Кіріспе

Нидерландыдағы Вик-ан-Зе қаласы теңіз жағасында орналасқандықтан туристер арасында танымал демалыс орнына айналды. Бұл ауылдың экономикасындағы көптеген барлар мен қонақүйлерде көрініс тапқан.

Еуропаның мәдени ауылы 1999

1999 жылы Вик-ан-Зе өзін "Еуропаның мәдени ауылы" деп атады, жалпы ауыл өмірінің ерекшелігін мойындады. Бұл Данияның Томмеруп ауылы осындай атаққа ие болғаннан кейін үш жыл өткен соң болды, бірақ бұл жолы ірі жоба басталатын болды. Вик-ан-Зе Англия, Эстония, Франция, Грекия, Италия, Испания, Германия, Дания, Чехия және Венгрия ауылдарымен бірігіп, Еуропадағы ауылдардың рөлі мен болашағын анықтауға, сондай-ақ қазіргі шағын қауымдастықтарға туындайтын қиындықтарды шешудің жолдарын табуға тырысты. Әр жыл сайын осы ауылдардың бірі "Еуропаның мәдени ауылы" атағын алатын болды. Соңғы жылдары Мәдени ауыл жобасы ауылдардың қандай мүмкіндіктері бар екенін және оларды қалай ұсынуға болатынын анықтауға көмектесті. Сонымен қатар, бұл қалалық аймақтарға да қатысты әлеуметтік сынға алып келді. Бұл Голландия үкіметінің назарына ілігіп, жобаның бастамашыларының біріне ауылдарды қалай "салуға" болатыны туралы эссе жазуды тапсырды. Жақында голландиялық журналист "Жанды ауылдар" атты кітап жазды, онда "ауыл қозғалысының" ойлары мен іс-қимылдары сипатталған.

Атлантикалық қабырға

Вийк-ан-Зее айналасындағы құмды ландшафтта 1940 және 1944 жылдар аралығында неміс оккупациялық күштері салған Атлантика қабырғасының кейбір бункерлері әлі де сақталған. Бұл жағалау қорғау жұмыстары (голланд тілінде kustverdedigingswerken) IJmuiden бекінісінің (неміс тілінде Festung IJmuiden) бір бөлігі болды. IJmuiden бекінісінің мақсаты IJmuiden портын және жақын маңдағы болат зауыттарын одақтастардың шабуылдарынан қорғау болды. Осы қорғаныстардың барлығы миналы алаңдар, танк орлары және бөгеттермен қоршалған, олардың кейбіреулері шамалы жерге терең бойлап созылды. 1942 жылдың қараша айында Вийк-ан-Зее тұрғындарын толығымен елдің ішкі аймақтарына көшіру туралы шешім қабылданды. Көптеген тұрғындар Бевервик және Велсен қалаларына көшіп кетті. 1943 жылдың 12 тамызында тұрғындарға өз тәуекелімен қайтуға рұқсат берілді, бірақ 1943 жылдың 15 қазанында ауыл тағы да эвакуацияланды. "Вейк" қонақ үйінің артындағы құмдарда немістер радарлық бункер салды. Бұл радарлық бункердің мақсаты жау кемелері мен ұшақтарын анықтау болды. Бұл радар экрандарының биіктігі жиырма метр болатын, сондықтан оларды бункердің бетон қабырғасына терең орнату қажет болды. Бұл радарлық қондырғылар "Мамонт тістері" (Mammutstanden) деп аталды. Нидерландыда "Мамонт тістері" орналасқан төрт орын болды: Ден-Хелдер, Оосткапель, Гаага және Вийк-ан-Зе. 1944 жылдың жазында одақтастардың құрлыққа түсуінен кейін Велсен және Бевервиктің бір бөлігі де эвакуацияланды. Содан кейін Вийк-ан-Зее тұрғындары өз ауылдарынан одан да алыс, әдетте Харлем немесе Амстердам қалаларына көшіп кетуге мәжбүр болды. 1945 жылдың 8 маусымынан бастап, азаттыққа қол жеткеннен кейін, адамдар көбінесе бос қалған үйлеріне оралды. Неміс әскерлері одақтас әскерлері мен голланд азаматтық әскерлерімен соғыс тұтқындары ретінде уақытша бос пәтерлерде ұсталды. Германияға қайту алдында олар бөгеттер мен миналы алаңдарды жоюға міндеттелді. Бұл жұмыс өте қатыгездікпен жүргізілді: әскерлер кең қатарларға тізіліп, қол ұстасып миналардан бір аймақты толығымен тазартуға мәжбүр болды. Осы миналарды тазалау кезінде бірнеше неміс сарбаздары қаза тапты. Кейбір ауыл тұрғындары миналарды жоюдың тым жылдам аяқталуына наразылық білдірді, сондықтан неміс сарбаздары кем дегенде бір аймақты миналар үшін тексеруі мүмкін, онда олар миналардың орналасқандығын білген. Алайда, тұрғындар бұл аймақтағы миналарды бұрыннан алып тастаған, соның арқасында браконьерлік мақсаттар үшін кіре алған. Ауыл қауіпсіз түрде тазартылғаннан кейін, неміс сарбаздары Германияға қайтарылды.

Өнер

Wijk Aan Zee жағажайы 1999 жылы Александра Мирдің «Айдағы бірінші әйел» атты перформансы үшін пайдаланылды.