Француз франкінің тарихы

Кіріспе

Францияның бұрынғы валютасы

Франк (/f//r//æ//ŋ//k/; , fʁɑ̃ fʁɑ̃sɛ; таңбасы: F немесе Fr), сондай-ақ, көбінесе француз франкі (FF) деп аталады, Францияның валютасы болды. 1360 және 1641 жылдар аралығында ол 1 ливр турнеге тең құнды монеталардың атауы болды және осы сомадағы ақшаны білдіретін термин ретінде кеңінен қолданылып келді. 1795 жылы ондық жүйеде қайта енгізілді. Екі ғасырлық инфляциядан кейін 1960 жылы қайта номиналдалды, онда әрбір жаңа франк (NF) 100 ескі франкқа тең болды. NF белгілемесі бірнеше жыл бойы сақталды, содан кейін валюта қарапайым франк ретінде қайта қолданыла бастады. Дегенмен, көптеген француз тұрғындары, әсіресе қымбат заттардың бағасын ескі франкпен (жаңа сантимге тең) көрсетуді 2002 жылы евро (монеталар мен банкноттар үшін) енгізілгенге дейін және одан кейін де жалғастырды.

Людовик IX, 1266 жыл

Livre Tournois Франциядағы басты есеп жүйесі ретінде король Людовик IX билік құрған кезеңде күміс Gros tournois монетасының енгізілуімен қалыптасты. 58 монетадан 23/24 тазалықтағы күміс француз маркасы жасалды (соның салдарынан әр gros монетада 4,044 грамм таза күміс болды), және Францияның Туран аймағында 1 сольге (12 деньерге) тең деп бағаланды, бірақ Париж солисінен арзан болды. Жаңа монетаның жақсы беделі мен қолдануға ыңғайлылығы, нашарлаған деньерлерге қарағанда, Gros tournois монетасын Батыс Еуропаның қалған бөлігінде қабылдануына ықпал етті.

Капецияның соңғы кезеңдері, 1317 ж.

Филипп IV патшалыққа келген кезде, дениеді одан әрі құнсыздандыруға қысым күшейді, бұл 1317 жылы Gros Tournois 15 deniers Tournois немесе 12 deniers (1 sol) Parisis-ке дейін көтерілген кезде орын алды, осылайша 4 deniers Parisis-тің 5 deniers Tournois-ке бекітілген арақатысы басталды. Француз патшалары монета құнын 4 және 12 deniers Parisis есебімен 15 ғасырдың соңына дейін анылай берді, ал Францияның қалған бөлігі олардың құнын 5 және 15 deniers Tournois есебімен мойындауға біртіндеп көшті.

Жүз жылдық соғыс, 1361 жыл

1337 жылы Англияға қарсы жүз жылдық соғыстың басталуы француз ливрінің құнын одан әрі төмендетуге күш түсірді. 1343 жылы айналымдағы деньелердің бұрынғы құнсыздануын жоюға және 1317 жылғы ескі гро турнуа (форте моне, немесе берік ақша) монетасын қалпына келтіруге жасалған әрекет, әсіресе құнсызданған монеталарды алған және содан кейін борышын берік ақшамен төлеуге міндетті болған қарыз алушылар үшін қаржылық құлдырауға әкелді. Соғыс жалғасқандықтан ливрдің төмен бағасы қабылданды. 1361 жылы 15 денье турнирлік (1 сол Пари) 84 француз күміс маркасына, 23/24 тазалықта (яғни, грода 2,79 грамм таза күміс) соғылды. Сонымен қатар, Оңтүстік Еуропадан келген алтын Солтүстікте маңызды төлем құралына айналды, сондықтан 1 ливр Турнуаға (16 сол Пари) тең алтын франк 63 француз маркасына таза алтыннан соғылды (яғни, франкте 3,885 грамм). Алтын айналымдағы валюта ретінде әртүрлі алтын мөлшерімен экю д’ор монеталары түрінде одан әрі қолданыла берді. 1360 жылы Франция королі Иоанн II-нің құныран төлеуі үшін бір ливр Турнуаға тең алтын франк енгізілді. Бұл монета корольдің бостандығын қамтамасыз етті және оны әсем безендірілген атта көрсеткендіктен, франк а шеваль (француз тілінде «ат үстінде еркін» деген мағынаны білдіреді) деп аталды. Монетаның беткі жағындағы жазу, басқа француз монеталары сияқты, корольдің титулын Francorum Rex («Франктар королі» латын тілінде) деп көрсетеді және монетаны франк деп атауға тағы бір себеп болды. Иоаннның ұлы Карл V осы үлгіні жалғастырды. Ол Брабант және Камбрейде, ал Фландрияда жылқының жабдықтарын өзгертіп, дәл сол түрінде көшірілді. Жанна д’Арк басқарған жаулаулар Карл VII-ге монета жүйесін жақсартуға және франк а шеваль монетасын қайта жаңартуға мүмкіндік берді. Алайда Иоанн II құныран төлеуге жеткілікті франк соға алмады және өз еркімен ағылшын тұтқынына қайтып оралды. Иоанн II Англияда тұтқын күйінде қайтыс болды, ал оның ұлы Карл V бәрін жөнге келтіруге қалды. Карл V реформа саясатын жүргізді, оның ішінде тұрақты монета жүйесін құру да болды. 1365 жылдың 20 сәуірінде жарияланған жарлық осы саясаттың негізгі бөлігін құрады – ресми түрде denier d’or aux fleurs de lis деп аталған алтын монета, оның бетінде корольдің тұрған бейнесі, шатыр астында бейнеленген.

