Кіріспе

1941 жылы Корольдік теңіз күштерінің "Иллюстриус" класындағы ұшақ тасымалдаушы кемесінің HMS Indomitable модификациясы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштері үшін салынды. Бастапқыда осы кластың төртінші кемесі ретінде жоспарланған, ол 36-ға орналастырылатын ұшақтардың орнына 48 ұшақпен жұмыс істеуге мүмкіндік беру үшін қайта жобаланды. Алғашқы ангардың үстіне екінші ангар салынды, бұл ұшу палубасын 4 метрге көтерді, бірақ осының орнына ангардың қабырғалық бронясы азайтылды. Қосымша ұшақтарды қамтамасыз ету үшін қажет болғандықтан, төменгі ангар жоғары ангардан қысқа болды, сондай-ақ қосымша шеберханалар мен тұрғын үй-жайлар да қажет болды.

Құрылыс және ерте тарихы

"Бейітілмейтін" кемесі 1937 жылғы 10 қарашада Барроу-ин-Фурнесс қаласындағы Викерс Армстронг компаниясының кеме жасау шаруатында салынды. Ол 1940 жылғы 26 наурызда суға жіберілді және келесі жылдың қазан айында қолданысқа берілді. Шомылдыру рәсімін Клементина Черчилль жүргізді. 1941 жылғы қарашада ол алғашқы сапарымен Батыс Үндістанға аттанды. Сол жерде "Indomitable" Ямайка жанындағы маржан рифіне тіреліп, бірақ көп ұзамай қайта қызметке кірісті. Бұл оның Оңтүстік-Шығыс Азияға уақтылы жетіп, Сингапурға жасалатын жапон шабуылына қарсы тұру үшін жіберілген "Z" әскери-теңіз күштерін әуеден қорғауға мүмкіндік бермеді. Аталған күш 1941 жылғы желтоқсанда Малайяға жапон әскерінің қонған кезде жапондық ұшақтармен батырылды. Келесі айда, 1942 жылғы қаңтарда "Бейітілмейтін" Цейлонға (қазіргі Шри-Ланка) орналасқан Шығыс флотына қосылды. Қаңтардың соңында ол 48 "Хокер Харрикейн" ұшағын Корольдік әуе күштерінен Нидерландтық Шығыс Үндістандағы Суматрадағы әуежайларға, Сингапурдың әуе қорғанысын күшейту үшін жеткізді, бірақ "Харрикейн" ұшақтарының көп бөлігі жапондық әуе шабуылдары кезінде құрлықта жойылды. 15 ақпанда Сингапурдағы британдық қолбасшылар жапондарға бас берді. Ұлыбританияның Қиыр Шығыстағы Гонконг және Бирмадағы қалған отарлары түскеннен кейін "Бейітілмейтін" қайтадан орналастырылды. Адмирал сэр Джеймс Сомервиллдің басқаруымен жаңа Шығыс флоты құрылды. "Бейітілмейтін" және оның бауырлас кемесі – флотының жалғыз заманауи ұшақ тасымалдаушылары болды және алыс Шығыстағы одақтастар үшін маңызды күш еді; ал қалған бір ғана тасымалдаушы, ескірген болатын. 1942 жылғы сәуірде Сомервилл Үнді мұхитындағы жапондық авианосецтер тобының шабуылын тоқтатуға тырысты. Толық емес ақпарат салдарынан ол жапондық күштер келгенге бірнеше сағат қалғанда тосқауылдан бас тартты. Келесі бірнеше күнде "Бейітілмейтін" жапондық флотты түнде тосқауылға алуға тырысқан күштің бір бөлігі болды, онда баяу, бірақ радармен жабдықталған британдық торпеда ұшақтары сәтті шабуыл жасауға ең қолайлы жағдайға ие болар еді. Бірнеше күндік іздеуге қарамастан, шешуші әрекеттерге қол жеткізілмеді және Сомервилл тез тасымалдаушыларын Бомбейге қайтарды. Осы жапондық шабуыл кезінде "Гермес", австралиялық эсминец, корвет және екі ауыр крейсер, сондай-ақ бірнеше сауда кемелері батты. 1942 жылғы мамыр айында британдықтар француз Мадагаскарына шабуыл жасады – "Темір жарақ" операциясын бастады. Жапондар Мадагаскарды басып алып, оны Үнді мұхитындағы одақтастар конвойлеріне шабуыл жасау үшін су асты кемелерінің базасы ретінде пайдалануы мүмкін деген қауіп болды. "Бейітілмейтін" Шығыс флотынан бөлініп, шабуылға қатысты, қоршау күштерімен (оның ішінде бауырлас кеме) және Оңтүстік Африканың Дурбаннан жіберілген шабуыл күштерімен кездесті. Шабуыл 5 мамырда Диего Суарес мақсатының батысындағы Курьер шығанағында басталды. "Бейітілмейтін" әуе күштері шабуылдың алғашқы күні Аррахарт әуежайына шабуыл жасап, бес "Моран-Солнье M.S.406" ұшағын жойды, тағы екеуіне және екі "Потез 63.11" ұшағына зақым келтірді. Келесі күні жердегі шабуыл басталды, "Альбакор" ұшақтары қорғанысты бомбалады, ал "Фулмар" және "Си Харрикейн" ұшақтары жердегі нысандарға шабуыл жасады. Диего Суарестегі француз күштері 7 мамырда бас берді. 8 мамырда француздық "Монж" су асты кемесі "Бейітілмейтінге" торпеда тастауға тырысты, бірақ эсминецтерден және "Корса" кемесінен жасалған тереңдік зарядтарынан батып кетті.

