Кіріспе

Американдық композитор, аранжировщик және трубашы – американдық музыкант Эдвард Уильям Мэй-младший және «Жылаңаш қала» (1960). Ол «Pennies from Heaven» (1981) сияқты фильмдерде жұмыс істеді, сондай-ақ «Cocoon» және «Cocoon: The Return» фильмдеріне музыка жазды. Мей көптеген танымал әншілерге аранжировкалар жасады, олардың ішінде Фрэнк Синатра, Има Сумак, Нат Кинг Коул, Анита О’Дэй, Пегги Ли, Вик Дамон, Бобби Дарен, Джонни Мерсер, Элла Фицджеральд, Луи Прима, Кили Смит, Джек Джонс, Бинг Кросби, Сэндлер және Янг, Нэнси Уилсон, Розмари Клуни, Эндрюс сестері және Элла Мэй Морс. Ол сондай-ақ сатирик Стэн Фребергпен бірге 1950 және 1960 жылдардағы бірнеше классикалық музыкалық комедиялық альбомдарда жұмыс істеді. 1940-шы жылдардағы биг-бэнд дәуіріндегі трубашы ретінде Мей Гленн Миллер мен оның оркестрімен «Measure for Measure», «Long Tall Mama» және «Boom Shot» сияқты әндерді жазды. 17 жасында ол Джин Олсеннің поляк-американдық оркестрімен ойнай бастады. Мейдің Барнетпен жасасқан шарты бойынша, аптасына төрт жаңа аранжировка жазылуы керек еді, олардың 70-ке жуығы RCA Victor компаниясының Bluebird лейблімен жаздырылып, коммерциялық түрде шығарылды. Мей Барнеттің ең көп сатылған жазбаларының кейбіреулерін аранжировкалады, соның ішінде «Pompton Turnpike» және «Leapin’ at the Lincoln». Бірақ Барнеттің және оның тобының ұлттық деңгейде танылуына әкелген Рей Ноблдің «Cherokee» әнінің классикалық аранжировкасын Мей жасады. Барнеттің тілегі бойынша Мей оның кумирі Дьюк Эллингтонның музыкалық тілін мұқият зерттеді. Біраз уақыттан соң Мей Эллингтонның түстеріне толы гармониялық және дыбыстық палитран жасады. Эллингтонның ықпалы Мейдің жаңа поп-күйлерінің кейбір аранжировкаларында, соның ішінде «Danger in the Dark» және «Strange Enchantment» байқалады. Олар Мейдің Эллингтонның өзінің композицияларының аранжировкаларында, әсіресе «The Sergeant Was Shy», «Ring Dem Bells» және «Rockin’ in Rhythm» әндерінде толыққанды көрініс тапты. Эллингтон да музыкалық құрметпен жауап берді, 1939 жылдың маусымында Мей аранжировкалаған Чарли Барнеттің «In a Mizz» әнін өзі жазды. Мейдің джаз оркестрі үшін жазылған алғашқы композициясы – «Wings Over Manhattan» үш бөлімді сюитасы, ол 1939-1940 жылдардағы Нью-Йорк әлемдік көрмесінің «авиация» тақырыбына арналған. Бұл сонымен қатар Эллингтонға музыкалық құрмет көрсету, ол Эллингтонның «Reminiscing in Tempo» және «Symphony in Black» сияқты ұзын формадағы шығармаларының ықпалын көрсетеді. Композитор-тарихшы Гюнтер Шуллер 23 жасқа келгенде Билли Мейдің Эллингтонның композициялық тілін меңгеруі соншалықты сенімді болды, «оқушыны» «шеберден» ажырату қиын болды».