The start of the Hundred Years' War against England in 1337 would increase the pressure to further debase the French livre. An attempt in 1343 to reverse earlier depreciations of circulating deniers and reinstate the old 1317 era gros tournois (forte monnaie, or strong money) caused financial havoc especially with borrowers who received depreciated coins and who then had to repay debts in forte monnaie. Lower valuations for the livre had to be accepted subsequently as the war raged on. In 1361 the gros tournois of 15 deniers Tournois (1 sol Parisis) was minted at 84 to a French Mark of silver, 23/24 fine (hence, 2.79 g fine silver in a gros). At the same time gold flowing from Southern Europe started to become an important medium of exchange in the North, so gold francs worth 1 livre Tournois (16 sols Parisis) were minted at 63 to a French Mark of fine gold (hence, 3.885 g in a franc). Gold as circulating currency would henceforth continue in the form of Écu d’ors of varying gold content. The gold franc worth one livre tournois was introduced in 1360 to pay the ransom of King John II of France. This coin secured the king's freedom and showed him on a richly decorated horse earning it the name franc à cheval (meaning "free on horse" in French). The obverse legend, like other French coins, gives the king's title as Francorum Rex ("King of the Franks" in Latin) and provides another reason to call the coin a franc. John's son, Charles V, continued this type. It was copied exactly at Brabant and Cambrai and, with the arms on the horse cloth changed, at Flanders. Conquests led by Joan of Arc allowed Charles VII to return to sound coinage and he revived the franc à cheval. John II, however, was not able to strike enough francs to pay his ransom and he voluntarily returned to English captivity. John II died as a prisoner in England and his son Charles V was left to pick up the pieces. Charles V pursued a policy of reform, including stable coinage. An edict dated 20 April 1365 established the centrepiece of this policy, a gold coin officially called the denier d’or aux fleurs de lis which had a standing figure of the king on its obverse, pictured under a canopy.

Ланкастер соғысы, 1425 жыл

XV ғасырдың басында орнаған белгілі бір деңгейдегі бейбітшілік француз валютасының құнын тұрақтандыруға көмектесті. 1422 жылдан бастап 1 париждік сольдық грос 96 француз маркасынан, 3/4 тазалықта (соның салдарынан 1,912 г гросқа) соғылды, ал 20 париждік сольдық экю 64 француз маркасынан, 22 1/2 карат немесе 15/16 тазалықта (соның салдарынан 3,585 г экюға) соғылды. Грос пен экю 1,8 г күміс және 40 пенс (1/6 фунт) жартылай асыл монетасы 3,48 г алтыннан тұратын Англияның 2 пенс монетасымен салыстырғанда артықшылыққа ие болды, нәтижесінде шамамен 1 фунт стерлинг 6 париждік ливреге теңелді. 1420 жылдардан кейін Бургундиялық Нидерландта бейбітшілік орнатуы 1434 жылы фламанд ақша жүйесінің француз ливрімен қайта сәйкестендірілуіне әкелді. Жаңа фламанд гильдері (фунт) 20 штиверден (шиллинг) 32,6 г таза күміс қамтыды және шамамен 20 сольдық (38,24 г) париждік ливреге тең болды. Француз ливрінің фламанд және ағылшын валюталарымен арасындағы осындай теңдік 1560 жылдарға дейін сақталды және осы елдерде бірдей номиналдағы монеталарды шығаруды жеңілдетті.

Людовик XI, 1475 жыл

XV ғасырдың ортасындағы Ұлы алтын ашаршылығы король Людовик XI билік құрған кезде тағы бір құнсыздануға алып келді, нәтижесінде Livre Parisis 1 француз унциясына (30,594 г) таза күміс немесе 2,620 г таза алтынға дейін төмендеді. Күміс гро 69 француз маркасынан, 23/24 тазалықта (3,4 г таза күміс) соғылып, 1/9 Париж ливріне (немесе 2 2/9 соль) бағаланды. Алтын экю au soleil 72 маркадан, 23 1/8 карат тазалықта (3,2754 г таза алтын) соғылып, 25 Париж соліне тең болды. XV ғасырдың соңында француз валюталық жүйесі орталықтандырыла бастады және Франция ішіндегі бәсекелес валюталық жүйелер жойылды. 1 француз унциясының Livre Parisis шамамен 1 фунт стерлингтің 1/6 бөлігіне (1 трой унция стерлинг күмісі) тең келетін. Бұл сондай-ақ Германия үшін үлгі болды, ол 1 унция күміс Guldengroschen-ді 21 грошен (гро, шиллинг) немесе 252 пфеннигке (пенни) бөлді.

