Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Блантайр (немесе Блантайдр) – Шотландияның Оңтүстік Ланаркшир аймағындағы қала және азаматтық округ. Халық саны 16 900 адамды құрайды. Ол солтүстікте Клайд өзенімен, батыста Rotten Calder өзенімен, шығыста Park Burn (ірі көршілес Гамильтон қаласымен шекараны көрсетеді) және оңтүстікте Rotten Burn өзенімен шектеледі. Блантайр – 19 ғасырдың зерттеушісі және миссионері Дэвид Ливингстонның туған жері. Ливингстонның еңбегінің арқасында Малавидегі екінші ірі қала оның атымен аталады.
Blantyre ( or ; Blantaidhr) is a town and civil parish in South Lanarkshire, Scotland, with a population of 16,900. It is bounded by the River Clyde to the north, the Rotten Calder to the west, the Park Burn to the east (denoting the boundary with the larger adjoining town of Hamilton) and the Rotten Burn to the south. Blantyre was the birthplace of David Livingstone, the 19th century explorer and missionary, and because of Livingstone's work, the second largest city in Malawi is named after it.
Тарих
Атаудың бірнеше ықтимал шығу тегі бар: бастапқыда Cumbric blaen tir "жердің үсті" деп аталып, кейін гаэль тіліне аударылған; сондай-ақ, Әйіп Блейнмен байланысы бар, оның ізбасарларының есімдерімен аталған бірнеше жергілікті жер-атаулар сақталған, мысалы, Далмарнок және басқа да алыс аймақтарда, тіпті жекелеген жерлерде Дунблэн. Қала бірнеше шағын елді мекендерден тұрады, олар көбінесе біртұтас қалалық аймаққа бірігіп кеткен, ал ондаған жылдар бойы жерді пайдалану мен қолжетімділігінің өзгеруін көрсететін әртүрлі стильдегі және жастағы үйлер салынған. Жоғары Блантайр – Бёрнбрей жолының шығысына және оңтүстігіне орналасқан аудан, ол солтүстікке қарай Жоғары Блантайр торабына дейін созылады. Бұл аймақ Блантайр шіркеуінен 3 шақырым оңтүстікке қарай орналасқан Аушинтиббер маңындағы қола дәуіріне жататын ең ерте мекендеу орындарының бірі деп саналады. Сонымен қатар, осы аймақта Гринхолл паркі орналасқан, онда Калдер (Коутер) өзені солтүстікке қарай ағып, Ньютон маңында Клайд өзеніне құяды. 2010 жылдары Жоғары Блантайрдың батыс жағында Гринхолл ауылы деп аталатын жаңа тұрғын үйлер салынды. Бұрын бұл аймақта Аучинрейт және Ларкфилд сияқты бірнеше шахталардың маңында шоғырланған ірі кеншілер қауымдастығы болған, олар қала ішінде әлі де жеке қауымдастықтар ретінде сақталған; тоқымашылық та бұл жерде кең таралған кәсіп болған. Темір жол станциясы (Гамильтон және Стратавен темір жолында) 1860 жылдардан 1950 жылдарға дейін пайдаланылды, ол шіркеудің батысында орналасқан. Жоғары Блантайр бастауыш мектебі 1875 жылы құрылып, 2005 жылға дейін бірнеше реконстркциялардан өткеннен кейін қазіргі ғимараттарына ие болды. Басты көше – Глазго жолының (A724) батыс шетінде, шығыстан батысқа қарай созылатын Priory Bridge ауданы орналасқан (бұл атау Камбуслангқа қарай Калдер өзені арқылы салынған көпірден алынған, ол өз кезегінде қаланың солтүстігінде орналасқан, қазір қираған Блантайр монастырының құрметіне аталған, онда 1235 жылдан бері монахтар тұрған). Ол өзінің мектептері мен қоғамдық нысандары бар ескі және үлкен Коатхилл тұрғын үй ауданымен шектеседі. Коатхиллден негізгі жолдың екінші жағында Уитлендс ауданы орналасқан (оның бір бөлігін Шотландияның арнайы тұрғын үй қауымдастығы салған), ал шығысқа қарай 19 ғасырдағы Стоунфилд және Лоу Блантайрдағы кеншілер қауымдастықтарынан қалыптасқан қаланың заманауи орталығы орналасқан. Бұл жерде жергілікті орта мектеп – Кальдерсайд академиясы, Стоунфилд қоғамдық паркі, Блантайр демалыс орталығы, бірнеше шіркеулер және Клайдвью сауда орталығы (1980 жылы ашылғаннан бері үлкен Асда супермаркеті бар) орналасқан. Глазго жолы A725 көтерілген айналма жолы, Спрингвеллс ауданы және қала шекарасы арқылы оңтүстік-шығысқа қарай жалғасады, ол Бёрнбанкке (әсіресе бір кезде Гринфилд деп аталған аймаққа) жетелейді. Қала орталығынан солтүстікке қарай орналасқан ауыл – Блантайрдың ең көне өнеркәсіптік дамыған бөлігі, ол бұрын Клайд өзенінің бойындағы диірмендер орналасқан жер болған. Қаланың темір жол вокзалына жақын орналасқан бұл аудан темір жол желілерінің солтүстігінде орналасқан жалғыз аудан. Дэвид Ливингстон орталығының жанында, Стейшн Роудтың соңында Клайд өзенін кесіп өтетін темір аспалы жаяу жүргіншілер көпірі орналасқан, ол Ботвеллге жаяу өтуге мүмкіндік береді.
