Боривой I – Богемияның тұңғыш тарихи князі, Пржемысл әулетінің негізін қалаушы. 870 ж. шамасында билік құрған, Ұлы Моравияға бағынышты болған. Тарихы, әулеті туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Богемия герцогы шамамен 867 жылдан 889 жылға дейін
Duke of Bohemia from c. 867 to c. 889
Боривой I (Borzivogius, шамамен 852 – 889 жылдар) – Богемияның тарихи тұрғыда белгілі болған алғашқы герцогы және Премислидтер әулетінің негізін қалаушысы. Оның Богемия герцогтығын билеуі шамамен 870 жылы басталған деп саналады, бірақ сол дәуірде Богемия Ұлы Моравияға бағынышты болған. Оның билікке келу уақытын анықтауға көмектесетін маңызды деректердің бірі – 872 жылы бірнеше батыс славян князьдерін тізбектеген, соның ішінде Боривоймен сәйкес келуі мүмкін Горивей туралы аталған Франк жылнамасы (Annales Fuldenses).
Bořivoj I (, Borzivogius, c. 852 – c. 889) was the first historically documented Duke of Bohemia and progenitor of the Přemyslid dynasty. His reign over the Duchy of Bohemia is believed to have started about the year 870, but in this era Bohemia was subordinated to Great Moravia. One of the most important clues to the approximate time of his accession is the contemporary Frankish chronicle Annales Fuldenses, which mentions several West Slavic princes in the year 872, among them one Goriwei, who may be identical with Bořivoj.
Өмір
ХХ ғасырдың басындағы «Хроника Боэморум» бойынша, Боривой – аңызға айналған богемиялық князь Хостивиттің ұлы, демек, патшайым Либуше мен оның күйеуі Премыслдің ұрпағы. Дегенмен, тарихшылар оның тегін толыққанды анықтамады. Ұлы Моравияға тәуелді болғандықтан, ол Можмир әулетімен туыс болуы мүмкін. Оның ұлы Спитниевтің қалдықтарында жасалған ДНК-тестілеу отбасының Y-хромосомалық гаплотобының R1b екенін көрсетті, бұл Батыс Еуропа мен Чехияға тән. Боривой бастапқыда қазіргі Праганың солтүстік-батысында орналасқан Леви-Градецте тұрды. Орталық Богемия аймағын билеген Премыслидтердің басшысы ретінде Боривой шамамен 867 жылы өзін князь («принц») деп жариялады – латын тілінде dux, яғни тәуелсіз князь. Оның лауазымы кейін неміс ғалымдары «герцог» (Herzog) деп аударды, Богемия (Чехия) герцогы. 9 ғасырдың соңында пайда болған неміс герцогтықтарының билеушілері де осы атаққа ие болғанымен, оның мағынасы түбірінен бөлек болды. Немес герцогтары жоғары билеушілердің (патшалар немесе императорлар) өкілдері болғанмен, чех дуксы – тәуелсіз билеушіні білдірді. Боривой 872 жылы өзінің үстемдігіндегі Моравия королі Сватоплюк I тарапынан осылай танылды, ол Богемияны христиандастыруды бастау үшін Салоника епископы Мефодийді жіберді. 872 жылы Боривой Сватоплюкқа Шығыс франк королі Людовик Неміспен болған жанжалда әскери көмек көрсетті және Оңтүстік Богемияда франк әскерлерін жеңді. Шамамен 874 жылы Боривой Людмилаға үйленді (кейін Богемияның қасиетті Людмиласы ретінде қанондалған). Олардың екі ұлы болды – Спитниев пен Вратислав, екеуі де одан кейін герцог болды. Людмила мен Боривой Мефодиймен крещение алды (шамамен 883 жылы), ал соңғысы ынталы үгітші болды, бірақ дін Боривойдың халқы арасында жайылмады. 883/884 жылдары Боривой өзінің Премыслид туысы Строймирді қолдаған бүлік салдарынан тақтан түсірілді. Ол 885 жылы Моравияның үстемдігіндегі Сватоплюк көмегімен қайта орнатылды. Герцог немесе (көбінесе) оның ұлы Спитниев резиденциясын Градчаны тауына көшіріп, Прага қамалының негізін салды. Боривой шамамен 889 жылы қайтыс болды, оның ұлдары кәмелетке толмаған кезде король Сватоплюк Шығыс франк билеушісі Каринтиялық Арнульфпен келісімге келіп, Богемия герцогтығын өзі басқарды. Боривой сияқты ерте Богемия билеушілерінің көпшілігі көлеңкелі тұлға болып саналады; оның билік мерзімінің нақты күндері мен маңызды мәліметтерін анықтау мүмкін емес. Дегенмен, сол кезде бірнеше маңызды бекіністер мен діни ошақтар салынды деп есептеледі.
According to the early 12th century Chronica Boëmorum, Bořivoj was a son of the legendary Bohemian prince Hostivít, thus a descendant of Queen Libuše and her husband Přemysl the Ploughman. His ancestry has not been conclusively established by historians, however. In view of his dependence on Great Moravia, he might have been related by blood to the Mojmir dynasty. DNA testing on the remains of his son, Spytihněv, suggests the family's Y haplogroup was R1b, common to Western Europe and Czech Republic. Bořivoj initially resided at Levý Hradec, a gord situated northwest of present day Prague. As the head of the Přemyslids who dominated the Central Bohemian environs, Bořivoj declared himself kníže ("prince")—in Latin dux, which means a sovereign prince—around the year 867 AD. His title was later translated by German scholars as "duke" (Herzog) of the Bohemian (Czechs). Although the rulers of the German stem duchies emerging in the late 9th century held the same title, the meaning of his title was in fact completely different. In contrast to the German dukes who acted as the representatives of higher rulers (kings or emperors), the Czech dux denoted a sovereign ruler. Bořivoj was recognised as such around 872 by his overlord King Svatopluk I of Moravia, who dispatched Bishop Methodius of Thessalonica to begin the Christianization of Bohemia. In 872, Bořivoj supported Svatopluk militarily in his dispute with the East Frankish king Louis the German, and in south Bohemia, they defeated the Frankish troops. About 874, Bořivoj married Ludmila (later canonized as St. Ludmila of Bohemia). The couple had two known sons, Spytihněv and Vratislaus, both of whom succeeded him as dukes. Ludmila and Bořivoj were baptised by Methodius (probably in 883), and the latter became an enthusiastic evangelist, although the religion failed to take root among Bořivoj's subjects. In the years 883/884, Bořivoj was deposed by a revolt in support of his Přemyslid kinsman Strojmír. He was restored in 885 only with the support of his suzerain Svatopluk of Moravia. The duke or (more probably) his son Spytihněv moved his residence to the Hradčany mountain and laid the foundations for Prague Castle. When Bořivoj died about 889, his sons still minors, King Svatopluk concluded an agreement with the East Frankish ruler Arnulf of Carinthia and took over the rule of the Bohemian duchy himself. As with most of the early Bohemian rulers, Bořivoj is a shadowy figure; exact dates for his reign and vital statistics cannot be established. Nonetheless, several major fortifications and religious foundations are said to have dated from this time.