Валуа-Ангулем, 1549 жыл

Француз, ағылшын және голланд валюталарының құнсыздануы 16 ғасырда Валуа Ангулем корольдерінің тұсында, Габсбург Нидерландысы арқылы Америка құрлығынан келетін қымбат металдардың мол ағыны кезінде айтарлықтай күшейді. Голландия провинцияларындағы ақша стандарттарының қатаң емес сақталуы 1549 жылға қарай француз ливрінің құнының 1/3-ке төмендеуіне әкелді, ал құнсыздану 17 ғасырға дейін жалғасты. Француздық унция (30,594 г) таза күмістің құны 1 ливрден 1 1/2 ливр Паристікке (немесе 25-тен 37 1/2 сол Турне) дейін көтерілді. 3,2754 г таза алтыннан жасалған «күн» экюінің құны 25-тен 37 1/2 сол Паристікке (немесе 31 1/4-тен шамамен 47 сол Турне) дейін көтерілді. Осы 50%-дық өсім 1551 жылы Англияда да байқалды, ол стерлинг күмісінің бір унциясын 40 пенстен 60 пенске дейін көтерді, ал 17 ғасырда Германия бір унция күміс талердің құнын 1-ден 1 1/2 күміс гульденге дейін көтерді. 16 ғасырда ірі күміс монеталар айналымға енгізілді, біріншісі – тестондар (9 г таза күміс, 1549 жылы 11 сол Турне бағасында), ал кейіннен күміс франктар (12,3 г таза күміс, 1577 жылы 1 ливр Турне бағасында). Алайда, бұл француз монеталары Испания, Нидерланды және Германиядан шыққан 1 унциялық күміс монеталарға қарағанда әлдеқайда аз танымал болды, бұл 1641 жылы король Людовик XIII тұсында валюта реформасына әкелді. Генрих III француз валютасын тұрақтандыруға тырысқанда, франктің бір ливр Турнеге тең құнды, сенімді ақша ретіндегі беделін пайдаланды. Осы кезде испандық Америкадан алтын мен күміс ағыны бүкіл әлемдік экономикада инфляция тудырды, ал Франция патшалары, осы байлықтың көп бөлігін алмай, монеталарына тағайындалған құндылықтарды манипуляциялау арқылы жағдайды нашарлатты. 1577 жылы Блуада өткен Генерал штаты валюта манипуляцияларын тоқтату үшін халықтық қысымды күшейтті. Генрих III осы талапқа келісті және франкті қайта жаңғыртты, енді ол бір ливр Турнеге тең күміс монета ретінде танылды. Бұл монета және оның бөлшектері 1641 жылға дейін айналымда болды, содан кейін Франция патшасы Людовик XIII оны күміс экюмен алмастырды. Дегенмен, «франк» атауы есептеу жүйесінде ливр Турнемен синоним ретінде сақталды.

A considerable acceleration in the debasement of the French, English and Dutch currencies occurred during the reign of the Valois Angoulême kings in the 16th century amidst the huge influx of precious metals from the American continent arriving through the Habsburg Netherlands. The loose enforcement of monetary standards in the Dutch provinces resulted in a significant 1/3rd reduction in the value of the French livre by 1549, with debasements continuing into the 17th century. The French ounce (30.594 g) of fine silver was raised in value from 1 to 1 1/2 Livre Parisis (or from 25 to 37 1/2 sols Tournois). The écu au soleil of 3.2754 g fine gold was raised in value from 25 to 37 1/2 sols Parisis (or 31 1/4 to approximately 47 sols Tournois). This 50% advance was also seen in England in 1551 when it raised its troy ounce of sterling silver from 40 to 60 pence, and in the 17th century when Germany raised its one ounce silver Thaler from 1 to 1 1/2 silver gulden. The 16th century saw the issuance of larger silver coins, first in testoons (9 g fine silver, valued at 11 sols Tournois in 1549), and later on in silver francs (12.3 g fine silver, valued at 1 Livre Tournois in 1577). These French coins, however, were much less popular than the 1 ounce silver coins coming out of Spain, the Netherlands and Germany, leading to the 1641 currency reform under King Louis XIII. Henry III exploited the association of the franc as sound money worth one livre tournois when he sought to stabilize French currency in 1577. By this time, inflows of gold and silver from Spanish America had caused inflation throughout the world economy and the kings of France, who weren't getting much of this wealth, only made things worse by manipulating the values assigned to their coins. The States General which met at Blois in 1577 added to the public pressure to stop currency manipulation. Henry III agreed to do this and he revived the franc, now as a silver coin valued at one livre tournois. This coin and its fractions circulated until 1641 when Louis XIII of France replaced it with the silver écu. Nevertheless, the name "franc" continued in accounting as a synonym for the livre tournois.

