Кіріспе

Марк Боуден (1951 жылы туған) – американдық журналист және жазушы. Бұрын ұлттық тілші болған, сондай-ақ The Atlantic журналына көп жылдан бері үлес қосып келеді. Ол 1993 жылы Сомалидің Могадишо қаласындағы АҚШ әскери операциясы туралы "Black Hawk Down: A Story of Modern War" (1999) кітабымен әйгілі. Осы кітаптан есімдері сай келетін фильм түсіріліп, ол екі «Оскар» сыйлығына ие болды. Боуден сонымен қатар Колумбиялық есірткі бароны Пабло Эскобарды ұстауға жасалған тытыр жолдары туралы "Паблоны өлтіру: Әлемдегі ең ірі қылмыскерді іздеу" (2001) және Вьетнам соғысының ең ірі шайқасы – "Хью 1968" еңбектерімен де танымал.

Ерте өмір

Боуден 1951 жылы Миссури штатының Сент-Луис қаласында дүниеге келген. 1973 жылы Лойола университетін (Мэриленд) ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша бітірген.

Мансап

1979 жылдан 2003 жылға дейін Боуден «The Philadelphia Inquirer» газетінің штат жазушысы болды. Осы қызметінде ол «Black Hawk Down» және «Паблоны өлтіру» еңбектерін зерттеп, жазды, олар екі кітап ретінде жарыққа шығудан бұрын газетте ұзақ сериялар түрінде жарияланды. Бұған дейін ол «Доктор Дилер» және «Жылуды әкелу» атты екі кітап жариялаған, олардың екеуі де газетте жасаған репортаждарының негізінде жазылған. Содан бері ол тағы он екі кітап шығарды. Боуден 1997 жылы Дональд Трамп туралы «Playboy» журналында мақала жазды. Боуден «The Atlantic» журналының штаттағы жазушысы, сонымен қатар «Vanity Fair», «The New Yorker», «Men's Journal», «Sports Illustrated», «Air Mail», «Business Insider» және «Rolling Stone» журналдарына материалдар жазды. Ол Мэриленд штатындағы Лойола университетінде журналистика және шығармашылық жазу пәнін оқытты, ал 2013 жылдан 2017 жылға дейін Делавэр университетінде Резидент жазушы болып жұмыс істеді. Флорида штатының бұрынғы футбол жаттықтырушысы Бобби Боуден оның алыс туысы.

Сын

2012 жылдың маусым айынан 2013 жылдың наурызына дейін Калифорниядағы сот процестері мен құқықтық мәселелер туралы хабарлайтын Trials & Tribulations (T&T) құқықтық блогы "Марк Боуденнің Стефани Лазарус туралы қызықты Vanity Fair мақаласын фактілер арқылы тексеру" деген жеті бөлімдік сериясын жариялады. Бұл серия Боуденнің 2012 жылғы шілдедегі "Vanity Fair" мақаласының – "А Case So Cold It Was Blue" – кейбір элементтерін жоққа шығарады. Автор Боуден өзінің әңгімесіне сәйкес келу үшін кейіпкерлердің сөздерін және психологиялық жағдайын құрастырған болуы мүмкін екенін айтады, сондай-ақ журналист тиісті сұхбаттар алған ба, әлде бұрынғы LAPD детективі Стефани Лазарустың кісі өлтіру ісінің сот процесінде бір күні болған ба деген сұрақтар қояды. Бұл іс оның әңгімесінің негізгі бөлігі болғанмен. 2012 жылдың қазан айында T&T-де жарияланған серияның VI бөлімінде Боуденнің редакторы Каллен Мерфи блог авторына Боуденнің мақаласына қатысты айыптаулар бойынша ресми пікір білдіруден бас тартқаны айтылды. 2013 жылдың наурыз айында жарияланған VII бөлімінде Боуденге блогтағы айыптаулар туралы бұрын хабарланбағаны, ал ол кейіннен мақаласы бойынша сайт блогерінің сұрақтарына жауап беруден бас тартқаны мәлім етілді. Ол басқалардың сұрақтарын да қабылдайтынын айтты. Poynter Journalism School блогында Крейг Сильверманның дауды кеңінен талдаған мақаласы жарияланды, онда Vanity Fair мақалаға түзету енгізгені және "T&T атап көрсеткен қарама-қайшылықтар сөздерді манипуляциялауға немесе айтылғандарды бұрмалауға жатпайды" делінген. Vanity Fair редакторы Каллен Мерфи Пойнтерге жіберген электрондық хатында "Боуден мәтінінде қолданылған цитаталар бейнежазбаның тиісті бөлімдерімен сәйкес келеді. Кейбір тұстарды анықтау қиын, және шамалы айырмашылықтар болуы мүмкін, бірақ әділ бағалау бойынша цитаталар дұрыс және сұрақ-жауаптың динамикасын нақты көрсетеді. Бұрмалау болған жоқ" деді. Сильверман жаңалықтар редакциялары үшін үш маңызды ойды бөліп көрсетіп, олардың бірі: "Сыртқы сыншының пікірі мен тәсілі сізге ұнай ма, ұнамай ма, фактілік қателіктер немесе этикалық бұзушылықтар туралы талаптарды тексеруге міндеттісіз", – деп түйіндейді және T&T мен Vanity Fair бір-бірімен тікелей байланыс жасағанда мәселені шешу оңайырақ болар еді деп атап өтеді.