Мейдің музыкалық юмор сезімі – оның дыбысының ерекше белгісіне айналатын – Чарли Барнет оркестрімен бірге біртіндеп қалыптаса бастады, бұл оның «Мадам Ла Зонгадан алты сабақ» сияқты жаңалықтардың аранжировкаларында айқын көрінеді. Мейдің алғашқы музыкалық пароди – ол кейіннен комик Стэн Фребергпен бірге жетістікке жететін комедиялық шеберлік – «The Wrong Idea» әні болды, ол Мей мен Барнеттің бірлескен туындысы, лирикалық ән мен Мейдің комедиялық түрде нашар труба солосынан тұрды (Барнет оны «Slappy Habits» деп таныстырады). Барнет «The Wrong Idea» әнін Кей Кьюзер мен Сэмми Кей бастаған күндізгі «sweet» топтарының «ашық пароди» деп атады, олардың слоганы «Swing and Sway with Sammy Kaye» болған, ал Мей оны «Swing and Sweat with Charlie Barnet» деп оқыды. Мей мен Барнет өмір бойы жақын болды, және Мей 1954 жылдан 1970 жылға дейін Барнет оркестрі үшін тағы 36 атауды аранжировкалады. Мейдің Барнет үшін жасаған 80 аранжировкасының түпнұсқа қолжазбалары мен кейбір түпнұсқалық топтық бөліктері қазір Вашингтондағы Конгресс кітапханасының Музыка бөлімінде сақталады, онда олар зерттеу үшін жұртшылыққа ашық. Көптеген басқалары 1939 жылы Лос-Анджелестегі Паломар балулумында болған өртте жойылды. 1940 жылы топ жетекшісі Гленн Миллер Мейді Барнеттен тартып алды. «Мей оның [Гленн Миллер] тобының ешқандай хит-хитіне жауапкер емес екенін айтады, бірақ ол [Билл] Финеганның «Serenade In Blue» [аранжировкасы] үшін әдемі сол жақтан кіріспе жазды».

Кейінгі мансап

Биг-бендтер 1940 жылдардың соңында тарихқа кеткеннен кейін, Мей Лос-Анджелеске көшіп, сол кездегі ең танымал әншілермен жұмыс істейтін ізделіс аранжировшісі мен студиялық оркестр жетекшісіне айналды, олардың ішінде Фрэнк Синатра, Розмари Клуни, Анита О’Дэй және Бинг Кросби болды.