Людовик XIII, 1641 жыл

XVII ғасырда король Людовик XIII халыққа ұнамайтын франк және эку монеталарын жойып, испан үлгісіндегі монеталарды енгізді. Ол сонымен қатар Livre Parisis жүйесін де жойып, тек Livre Tournois жүйесін пайдалануға көшті. Испан доллары – 9 данасы француз маркасына (244,752 г) тең күмістен, 11/12 тазалықта (демек 24,93 г таза күміс), және 3 ливр турниге бағаланған Луи д’Аргент монетасының үлгісі болды. Испан дублоны немесе екі эскудо монетасы – 36 1/4 француз алтын маркасына, 11/12 тазалықта (яғни 6,189 г таза алтын), және 10 ливрге бағаланған Луи д’Ор монетасының үлгісі болды.

Людовик XV, 1726 жыл

Франция 1701–1714 жылдардағы Испания мұрагерлігі соғысы кезінде тағы бір дауылды кезеңге кірді, нәтижесінде livre tournois тағы бір құнсыздануға ұшырады. 1726 жылы король Людовик XV билік құрған кезде күміс Écu d'Argent күміс маркасына 8,3-ке, 11/12 сафтыққа (соның салдарынан 27,03 грамм таза күміс) және 6 ливрге бағаланды. Жаңа алтын Louis d'Or да 30 марка алтынға, 11/12 сафтыққа (демек 7,4785 грамм таза алтын) шығарылды және 24 ливрге бағаланды.

Людовик XVI, 1785 жыл

Ұлыбританияда және басқа жерлерде өнеркәсіптік революцияның басталуымен, сондай-ақ король Людовик XVI билік құрған кезеңде алтынның құны өсіп, алтын-күміс арақатынасы 15,5-ке жетті. Бұл, 24 ливрлік Людовик д'Ор монетасының алтын мазмұнын 1/30-дан 1/32-ге дейін азайтуға әкелді, бұл монета 11/12 тазалық деңгейінде болды. Күміс стандарты өзгермегенімен, сол дәуірдегі сараптамалар көрсеткендей, монеталарда ресми түрде белгіленгенге қарағанда шамамен 1,5% кем алтын болған. 1795 жылы ливрлердің франкқа 1,0125 ливр = 1 франк есебімен айырбасталуы, 6 ливрлік эку монетасында 26,67 грамм таза күміс, ал азайтылған 24 ливрлік Луи монетасында 6,88 грамм таза алтын болғанын көрсетеді. 1795 жылы турнирлік ливр француз франкына (немесе герминаль франкына) айырбасталды, оның құны 4,5 грамм күміс немесе 9/31 грамм = 0,29032 грамм алтынды (арақатынасы 15,5) құрады, бұл 1 франк = 1 1/80 ливр немесе 1 ливр, 3 деньерге тең болды.

Француз төңкерісі

Ондық "франк" 1795 жылы Революциялық Франция Ұлттық Конвентымен 4,5 г таза күмістен тұратын ондық бірлік (1 франк = 10 децим = 100 сантим) ретінде ұлттық валюта ретінде бекітілді. Бұл 4,505 г салмағы бар ливрден сәл кем болды, бірақ 1796 жылы франк 1,0125 ливрге (1 ливр, 3 денье) теңелді, бұл бұрынғы стандарттан төмен сападағы монеталардың қадалуын еске түсірді. Күміс монеталардың номиналы "5 ФРАНК" деп нақты көрсетілді және бағаны франкпен атау міндетті болды. Бұл Луи д’Ор сияқты номиналы көрсетілмеген монеталарды соғу және олардың құнын Livre tournois есебінде манипуляциялау үшін патшалық бұйрықтарды шығаруды тоқтатты. Франк 1799 жылы Францияның ресми валютасы атанды. Франк валютасын ондық жүйеге көшіру 1795 жылғы 7 сәуірдегі заңмен міндеттелді, ол салмақ және өлшемдерді де ондық жүйеге көшірумен айналысты. Франция метрикалық жүйені қабылдауда көшбасшы болды және Ресейдің 1704 жылғы конверсиясынан кейін ондық емес валютадан ондық валютаға ауысқан екінші ел, ал 1787 жылы АҚШ-тан кейін ондық монета жүйесін қабылдаған үшінші ел болды. Францияның алғашқы ондық монеталарында революциялық принциптерді бейнелейтін аллегориялық суреттер пайдаланылды, мысалы, АҚШ 1793 жылы қабылдаған монеталардың дизайны сияқты. Республика кезінде бұл металл валютаның айналымы азайды: ескі алтын және күміс монеталар айналыстан алынып, бастапқыда шіркеулердің мүлкіне байланысты облигациялар ретінде шығарылған, бірақ кейіннен заңды төлем құралы деп жарияланған ассинаттарға айырбасталды. Алынып алынған алтын және күміс монеталар Француз революциялық соғыстарын қаржыландыруға және азық-түлік импорттауға жұмсалды, ол жетіспеді. 1715–1720 жылдардағы "Миссисипи көпіршігі" кезіндегідей, "ұлттық мүлік" құнынан асып кеткен тым көп ассинаттар айналысқа шығарылды, ал монеталар, сондай-ақ әскери реквизиция мен жинақтау салдарынан, шетелдік жеткізушілерге төлеу үшін сирек кездесті. Ұлттық мемлекеттік қарыз төленбегендіктен және монеталар соғу үшін жеткілікті күміс пен мыс болмағандықтан, жаңа валютаға сенімсіздік туды, бұл гиперинфляцияға, азық-түлік көтерілістеріне, қаулытсыз саяси жағдайға және Бірінші Француз Республикасының құлауына және Француз Конвенциясының саяси жеңілісіне әкелді. Одан кейін Директорияның экономикалық сәтсіздіктері болды: монеталар әлі де өте сирек болды. Консулдыққа әкелген төңкерістен кейін бірінші консул басқа тұрақсыз және беделсіз кеңесші және заң шығарушы органдардың есебінен біртіндеп толық заң шығару билігіне ие болды.

