Кіріспе

Аңқаның түрлері

Үнді көлдік аңқасы немесе шалшықшы (Ardeola grayii) – кішкентай аңқа. Ол Ескі әлемде пайда болған, Иранның оңтүстігінде және Үндістан жарты аралы, Бирма және Шри-Ланкаға қарай көбейеді. Олар кеңінен таралған және көптеп кездеседі, бірақ кішкентай су қоймаларының жағасында аң аулағанда немесе адамдар тұратын жерлерге жақын қоныстанғанда оларды байқау қиын болуы мүмкін. Олар ұшып кеткенде ерекше көзге түседі, денелерінің жасыл қоңыр түстеріне қарама-қарсы, жарқын ақ қанаттарымен көзге шалынады. Олардың жасыру қабілеті соншалықты жақсы, олар ұшып кеткенше оларға жақын баруға болады, осы мінез-құлқынан құстардың нашар көретіні немесе соқыр екеніне қатысты халық арасында әртүрлі сенімдер пайда болған. Эритристік түсті қауырсындары да кездеседі. Мальдив аралдарындағы популяция үшін филипси тұқымын қарастырғанмен, ол кеңінен қабылданбады. Бұл түр қытай көлдік аңқасы, яван көлдік аңқасы және Мадагаскар көлдік аңқасымен бірге жоғары түр құрайды. Олар көбінесе үнсіз болады, бірақ қорқып немесе ұяларына жақын болғанда қарқынды дауыс шығаруы мүмкін.

Тамақ және азықтандыру

Үнді көлінің балықшыл құсының қоректену ортасы – батпақты суалды жерлер. Олар көбінесе көл жағасында тамақтанады, бірақ терең суға жету үшін су гиацинті сияқты суда қалқып жүзетін өсімдіктерді кеңінен пайдаланады. Кейде олар суда жүзіп, немесе әуеден балық аулап, терең суға түседі. Сонымен қатар, судан секіріп шыққан балықтарды ұшып ұстап алады. Көбінесе олар жағаға қарай бақалар мен балықтарды қуып, жағалауға қонады. Олар нан қалдықтарын жинап, балықтарды жемге шақыру үшін су бетіне тастайды. Бұл құстардың негізгі тағамы – шаяңқылар, су жәндіктері, балықтар, бунақтар және кейде сорғыштар (Herpobdelloides sp.). Суалды жерлерден тыс, олар жәндіктермен (саранча, инеліктер және аралар қоса), балықтармен (Чандигархтағы зерттеуде Барилиус маңызды деп көрсетілген) және қосмекенділермен қоректенеді.

Өсіру

Жауын-шашын басталған кезде көбейткіштік маусым басталады. Олар кішкентай топтарда ұялайды, көбінесе басқа су құстарындарымен бірге, әдетте ағаштар мен бұталардағы тармақтардан жасалған платформаларда. Көптеген ұялар үлкен жапырақты ағаштарда шамамен 9-10 метр биіктікте салынды. Аталық ұя үшін материал жинайды, ал аналық ұя салады. 3-ден 5-ке дейін жұмыртқалар туады. Жұмыртқалар синхронды емес, 18-24 күнде жарылады. Екі ата-ана да жас құстарды тамақтандырады. Балық - жас құстарға берілетін негізгі тағам. Бұрын пайдаланылған ұялар жыл сайын қайта қолданылуы мүмкін.

Өлім-жітім факторлары

Олардың аз ғана жаратушылары бар, бірақ жараланған құстарды хищ құстар жеуі мүмкін. Бұл түрден "Балагуду" қоздыратын арбовирус, трематодтар және бірнеше басқа да паразиттер бөліп алынды. Оңтүстік Үндістаннан алынған көлдік қасқырлар мен малшы құстарда жапон энцефалиті және Батыс Нил вирусына қарсы антиденелер анықталды. Ластанған суларда тамақтанудан алынған ауыр металдардың іздері, әсіресе құйрық қауырсындарында жиналуы мүмкін.

Мәдениетте

Соңғы сәтте ғана тұрып, тек сосын қанаптау әдеті олардың жартылай соқыр екендігі туралы кең таралған халықтық сенімдерге алып келді, ал олардың аты көптеген тілдерде осыған сіңісқан ұсыныстарды қамтиды. Шри-Ланкада бұл құс кана кока деп аталады, сингал тілінде бұл "жартылай соқыр тұңғыш" деп аударылады, сондай-ақ маратхи мақалында да кездеседі. Бұл құс Хитопадешада кейіпкер ретінде де бейнеленген, бір әңгімеде ол патшаны құтқару үшін өзін-өзі жарақаттайды. Ағылшын-үнді табиғат зерттеушілері құстың түсінің таңғажайып өзгеруіне назар аударды. Фил Робинсон оны күлгін сұр түсте отырып, ақ түсте ұшатын құс деп сипаттады. Бұрын Үндістанда көптеген адамдар оны жеген. Қауырсын саудасының қарыштаған шағында "тұңғыштан" қауырсын жиналып, Ұлыбританияға экспортталды.