Капитолий рекордсмендерімен

Капитолийде Мей көптеген үздік әртістерге аранжировкалар жасады. Олардың ішінде Франк Синатраның «Come Fly with Me» (1958), «Come Dance with Me!» (1959) және «Come Swing with Me!» (1961) альбомдары; Нэт Кинг Коулдың «Just One of Those Things» және «Let's Face the Music!» альбомдары, сондай-ақ көптеген синглдер (Коулмен бірге жасаған барлық жұмыстары кейіннен «The Billy May Sessions» 2 дискілік жинағында топтастырылды); Пегги Лидің «Pretty Eyes» және «Christmas Carousel» альбомдары; Сью Рейнидің екінші альбомы «Songs for a Raney Day»; Вик Дамонның «The Lively Ones» және «Strange Enchantment» альбомдары; Джери Саузерннің «Jeri Southern Meets Cole Porter» альбомы; Кили Смиттың «Politely» альбомы және «Nothing In Common» / «How Are Ya Fixed For Love?» дуэті, Синатрамен бірге; Бобби Дариннің «Oh! Look at Me Now» альбомы; Нэнси Уилсонның «Like In Love», «Something Wonderful», «Tender Loving Care», «Nancy Naturally!» альбомдары және «Just For Now» және «Lush Life» альбомдарынан әртүрлі тректер; Мэтт Монроның «Invitation to the Movies», «Invitation to Broadway» және «These Years» альбомдарынан бірнеше тректер; Бинг Кросби мен Розмари Клунидің «That Travelin' Two Beat» және «Fancy Meeting You Here» альбомдары; және сэр Джордж Ширингтың «Satin Affair» және «Burnished Brass» альбомдары (Мей Ширингпен бірлесіп аранжировкалады, сондай-ақ Мей Ширингтің «Concerto for My Love» альбомын дирижерлік етті, онда аранжировка авторлығы толығымен Ширингке тиесілі болды). Мейдің оркестрі Capitol Records-тың көптеген балалар жобаларында, соның ішінде ковбой жұлдызы Хопалонг Кассидиде де қатысты. Ол 1950-жылдардың басындағы сатирик Стэн Фребергпен тығыз жұмыс істеді, өзінің аранжировкалау шеберлігін Фребергке қазіргі хиттердің пародийларын жасауға көмектесу үшін пайдаланды, көбінесе түпнұсқа хитке өте жақын музыкалық қолдау жасады. Фребергтің «Wun’erful, Wun’erful!» әнінде, топ жетекшісі Лоренс Велктің өткір пародийасында Мей Голливудтың ең жақсы джаз музыканттарын шақырды, олар қаржылық жағынан сәтті, бірақ музыкалық жағынан нашар Велк дыбысын мазақтау идеясына қуанды, оны «қалыпты» ең жоғары деңгейі деп есептеді. Нәтижесінде Фреберг пен вокалистер тобы Велктің «музыкалық отбасының» пародияларын орындағанда Велк дыбысының ноталық кемелділігімен қайта жаңғыртылды. Фреберг Велктің жазбаға көңілі толмағанын айтты. Мей сонымен қатар Фребергтің 1957 жылы 15 эпизодтан тұратын CBS-те қысқа мерзімді комедиялық радио сериясының музыкасын жазды және дирижерлік етті. Оның тақырыптық хоррор фильмдерінің музыкасын пародийлеуі («Gray Flannel Hat Full of Teenage Werewolves») ерекше аталады. Мей екі Грэмми сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде 1958 жылы оркестрдің үздік орындаушысы және 1959 жылы үздік аранжировка. Капитолий үшін жасаған көптеген жұмыстары Ultra Lounge CD сериясында қайта шығарылды. 1960-жылдардың соңында және 1970-жылдардың басында Мей Capitol компаниясы жазған биг-бенд дәуірінің классикасын көптеп қайта жаңғыртты. Мей Чарли Барнет, Глен Миллер, Бенни Гудман және басқалар сияқты биг-бенд аңыздарының түпнұсқалық жазбаларынан ноталар бойынша көшірді, содан кейін сессияларда барлық жұлдызды ардагер музыканттар тобын дирижерлік етті, соның ішінде әншілер Хелен Форрест, Хелен Уорд және Текс Бенеке сияқты түпнұсқа орындаушылар. Time Life лейблі оларды «The Swing Era» деп аталатын жинақтар түрінде шығарды, оның маркетингі тыңдаушыларға музыканы тереңдікпен және реализммен ләззат алуға мүмкіндік бергендігіне бағытталған, бұл дәуірдің 78 айналымдық жазбаларында толыққанды жеткізілмеген.