The decimal "franc" was established as the national currency by the National Convention of Revolutionary France in 1795 as a decimal unit (1 franc = 10 décimes = 100 centimes) of 4.5 g of fine silver. This was slightly less than the livre of 4.505 g, but the franc was set in 1796 at 1.0125 livres (1 livre, 3 deniers), reflecting in part the past minting of sub standard coins. Silver coins now had their denomination clearly marked as "5 FRANCS" and it was made obligatory to quote prices in francs. This ended the ancien régime's practice of striking coins with no stated denomination, such as the Louis d'or, and periodically issuing royal edicts to manipulate their value in terms of money of account, i. e. the Livre tournois. The franc became the official currency of France in 1799. Decimalization of the franc was mandated by an act of 7 April 1795, which also dealt with the decimalization of weights and measures. France led the world in adopting the metric system and it was the second country to convert from a non decimal to a decimal currency, following Russia's conversion in 1704, and the third country to adopt a decimal coinage, also following the United States in 1787. France's first decimal coinage used allegorical figures symbolizing revolutionary principles, like the coinage designs the United States had adopted in 1793. The circulation of this metallic currency declined during the Republic: the old gold and silver coins were taken out of circulation and exchanged for printed assignats, initially issued as bonds backed by the value of the confiscated goods of churches, but later declared as legal tender currency. The withdrawn gold and silver coins were used to finance the French Revolutionary Wars and to import food, which was in short supply. As during the "Mississippi Bubble" in 1715–1720, too many assignats were put in circulation, exceeding the value of the "national properties", and the coins, due also to military requisitioning and hoarding, rarefied to pay foreign suppliers. With national government debt remaining unpaid, and a shortage of silver and brass to mint coins, confidence in the new currency declined, leading to hyperinflation, more food riots, severe political instability and termination of the First French Republic and the political fall of the French Convention. Then followed the economic failure of the Directoire: coins were still very rare. After a coup d'état that led to the Consulate, the First Consul progressively acquired sole legislative power at the expense of the other unstable and discredited consultative and legislative institutions.

Француз империясы және Реставрация

1800 жылы жеке атқарушы кеңесі бар федералды мекеме – Банк де Франс құрылды және ұлттық валюта шығару міндеті оған жүктелді. 1803 жылы Франк герминалы (революциялық күнтізбедегі Герминаль айының атымен аталған) құрылды, нәтижесінде 290,034 мг таза алтыннан тұратын алтын франк пайда болды. Осы сәттен бастап, алтын мен күміс негізіндегі ақша бірліктері екі металдың құнының 1:15,5 арақатынасымен (биметализм) 1864 жылға дейін қолданыста болды. 1864 жылы 5 франк монетаны қоспағанда, барлық күміс монеталардың салмағы өзгеріссіз қалған күйінде 90% күмістен 83,5% күміске дейін құны төмендетілді. Бұл сонымен қатар франк номиналындағы алғашқы заманауи алтын монеталарды қамтыды. Монеталар 1795 жылғы революциялық символикадан бас тартып, Наполеонды Рим императорларының үлгісінде бейнеледі, алғаш рет ол «Бонапарт Премьер-консул» деп сипатталды, ал ел «Француз Республикасы» деп аталды. 1804 жылы оның император болып жариялануынан кейін монеталардың беткі жағындағы жазу «Наполеон Императоры» деп өзгертілді, оның тегі патшалық атаулар сияқты алынып тасталды. 1807 жылы монетаның артындағы жазу Францияны «Француз Империясы» деп атады. Ескі Луи д’ор монеталарымен салыстыра отырып, бұл монеталар «Алтын Наполеон» деп аталды. Экономикалық тұрғыдан алғанда, бұл тұрақты ақша жүйесі үлкен табысқа ие болды және Наполеонның құлауы оған әсер етпеді. Келесі үкіметтер Наполеонның салмақ стандартын сақтап, Францияның саяси тарихын көрсететін дизайн өзгерістерін енгізді. Атап айтқанда, бұл валюталық жүйе Бурбон монархиясы қайта орнатылғаннан бастап 1914 жылға дейін сақталды.