Жерорта теңізі

Шілдеде «Индемитабель» Ұлыбританияға оралды. Көп ұзамай ол «Педестал» операциясына қатысып, қоршаудағы Мальта аралын жабдықтау үшін жасалған ең ірі конвойге қатысты. Бұл конвой 14 жүк кемесінен және беспрецедентті үлкен әскери кемелерден тұрды: «Кейіпсіз», «Кейіпсіз» және 32 эсминец. Бір мақсат – «Индемитабельдің» өзінің Spitfire ұшақтарын Мальтаға қондыру, олар онда қалуы керек еді; бұл 11 тамызда орындалды, ал «Furious» Гибралтарға қайтып келді. Операция кезінде «Индемитабель» екі 500 кг-лық бомбаға (StG 3 құрамына кіретін Ju 87 ұшақтарымен) түсті және үш жақын жарқын оқиғаға тап болды. Бір 500 кг-лық бомба ұшу палубасының броньсыз бөлігінен өтіп, жөндеуді талап ететін зақым келтірді, бірақ ол бомбадан кейін екі сағаттан аспайтын уақыт ішінде қайтадан жүзуге қабілетті болды. Қаза болғандар – 6 офицер мен 40 матрос, ал 70 матрос жараланды. (Шабуылды сыртқы сілтемелер бөлімінде тізілген «Malta Convoy» деректі фильмінің он жеті минуттық бөлімінде көруге болады). Ол Ливерпульдегі Гладстон докына келді, онда жөндеу жұмыстары 1943 жылдың ақпан айында аяқталды, содан кейін ол Скапа-Флоудан және Клайд аймағынан өтіп, «Хаски» операциясына дайындық кезінде Жерорта теңізіне қайтып келді. 16 шілдеде ол Сицилияға ортақ шабуылға дайындық кезінде (Хаски операциясы) 41-ші торпедалық бомбалау тобының 204-ші эскадрильясына жататын Savoia Marchetti SM.79 ұшағынан торпедаланды және қайтадан АҚШ-қа қайтып келді, онда жөндеу жұмыстары аяқталды. 1944 жылдың 10 сәуірінде теңізде сынақтарды бастады.