Қылмыстық тергеу мен азаптау туралы

2003 жылғы қазан айында жарық көрген "Атлантик" журналындағы Боуденнің "Тергеудің құпия өнері" атты мақаласында "мәжбүрлеу" сипатындағы барлық тергеу әдістеріне ресми тыйым салу ұсынылды, бірақ олардың құпия түрде қолданылуы керек екені және ашыққа шыққан жағдайда міндетті түрде жазаланбауы керек екені айтылды. Абу-Грейб және басқа да ұстау орындарындағы бұзушылықтарға дейін бір жылдан астам бұрын жазылған мақаласында ол, ішінара: Буш әкімшілігі осы мәселеге қатысты дұрыс ұстанымды қабылдады. Ашықтық пен тұрақтылық әрқашан қоғамдық құндылықтар емес. Азаптау – адамзатқа қарсы қылмыс, бірақ мәжбүрлеу – көзбен шолып, тіпті екіжүзділікпен қарастырылуы тиіс мәселе; оған тыйым салынуы керек, бірақ сонымен бірге жасырын түрде қолданылуы керек. Мәжбүрлеу әдістеріне қарсы шығушылар олардың қорқыныштылығын асыра көрсетіп, бұл пайдалы қорқыныш атмосферасын құрайды. Президенттің АҚШ-тың азаптауға қарсы халықаралық келісімдерді қолдауын қайталауы және американдық тергеушілердің қолдануға болатын мәжбүрлеу әдістерін пайдалануы жөн. Сондай-ақ, бұл мәселені ешкіммен талқыламаған абзал. Егер тергеушілер мәжбүрлеуден асып, тікелей азаптауға көшсе, олар жеке жауапкершілікке тартылуы керек. Бірақ Халид Шейх Мохаммедті ояу, суық, жалғыз және қолайсыз күйде ұстағаны үшін ешбір тергеуші сотталмайды. Олай болуы керек. Джон Ронсонның "Ешкілерге қарайтын адамдар" кітабында Боуденнің мақаласы ЦРУ-ның "Артишок" жобасына сілтеме ретінде келтірілген. Бұл бағдарлама тергеу кезінде қолданылатын физикалық әдістерді әзірледі және Ронсон олардың қатыгездікке немесе өлімге әкелуі мүмкін екенін атап өтті.

БАҚ-тың болашағы

Боуденнің пікірінше, жастар "терең" журналистикаға да басқа ұрпақтар сияқты қызығушылық танытады. 2009 жылдың наурыз айында ол былай деді: "Тіл ойлау құралы ретінде ешқашан алмастырылмайды, сондықтан жақсы жазылған, түпнұсқа баяндама немесе салмақты эссеге тең келмейтін нәрсе жоқ".