Латын валюталық одағы

Франция 1865 және Бірінші дүниежүзілік соғыс аралығында роман тілдерінде сөйлейтін және Жерорта теңізі елдері қолданған Латын валюталық одағының (ЛМУ) құрылтайшы мүшесі болды. Ортақ валюта франк герминальға негізделген, франк атауы бұрыннан Швейцария мен Бельгияда қолданылып келді, ал басқа елдер 1:1 паритетпен айырбасталатын жергілікті номиналды сомаларды шығарды, бірақ олардың жергілікті атаулары болды, мысалы, песета. 1873 жылы ЛМУ 1 франк = 0,290322581 грамм алтынға тең таза алтын стандартына көшті.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы Францияны LMU-дің алтын стандартын тастауға мәжбүр етті. Соғыс франк валютасының күшін күрт әлсіретті: соғысқа кеткен шығыстар, инфляция және соғыстан кейінгі жаңару, ішінара ақша басу арқылы қаржыландырылды, нәтижесінде 1915 және 1920 жылдар аралығында франк валютасының сатып алу қабілеті 70%-ға төмендеді. 1920-1921 жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде франк қысқа мерзімге құнға өскеннен кейін, 1922 және 1926 жылдар аралығында бюджет теңгерілгенге дейін тағы да 43%-ға құнсызданды. Бұл құнсыздануға АҚШ-тың республикалық федералдық үкіметі мен Бірінші дүниежүзілік соғыс сыртқы қарыздары жөніндегі комиссияның Францияның соғыс қарыздарын 25 жыл ішінде жылына ең төмені 4,25 пайыздық мөлшерлемемен төлеуі керек деген талаптары себеп болды. Валютаның құнсыздануы Францияның Германиядан жоғары өтемақы талап етуіне әсер етті. 1928-1936 жылдар аралығында алтын стандартына қысқа ғана қайта оралғаннан кейін, валютаның құнсыздануына рұқсат берілді, және 1959 жылы оның құны 1934 жылғы құнының 2,5%-дан да аспады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Нацистер Францияны басып алған кезде (1940–1944), франк неміс рейхсмаркасының серік валютасы болды. Айналым бағамы 1 рейхсмаркаға 20 франкқа тең болды. Монеталар өзгертілді, «Еңбек, отбасы, Отан» деген сөздер «Азаттық, теңдік, бауырластық» республикалық ұранының орнына қойылды және Виши режимінің белгісі қосылды. Азаттыққа қол жеткеннен кейін АҚШ АҚШ оккупациялық франкінің қолданылуын қадағалауға тырысты, бірақ генерал де Голль бұған жол бермеді.

Соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Франция Бреттон-Вудс жүйесінде бірнеше рет валютасын девальвациялады. 1945 жылы британ фунтына 480 франк (АҚШ долларымен 119,1) шамасында басталған, 1949 жылы бағам фунтқа 980 франкқа (АҚШ долларымен 350) жетті. Бұл көрсеткіш 1957 және 1958 жылдары одан да төмендеді, фунтқа 1382,3 (АҚШ долларымен 493,7, бұл 1 франк = 1,8 мг таза алтынға тең) шамасына жетті.

Жаңа франк

1960 жылдың қаңтар айында француз франкі қайта бағаланды, 100 ескі франк бір жаңа франкқа теңелді. 1958 жылғы үлгідегі банкноттарда "NF" аббревиатурасы 1963 жылға дейін қолданылды. Ескі бір және екі франктық монеталар жаңа центиме ретінде айналымда жүре берді (алғашқы екі жыл бойы жаңа центимелер соғылмады). Бір центимдік монета кеңінен таралған жоқ. Инфляция франк құнын төмендетуді жалғастырды: 1950 мен 1960 жылдар аралығында баға деңгейі 72 пайызға өсті (орташа жылдық өсім 5,7 пайызды құрады); 1960 мен 1970 жылдар аралығында 51 пайызға өсті (4,2 пайыз). Бреттон-Вудс жүйесі еркін айырбас бағамымен алмастырылғанға дейін тағы бір маңызды девальвация болды (1969 жылдың тамызында 11 пайыз). 1999 жылдың 1 қаңтарында франк еуроға ауысқанда, оның 1960 жылғы бастапқы сатып алу қабілетінің сегізден бір бөлігіне де жетпеді. Қайта бағалаудан және жаңа франктың енгізілуінен кейін көптеген француз халқы үлкен сомалар үшін, мысалы, үйлердің, пәтерлердің және автомобильдердің бағаларын көрсету үшін "ескі франк" (anciens francs) терминін қолдануды жалғастырды. Бұл еуро енгізілгенге дейін және одан кейін де жиі кездесетін жағдай еді. Көптеген адамдар, жастары да, қарттары да – тіпті ескі франкты ешқашан қолданбағандар да әлі де бағаларды ескі франкпен айтатын, туристерді және шетелдегі адамдарды шатастыратын. Мысалы, лотерея жүлделері көбінесе ескі франкқа баламалы центимелермен жарнамаланды, жүлделердің қабылданатын құнын арттыру үшін. 10NF-тің еселіктері кейде "мың франк" немесе "мың бал" ("balle" – франк сленгі) деп аталатын, егер сөйлеушінің 1000 жаңа франкты білдірмейтіні анық болса. "Ауыр франк" (franc lourd) деген тіркес жаңа франкты белгілеу үшін де жиі қолданылды. Франк монеталары мен банкноттары 2002 жылдың қаңтарында, еуро ресми түрде қабылданғаннан кейін заңды төлем құралы болмай қалды.