The name has a number of probable origins: originally Cumbric blaen tir "top of the land" which has been Gaelicised; an association with Saint Blane, whose associates have a number of local place names named after them, such as Dalmarnock, and further afield, and personally, Dunblane. The town consists of a number of small hamlets which have largely become connected into a single urban area, with housing in a variety of styles and ages reflecting the changing use and availability of land over the decades. High Blantyre is the area to the east and south of Burnbrae Road which continues to High Blantyre Cross at the north. It is thought to be the area of earliest settlement, with a Bronze Age village near Auchintibber 2 mile (3 km) south of Blantyre Parish Church (High Blantyre). Also in this area is Greenhall Park, where the Calder (Cawther) flows north through a valley to eventually join the Clyde near Newton. A new residential development, Greenhall Village, was built at the western side of High Blantyre in the 2010s. There was previously a large mining community in this area clustered around several pits including Auchinraith and Larkfield which still exist as distinct communities within the town; weaving was another local occupation. A railway station (on the Hamilton and Strathaven Railway) was in use from the 1860s to the 1950s, located to the west of the church. High Blantyre Primary School was established in 1875, continuing through various reconstructions to its current buildings dating from 2005. At the western end of the main thoroughfare, Glasgow Road (A724) which runs east–west, is the Priory Bridge neighbourhood (named after the original bridge over the Calder towards Cambuslang, which itself was named after the now ruined Blantyre Priory to the north of the town which was home to monks from around 1235). It borders the older and larger Coatshill housing estate which has its own schools and community facilities. On the other side of the main road from Coatshill is the similar neighbourhood of Wheatlands (parts of which were built by the Scottish Special Housing Association), while further east is the modern centre of the town, built up from the 19th century mining communities at Stonefield and Low Blantyre featuring the local secondary school Calderside Academy, Stonefield public park, Blantyre Leisure Centre, several churches and the Clydeview Shopping Centre (which has featured a large Asda supermarket since its opening in 1980). Glasgow Road continues south east via the A725 elevated bypass, the Springwells neighbourhood and the town boundary, leading on to Burnbank (specifically the area once known as Greenfield). Further north of the town centre is The Village, the oldest industrially developed part of Blantyre which was previously a mill settlement on the River Clyde. Near to the town's train station, it is the only part which is north of the railway lines. Next to the David Livingstone Centre, at the end of Station Road, is an iron suspension footbridge which crosses the Clyde giving pedestrian access to Bothwell.
Шахта апаты
1877 жылғы 22 қазанда Блантайрде кен апаты болды, онда метан газының жарылуы салдарынан 207 шахтер (ерлер мен балалар) қаза тапты.
On 22 October 1877, Blantyre was the site of the Blantyre mining disaster, where 207 miners (men and boys) were killed when a coal mine exploded due to methane gas.
Футбол
Қазіргі уақытта Блантайрде Шотландияның Жас футбол ассоциациясы жарыстарына қатысатын "Blantyre Victoria" футбол клубы бар, ол "Vics" деп танымал. Олар 1950, 1970 және 1982 жылдары Шотландияның Жасөспірімдер кубогын (жасөспірімдер футболындағы ең жоғары жетістік) жеңіп алды. Олардың үй стадионы "Castle Park" деп аталады. Қалада тағы бір футбол клубы бар, ол – "Blantyre Celtic". Алғашқы клуб 1990-жылдардың басында тарап кеткен, бірақ 2010 жылы олар әуесқой команда ретінде қайта құрылды.