Басқа дискілік лейблдер

Кросби Клунимен ынтымақтастығы – олардың RCA Victor лейблында бұрынғыдан да сәтті шыққан «Fancy Meeting You Here» альбомының жалғасы болды, оның аранжировкасын да Мей жасады. Оның Capitol лейблынан тыс жұмыстарының ішінде тағы бір Бинг Кросби мен Луи Армстронг дуэтінен тұратын «Bing & Satchmo» альбомы бар; Боби Дарин мен Джонни Мерсердің бірлескен «Two of a Kind» альбомы; Verve Records ән кітаптары сериясының алтыншы альбомы – Элла Фицджеральдтың «Элла Фицджеральд Гарольд Арленнің әндерін орындайды»; Анита О’Дейге арналған Коул Портер мен Роджерс және Харт әндеріне ұқсас аранжировкалар («Анита О’Дей Билли Меймен Коул Портерді орындайды» және «Анита О’Дей мен Билли Мей Роджерс пен Харт әндерін орындайды»; екеуі де Verve лейблында); Мел Торменің латын әуездерімен толтырылған альбомы («¡Olé Tormé! : Мел Торме Билли Мэймен бірге оңтүстікке саяхаттайды»); Джейн Расселдің 1958 жылы MGM Records-та шыққан аттас альбомы; Джек Джонстың («Shall We Dance?») және Петула Кларктың («In Hollywood») алғашқы альбомдары; 1960 жылы Сара Вонмен Roulette Records үшін «The Green Leaves of Summer» синглын және тағы үш әнді жазу. Мей әнші Билли Экстиннің 1960 жылы Roulette лейблында шыққан «Once More with Feeling» студиялық альбомын аранжировкалап, дирижерлік етті. Мей сонымен қатар Кливлендте Cosmic Records-пен бір альбомды ұйымдастырып, жазды; Джерри Ли (Джерри Принсип) үшін «Guess Who» әнін Golden Key Club-та орындады; және Кили Смитпен 40 жылға жуық уақыт аралығында жазылған тағы екі альбом: 1962 жылғы «CheroKeely Swings» және 2001 жылғы «Keely Sings Sinatra» – Мейдің соңғы жобаларының бірі. Синатра Capitol лейблын тастап, өзінің Reprise Records лейблын құрғаннан кейін, Мей оған шамамен отыз жыл бойы аранжировкалар жасауын жалғастырды, «Sinatra Swings», «Francis A. & Edward K.» (Дьюк Эллингтонмен бірлесіп) және «Trilogy 1: The Past» альбомдарымен қатар, Синатраның соңғы жеке туындыларының бірі – «Cry Me a River» (1988) әніне де музыкалық қосымша жасады. Мей Синатра мен Самми Дэвис-младшийдің «Me and My Shadow» дуэтіне аранжировка жасады, ол 1962 жылы Атлантиканың екі жағында да хит болды. Ол Синатраның «Reprise Musical Repertory Theatre» жобасына да үлес қосты, төрт альбомының үшеуіне – «South Pacific», «Kiss Me, Kate» және «Guys and Dolls» – бірнеше аранжировка жасады. Мейдің жасаған аранжировкаларын Синатра, Дэвис, Кросби, Дин Мартин, Джо Стаффорд және Лу Монте орындады, соның ішінде «Guys and Dolls» мюзиклынан алынған «Luck Be a Lady» әні Синатраның концерттерінде жиі орындалатын сүйікті әніне айналды. 1958 жылы Мей Warner Bros. Records лейблында The Jimmy Joyce Singers тобымен бірге «A Christmas to Remember» атты Рождестволық альбом шығарды. 1983 жылы Мей Carpenters тобының A&M Records лейблында шыққан «An Old Fashioned Christmas» альбомы үшін «He Came Here For Me» әніне аранжировка жасады.

Музыкалық стиль

Мейдің ноталарында көбінесе жылдам темптер мен күрделі мырыш бөлімдері жиі кездеседі. Оның ерекше белгісі – кернейге арналған тұнғыш құралдарын жиі пайдалануы. Тағы бір ерекшелігі – «қысылдаған саксофондар» деп кеңінен танылған саксофонның глиссандосы. Баяу темптерде ол кейде струнный бөлімдерін қолданды; оның осы еңбегінің жақсы мысалдары – Коулдың «Just One of Those Things» альбомындағы «These Foolish Things (Remind Me of You)» үшін жасаған мырыш ноталары; Синатраның «Come Fly With Me» альбомындағы «April in Paris» үшін жасаған струнный аранжировкасы; және Кили Смиттың «Politely» әніндегі «I Can't Get Started» үшін жасаған аранжировкасы, онда әннің мәтінінде Мейге сілтеме бар («Билли Мей мұны мен үшін жасады»).