Экономикалық және валюталық одақ

1999 жылдың 1 қаңтарынан бастап француз франкының еуроға шағын айырбас бағамы 1 € = 6,55957 F деп бекітілді. 2002 жылдың 1 қаңтарынан 1 наурызы аралығында франк толығымен еуро монеталарымен және банкноттарымен ауыстырылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын

1795 жылдың тамызында ақша заңы ливрді ("фунт") франкпен алмастырды, ол 10 децимге ("оннан бір") және 100 сантимге ("жүзден бір") бөлінді. 1 сантим, 5 сантим, 1 децим және 2 децим номиналындағы мыс монеталар шығарылды. Монеталардың дизайнын Августин Дюпре жасаған. 1801 жылдан кейін француз мыс монеталары сирек кездесе бастады. 5 сантимдік мыс монета 1920 жылдарға дейін "су" деп аталды (фр. латынше: solidus). 1807 жылдан 1810 жылға дейін императорлық 10 децимдік монета бильоннан соғылды. Консулдық кезеңде (1799–1804) күміс франктар ондық жүйеде соғылды. Бес франк монетасы алғаш рет 1801–02 жылдары (L’AN 10) енгізілді, жарты франк, бір франк және алтын 40 франк монеталары 1802–03 жылдары (L’AN 11) енгізілді, ал ширек франк және екі франк монеталары 1803–04 жылдары (L’AN 12) енгізілді. 5 франк күміс монета 1880 жылдарға дейін "эку" деп аталды, бұл ежелгі режимнің алты ливрлік күміс монетасының атауы. 1801 және 1848 жылдар аралығында мыс монеталар сирек шығарылды, сондықтан ширек франк айналымдағы ең төменгі номиналды монета болды. Бірақ осы кезеңде бұрынғы кезеңдердегі мыс монеталар да айналымда болды. Наполеонның 5 сантимдік монетасы (қоңыр металдан) және Наполеон мен Реставрацияның 1 децимдік монеталары соғылды. 1848 жылдан бастап қоладан жасалған жаңа монеталар шығарыла бастады. Екінші Республиканың ақша органы 1795 жылғы үлгідегі 1 сантимдік мыс монетаны шығарды. 1853 жылдан бастап 2, 5 және 10 сантимдік монеталар шығарылды. Ширек франк шығарылу тоқтатылды, ал 1849 және 1868 жылдар аралығында Францияда шығарылған ең кішкентай күміс монета ретінде күміс 20 сантимдік монеталар соғылды. Алтын монеталар да өзгерді. 40 франк монетасы соңғы рет 1839 жылы соғылды (барлығы 23 монета соғылды). Алтын монета ретінде бірнеше жаңа номинал енгізілді: 5 алтын франк (1856), 10 алтын франк (1850), 50 алтын франк (1855) және 100 алтын франк (1855). 100 алтын франк монетасының екінші дизайны 1878 жылы конституцияны жазып тұрған гений бейнесімен шығарылды. Суреттегі үлгі (1889) сынақ ретінде шығарылды және барлығы 100 монета соғылды. Соңғы алтын 5 франк монетасы 1869 жылы, ал күміс 5 франк монетасы 1878 жылы соғылды. 1815 жылдан кейін 20 франк алтын монета "наполеон" деп аталды (роялистер бұл монетаны әлі де "луи" деп атады), сондықтан бұл монета үшін қазіргі уақытқа дейін қолданылып келе жатқан атау осы. Белль Эпок кезінде 100 франк алтын монета Монте-Карлодағы қайнаған казино бизнесіне сілтеме жасай отырып "монако" деп аталды. 1903 жылы никельден жасалған 25 сантимдік монеталар шығарылды.

