Кіріспе

Орталық Американың этникалық музыкасы

Гарифуна музыкасы – Африка, Аравак және Калинаго элементтерін қамтитын этникалық музыка және би. Ол Орталық Америка мен Сент-Винсент және Гренадин аралдарының афро-үндіс Гарифуна халқынан шыққан. 2001 жылы ЮНЕСКО Гарифуна музыкасы, биі және тілін адамзаттың ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврі деп жариялады.

Жанрлары

Гарифуна мәдениетіндегі діни емес музыкалық жанрлар Батыс Африкалық ата-бабаларға табыну мен үндістердің шаманизмінің қосылуынан туындайды. Гарифуна музыкалық рәсімдерінің мысалдары: Адугюрухани (сондай-ақ дугу деп те аталады) – емдеу рәсімі; Араирагуни – ауруды анықтауға шақыру; Амуядахани – отбасы мүшелерінің ата-бабаларына құрбандық шалу рәсімі; және Ачугухани (Чугу) – "өлгендерді тойындыру".

Дугу (өлгендерді тамақтандыру)

Гарифунаның "Адугюрюхани" дәстүрі – гарифуна халқының бір мүшесі ауырғанда және денсаулығын қалпына келтіру үмітімен шаманмен кеңесуі қажет болатын кезде өткізілетін рәсім. Шаман ауруды келтірген ата-бабалардың рухтарымен (губида) кеңеседі. Дюгу кезінде барабан ойналады, оның губидамен иеленген адамды тыныштандырады деп есептеледі. Барабан соғу үш өлшемде орындалады және ән мен бимен сүйемелденеді. Көбінесе екі-үш барабан болады, ал барабаншылар тобы дангбу деп аталады. Барабандар магони немесе май гүлінен және жануарлардың терісінен (әдетте, бұғы, ешкі немесе пекари) жасалады. Дайындау кезінде барабандар кассава шарабымен ыдыратылады, содан кейін қасиетті өсімдік – бувенің түтінімен баталанады. Бұл техникалар барабан жасауда африкалық және үндістердің ықпалын көрсетеді, бұл гарифунаның қасиетті музыкасында африкалық және үнді мәдениеттерінің қосылуын көрсетеді. Дюгу музыкасындағы гендерлік рөлдер гарифуна халқының дәстүрлі қоғамында аналық желі және аналыққа баса назар аударылатынын көрсетеді. "Дюгу әндерінің мәтіндері ата-бабаларды әйел ретінде сипаттайды (әже немесе шөбере әже, тіпті егер дюгу ер адамның құрметіне өткізілсе де). Бұл гендерлік күш берудің көрінісі болуы мүмкін, өйткені егде жастағы әйелдер ұйымдастырушылар, рәсімге қатысушылар және рәсімдік әндердің авторлары ретінде басымдыққа ие". Гендерлік рөлдер көбінесе музыкада бейнеленеді. "Музыкалық орындалу гендерлік қарым-қатынастарда маңызды рөл атқара алады және көбінесе атқарады, өйткені мұндай қарым-қатынастарда байқалатын теңсіздіктер немесе асимметриялар наразылық білдіру, араласу, кері қайтару және өзгерту немесе әртүрлі әлеуметтік/музыкалық стратегиялар арқылы шектелу арқылы білдірілуі мүмкін". Гарифуна дюгу рәсіміндегі аналық желі Батыс Африка және/немесе үнді мәдениетінің шынайы (батыстандырылмаған) аспектісін көрсетеді, ол испан (содан кейін британдық) отарлауына ұшырамаған.

Жанрлары

Гарифуна жанрларына пунта, паранда және пунта рок кіреді. Әннің түрлі түрлері бар, олардың кейбіреулері жұмыспен, ал кейбіреулері ойынмен, тағы бір бөлігі бимен байланысты, ал қалғандары дұғаға немесе қасиетті рәсімдерге арналған. Гарфиуна музыкасында барабанның маңызды рөлі бар. Басты барабан – Сегунда (бас барабан). Барабандарды әдетте ағаш кесіп ойып, бетіне антилопа терісі керіп жасайды.