Кино және теледидар

Мейді Гленн Миллер оркестрімен «Сан-Вэлли Серенадасында» (1941), соның ішінде «In the Mood» және «Оркестр әйелдерінде» (1942) солода орындағанын көруге болады. 1957 жылы Мей Джейн Расселдің «The Fuzzy Pink Nightgown» фильмімен кинокомпозитор ретінде дебют жасады, ал саундтрек Imperial Records арқылы жарық көрді. Оның фильмдерге жазған музыкаларына Rat Pack фильмі «Сержанттар 3» (1962), «Джонни Кул» (1963), «Тони Рим» (1967), «Американдық әйелдің құпия өмірі» (1968), «Энди Крокердің балладасы» (1969) және «The Front Page» (1974) кіреді, сондай-ақ 1991 жылғы Disney фильмінде қолданылған бірнеше биг-банд аранжировкалары бар. Оның теледидарға арналған композициялары: «Somewhere in the Night», «Жылаңаш қала» (1960) фильмінің тақырыбы, және Әл Херт трубасымен бірге «Жасыл құйрық» (1966) фильмі үшін «Бамблбидің ұшуы» атты джаздық аранжировкасы. Ол «Бэтмен» (1966) фильміне «Бэтгерл» әнін жазды. Ол Нельсон Риддлмен бірге «Жылаңаш қала» (1960), «Бэтмен» (1966), «Жасыл құйрық» (1966), «Тез арада!» (1972) және CHiPs (1977) эпизодтарына музыка жазды. Мей сонымен қатар 1954 жылы Мэрилин Монро мен Роберт Митчемнің қатысуымен түсірілген осы аттас фильм үшін Теннесси Эрни Фордтың «Қайтармас өзен» әнін аранжировкалады және продюсерлік етті. Билли Мэй және оның оркестрі Эдвард Г. Робинсонның қатысуымен түсірілген «Кошмар» (1956) фильмінде өздерін ойнады, ал Мэй музыкалық директор Гершель Берк Гилберттің музыкасы мен вокалын аранжировкалаушы ретінде жұмыс істеді.

Композициялар

Мейдің композицияларына "Long Tall Mama" және "Measure for Measure" кіреді, олар Гленн Миллер оркестрімен жазылған, "Boom Shot", Миллермен бірге жазылған (Мейдің әйелі Арлетта бастапқыда оның орнына қосымша автор ретінде көрсетілген) 1942 жылғы "Оркестр әйелдері" фильмінің саундтрегі үшін, "Харлем шіркеуінің қоңыраулары", ол Гленн Миллер мен оның оркестрімен 1941 жылдың 2 сәуірінде орындалып, "Chesterfield Moonlight Serenade" радио бағдарламасында көрсетілді, "Lean Baby", "Fat Man Boogie", "Ping Pong", "Jooms Jones", "Gabby Goose", "Lumby", "Daisy Mae" және "Friday Afternoon" Хэл МакИнтайрмен, "Miles Behind", "The Wrong Idea" Чарли Барнетпен, "Wings Over Manhattan", "Filet of Soul", "Mayhem", "Gin and Tonic" және "Solving the Riddle". Бірақ композитор ретінде оның ең үлкен хиті – 1950 жылы Мел Бланкпен бірге жазған "I Tawt I Taw a Puddy Tat" балалар әні болды. 1954 ж.: "Don't Worry 'Bout Me" (Capitol F2787) сол жылы Billboard чартында 17-орынға ие болды. Нельсон Риддл сессияны жүргізгенмен, Синатра 1978 жылғы мамыр айында Лас-Вегастағы өнер көрсетілімінде Билли Мэйді аранжировщик ретінде атады. 1956 ж.: "Алтын қолды адам" (Capitol 3372) он төрт апта бойы чартта болды, ең жоғары көрсеткіші 49-орынды, ал Ұлыбританияда 9-орынды иеленді.