Қиыр Шығыста

1944 жылдың басында "Индемитабель" Шығыс флотына қайта оралды. Ол және "Викториус" тамыз және қыркүйек айларында Суматраға бомбалаушы ұшақтарды жіберді. Кейін олар Никобар аралдарын бомбалады, содан кейін 20 желтоқсанда Медан мен Суматраға шабуыл жасау үшін "Индемитабель" "Иллюстриуспен" бірікті. Келесі жылы "Индемитабель" британдық Тынық мұхиты флотына қосылды. 1945 жылдың 4 қаңтарында ол, өзінің "Викториус" әпке кемесі және тағы бір авиатасығыш Меданға шабуыл жасады. Қаңтар айының соңында Палембанг пен Суматраға қарсы әрекеттер жүргізілді. 1945 жылдың 4 мамырында "камикадзе" ұшағы оны соқты, бірақ оның брондалған ұшу палубасы оны ауыр зақымдардан сақтап қалды. Тамыз айында соғыс аяқталғанда, "Индемитабель" Гонконгты азат етуге көмектесті, жапондықтардың капитуляциясын қабылдаған десанттық топтан кейін келді. Оның ұшақтары 31 тамыз және 1 қыркүйекте британдық күштерге шабуыл жасаған жапондық жанкешті қайықтарына қарсы соғыстың және оның қызметінің соңғы жауынгерлік миссияларын орындады.

Соғыстан кейінгі

1945 жылғы қарашада «Индомитабл» Ұлыбританияға оралды. Келесі жылы ол Ұлыбританияның ұлттық регби лигасы командасын соғыстан кейінгі алғашқы турнесінде Австралияға жеткізді, осыдан кейін команда «Индомитаблдар» деген лақап атқа ие болды. 1947 жылы ол резервке қойылды, содан кейін 1947 жылдан 1950 жылға дейін үш жылға созылған күрделі жөндеуден өтті. Жөндеу кезінде кеменің қазандықтарының қызмет ету мерзімі 10 жыл ғана екендігі анықталды, сондықтан қазандықтарды ауыстыру үшін қозғалтқыш бөлімдері толығымен демонтаждалып, қайта құрастырылды. Күрделі жөндеуден кейін ол соғыс жылдарына қарағанда әлдеқайда суық климаттағы Әскери флоттың операциялық міндеттерін қайтадан атқаруға кірісті. «Индомитабл» күндізгі және түнгі де Хавилланд Хорнет истребителін, сондай-ақ 1951–1953 жылдары қолданылған, радиолокациялық жабдықтары бар Sea Hornet NF.12 түнгі истребителін тасымалдаумен ерекшеленді. Бұл ұшақтар кемедегі Blackburn Firebrand торпедалық шабуылдық ұшақтарынан жылдамырақ, ұзағырақ ұшатын және көбірек жүк көтеретін болды. 1951 жылы «Индомитабл» Корольдік теңіз күштерінің соңғы линкоры «Анархия»-ны (draft translation has "Каралева" and "Каралева" which is incorrect) алмастырып, Әскери флоттың флагмандық кемесіне айналды. 1953 жылғы 3 ақпанда кемеде болған өрт пен жарылыстан салдарынан ауыр зақымдар алды, бұл диверсия актісі болды. 1950 жылдардағы Корольдік теңіз күштерінде диверсия жиі кездесетін құбылыс еді: алыс Шығысқа жіберілген ірі флот бөлімдері көбінесе нашар тұрмыс жағдайларына наразы болған, ашуланған экипаждардың салдарынан зақымдалады. Сол айда ол Ла-Манш каналында жаңа прототиптік айналы шамдар жиынтығымен палубаға қонды, бұл жылдам реактивтік ұшақтардың қонуын тиімдірек және қауіпсіз етуге арналған, бұрынғы бақылаушыны алмастырды. «Индомитабл» бірнеше себептерге байланысты модернизацияланбады, оның басты себебі – реактивтік ұшақтарды қабылдау үшін кеменің ангарының биіктігін 4 метрден 5 метрге дейін көтеру қажеттігі болды. Бұл үшін кемені ангар палубасына дейін толығымен демонтаждау қажет еді. Өзінің жартылай қарындасы «Викториус» кемесін модернизациялаудың құнының артуын ескере отырып, Адмиралтейство оның жасына сәйкес кемеге толық модернизация жасаудан бас тартты.

Пайдаланудан шығару және жою

"Индемитабель" резервтік флотқа қайтарылды, ал 1953 жылдың қазан айында ол техникалық қызмет көрсетілмейтін резервке қойылды. Ол металлға сатып жіберілді және 1955 жылдың 30 қыркүйегінде Фасланеге бөлшектеуге жеткізілді.