондо, Хиджиката және Коё Чинбутай Эдодан қайта аттанды және кейіннен Эдоның солтүстік-шығысындағы Канеко әулетінің мүлігінде уақытша штаб құрды. Кейін 1868 жылдың 25 сәуірінде Нагареямадағы жаңа штаб-пәтерге көшті. 1868 жылдың 26 сәуірінде Нагареямадағы жаттығу кезінде Коё Чинбутай Сацума доменінің штаб бастығының орынбасары Арима Тота бастаған 200 сарбаздық императорлық күштердің күтпеген шабуылына тап болды. Кондоға олармен бірге Кошигаядағы лагеріне баруға бұйрық берілді. Кейін 1868 жылдың 27 сәуірінде ол Ітабашиге тергеу үшін жеткізілді. Сол күні Хиджиката Эдоға Катсу Кайшумен кездесіп, Кондоға кешірім алу үшін көмек сұрады. Келесі күні Ітабашиге Катсу жазғандай көрінетін, Кондоның өмірін сақтап қалуды сұраған хат келді, бірақ хат жеткізуші тұтқындалды және өтініш қабылданбады. 1868 жылдың 30 сәуірінде сотталғаннан кейін Кондо 1868 жылдың 17 мамырында Ітабаши жазалау алаңында өлім жазасына кесілді. Хиджиката Уцуномия қамалы шайқасында алған аяқ жарақатынан жазылғаннан кейін Кондоның басын Айдзуға әкелді және Тенейджи ғибадатханасында Кондоның қабірінің ескерткішін орнатуын жеке бақылады. Бонари асуы шайқасынан кейін, 1868 жылдың 7 қазанында Хиджиката Саито Хадзимемен Инаваширо қамалында кездесіп, Вакамацудағы Саитоя қонақүйінде тұрды. Хиджиката Айдзудан шегінуді шешкенде, Сайто мен Шинсенгумидің шағын тобы Хиджикатадан бөлініп, Айдзу шайқасында соңына дейін шайқасты. Хиджиката және оның қалған Шинсенгумилері Сендайға барды, онда ол Эномото Такеакидің флотына қосылды. Роман 1966 жылы фильмге, ал 1970 жылы телесериалға бейімделді, онда Хиджикатаның рөлін Асахи Куридзука сомдады. 2021 жылы шыққан "Барагаки: Сынықпайтын самурай" фильміндегі осы романнан алынған Хиджикатаның рөлін жапондық V6 тобының мүшесі Джуничи Окада ойнады. Хиджиката 1999 жылы шыққан "Гохатто" ("Табу") фильмінде (Такеши Китаноның рөлін сомдаған) және 2013 жылғы NHK Тайга драмасы "Яе но Сакура" (Джун Муракаминің рөлін сомдаған) фильмінде бейнеленген. Ол сондай-ақ Кодзи Ямамотоның 2004 жылғы NHK Тайга драмалық сериясында "Шинсенгуми!" (оның ішінде бір эпизодты жалғастырушы "Шинсенгуми!" : Hijikata Toshizo Saigo no Ichinichi) және 2015 жылғы таңертеңгілік драма сериалы "Аса га Кита" фильмдерінде ойнады. Ол Морита Кенджидің "Гецумей Сейки" мангасында және Мибу Робиннің "Барагаки" ("Қызыл жын") мангасында басты кейіпкер. Ол сондай-ақ басқа да аниме және манга серияларында, соның ішінде "Гинтама" (Хиджиката Тоширо 土方 十四郎 есімді шабыттанған кейіпкер), "Бейбітші Курогане", "Бакуматсу Ироханихотетодағы интрига", "Ghost Slayers Айаши" (бала кезінде, болашақтағы өлімін қысқаша көре отырып); "Казе Хикару", "Шура но Токи", "Hell Girl", "Soar High! Исами" (оның кейіпкері: Тоши Цукикаге) және танымал отоме ойыны / аниме сериясы "Хакуоки: Шинсенгуми Китан" фильмдерінде де кездеседі. Хиджиката сонымен қатар "Шин Тэито Моногатари" романында қосалқы кейіпкер болып табылады. Манга мен анимеде Хиджиката басты кейіпкерге, Шимазу Тойохисаға жек көретін, өйткені ол өзі соғысқан Шимазу кланының ата-бабасы болған, қарсыластарының бірі болып қызмет етеді. Ол сондай-ақ "Алтын Камуй" мангасының басты кейіпкері, өлтірудің орнына Абашири түрмесінде жасырын қамалған. Хиджиката 2014 жылы шыққан "Солдат және самурай" атты тарихи фантастикалық романында кездеседі. Хиджиката - 2014 жылғы "Ryū ga Gotoku Ishin!" видео ойынының басты кейіпкерлерінің бірі, оның даусын Накамура Шидо II сомдайды. Ол бұрынғы серияның қарсыласы Йошитака Майнаға ұқсас. Хиджиката сондай-ақ "Fate/Grand Order" мобильдік ойынында 5 жұлдызды Берсеркер класының шектеулі қызметшісі ретінде пайда болады. Ол "GUDAGUDA 2: Мейджи қалпына келтіру" оқиғасында дебют жасады, ал оның Noble Phantasm-і "Шинсенгуми" деп аталады, ол HP азайып бара жатқанда күшейеді.