Blantyre presently has a football club competing in Scottish Junior Football Association competitions, Blantyre Victoria, known as the Vics. They won the Scottish Junior Cup (the highest achievement in junior football) in 1950, 1970 and 1982. Their home ground is called Castle Park. There is another football club in the town, Blantyre Celtic. The original club went out of existence in the early 1990s; however, in 2010 they reformed as an amateur team.
Жылдамдық жолы
Блантайр қаласы ұзақ жылдардан бері спидвей жарыстарымен байланысты. Бастапқыда Глазгодағы Уайт-Ситиде көрінген моторатшылар тобы "Блантайр тобы" деп белгілі болды. Олар 1930 жылы Матервеллдегі Эйрблс жолында өз трассасын ашты, ол "Парагон спидвейі" деп аталды. 1932 жылы Блантайр тобы сол жерде одан да кәсіби деңгейдегі жарыстарды ұйымдастырды. 1977 жылдан 1981 жылға дейін спидвей Глазго Тайгерс клубының үй стадионы – Блантайр Грейхаунд стадионында өтті. Бірақ жаңа жолдың салынуына байланысты клуб 1986 жылғы маусым соңында жабылған Крейгхед паркіне көшуге мәжбүр болды.
The town of Blantyre has long had links with speedway racing. In the pioneer days a group of riders who appeared at White City in Glasgow were known as "The Blantyre Crowd". They operated their own track at Airbles Road in Motherwell in 1930 and this was known as Paragon Speedway. The Blantyre Crowd also operated a more professional version on the same site in 1932. Speedway was staged at the Blantyre Greyhound Stadium as the home of the Glasgow Tigers from 1977 to 1981, before the new road forced a move to Craighead Park, which closed down at the end of the 1986 season.
Скейтбордтық
Жақында Блантайр скейт-паркіне қызығушылық артып, көптеген адам келіп тұрады, себебі Radworx жастар компаниясы осы жерде және басқа скейт-парктерде жұмыс істеп жатыр. Скейт-паркте 1,22 метрлік тік қырат, сондай-ақ 2,44 метрлік және 1,83 метрлік жартылай цилиндрлер бар. 0,61 метрлік шағын бассейн мен екі ойын қорабы және 5 элементтен тұратын сенімді көше секциясы да бар.
Recently, Blantyre Skate Park has received a lot of business as the youth company Radworx has been operating within it as well as some other skate parks. The skate park contains a 1.22 m spine section as well as an 2.44 m halfpipe, alongside a 1.83 m counterpart. There is a 0.61 m mini bowl and a credible street section which contains two fun boxes as well as a 5 set.
Редлис саябағы
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ньютон мен Блантайр арасындағы Блантайр ферма жолының жанындағы ашық жерде "Уинс" немесе "Блантайрферме" деп аталған әуе шабуылына қарсы батарея және оған қосымша әскери қызметкерлерге арналған лагерь орналастырылды. Соғыстан кейін лагерь шұғыл жағдайдағы тұруға пайдаланылды, бірақ барақтар кейін бұзылып жатыс. Дегенмен, әуе шабуылына қарсы батареяның бірнеше ғимараты 21-ғасырға дейін сақталды (бірақ кейбіреулері ауыр түрде тоналып, қиратылды) және жергілікті кеңес құрған Редлис қалалық паркінің ландшафтына, жақын жердегі бұрынғы саз кенішімен бірге енгізілді.
During World War II, an Anti aircraft battery and associated camp for military personnel known as the 'Whins' or 'Blantyreferme' was set up on open land off the Blantyre Farm Road between Newton and Blantyre. The camp was used as emergency accommodation after the conflict, but the huts were later demolished. However, some of the AA battery buildings survived into the 21st century (albeit heavily vandalised in some cases) and were incorporated – along with a former clay quarry nearby – into the landscape of Redlees Urban Park developed by the local council.
Дэвид Ливингстон
Блантайрдың ең танымал ұлы – 19 ғасырдағы миссионер және саяхатшы Дэвид Ливингстон. 1995 жылы жас жігіт қаза болғаннан кейін, онда әрекетке толы кедергілерден өту жолы болған. Мұражайдың жанындағы Клайд өзені арқылы салынған жаяу өткел (оның үшінші құрылысы) аймақты Ботуэлл қаласымен байланыстырады.
Blantyre's most famous son is the 19th century missionary and explorer David Livingstone. An adventure assault course also existed there before a young man died in 1995. A pedestrian footbridge over the River Clyde adjacent to the museum (its third incarnation) links the area to the town of Bothwell.