In August 1795, the Monetary Law replaced the livre ("pound") with the franc, which was divided into 10 décimes ("tenths") and 100 centimes ("hundredths"). Copper coins were issued in the denominations of 1 centime, 5 centimes, 1 décime, and 2 décimes, designed by Augustin Dupré. After 1801, French copper coins became rare. The 5 centime copper coin was called a sou, referring to "sole" (fr. Latin: solidus), until the 1920s. An Imperial 10 décime coin was produced in billon from 1807 to 1810. During the Consulship period (1799–1804) silver francs were struck in decimal coinage. A five franc coin was first introduced in 1801–02 (L’AN 10), half franc, one franc, and gold 40 franc coins were introduced in 1802–03 (L’AN 11), and quarter franc and two franc coins in 1803–04 (L’AN 12). The 5 franc silver coin was called an écu, after the six livre silver coin of the ancien regime, until the 1880s. Copper coins were rarely issued between 1801 and 1848, so the quarter franc was the lowest current denomination in circulation. But during this period, copper coins from earlier periods circulated. A Napoleon 5 centime coin (in bell metal) and Napoleon and Restoration 1 décime coins were minted. A new bronze coinage was introduced from 1848. The Second Republic Monetary Authority minted a 1 centime copper coin with a 1795 design. 2, 5 and 10 centime coins were issued from 1853. The quarter franc was discontinued, with silver 20 centime coins issued between 1849 and 1868 as the smallest silver coin produced in France. The gold coinage also changed. 40 franc coins were last struck in 1839 (with just 23 coins minted). Several new denomination were introduced as gold coinage: 5 gold francs (1856), 10 gold francs (1850), 50 gold francs (1855), and 100 gold francs (1855). A second design for the 100 gold franc coin was released in 1878 depicting standing genius writing the constitution. The pictured example (1889) was issued as a proof and only 100 coins were struck. The last gold 5 franc pieces were minted in 1869, and silver 5 franc coins were last minted in 1878. After 1815, the 20 franc gold coin was called a "napoléon" (royalists still called this coin a "louis"), and so that is the colloquial term for this coin until the present. During the Belle Époque, the 100 franc gold coin was called a "monaco", referring to the flourishing casino business in Monte Carlo. Nickel 25 centime coins were introduced in 1903.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Бірінші дүниежүзілік соғыс және оның салдары монета жүйесінде маңызды өзгерістерге әкелді. Алтын монеталар тоқтатылды және франк құнсыздандырылды. 1914 жылы никель немесе мыс-никель қоспасынан жасалған кішкентай, тесігі бар 5, 10 және 25 сантим монеталар енгізілді, олар 1921 жылы мысты толығымен ығыстырды. 1920 жылы 1 және 2 сантим монеталар шығарылмай, күміс монеталар да тоқтатылды, олардың орнына алюминий қоладан жасалған 50 сантим, 1 франк және 2 франк монеталар пайда болды. 1929 жылға дейін бұл монеталарды сауда палаталары шығарды, олардың бетінде "bon pour" деген сөздер (мағынасы: "жақсы") жазылған. 1920-ші жылдардың басында сауда палаталары алюминийден жасалған ұсақ ақша монеталарын да шығарды. 1929 жылы 1795 жылғы түпнұсқа франк герминалы 1803 жылғы алтын стандартының 20 пайызына тең бағаланған Пуанкаре франкімен алмастырылды. 1929 жылы 10 франк және 20 франк номиналындағы күміс монеталар қайта енгізілді. 1929 мен 1936 жылдар арасында өте сирек кездесетін 100 франк алтын монета соғылды. 1933 жылы 5 франк никель монета соғылды, бірақ одан кейін көп ұзамай үлкен алюминий қоладан жасалған 5 франк монетасы оны алмастырды.

Екінші дүниежүзілік соғыстан валюталық реформаға дейін

Екінші дүниежүзілік соғыстың оқиғалары да монета айналысына айтарлықтай әсер етті. 1941 жылы алюминий 50 сантим, 1, 2 және 5 франк монеталарындағы алюминий қоласын ығыстырды, өйткені мыс пен никель соғысқа жұмсалды. 1942 жылы неміс оккупациясы және француз Виши үкіметінің құрылуынан кейін, тесігі бар 10 және 20 сантим мырыштан жасалған, қысқа ғұмырлы монеталар сериясы шығарылды. 50 сантим, 1 және 2 франк алюминийден жасалды. 1944 жылы бұл серия тоқтатылып, алынып тасталды және бұрынғы шығарылым қайта жаңартылды. Соғыстан кейін, қарқынды инфляция салдарынан 1 франктан төмен номиналды монеталар айналымнан шығарылды, ал мыс-никельден жасалған 10 франк монетасы енгізілді, одан кейін 1950 жылы алюминий қоладан жасалған кішірек 10 франк монетасы, сондай-ақ осы құрамдағы 20 және 50 франк монеталары пайда болды. 1954 жылы мыс-никель 100 франк монетасы енгізілді. 1960 жылдары 1 және 2 (ескі) франк алюминий монеталары әлі де айналымда болды және «центи» ретінде қолданылды. Француз франкінің монеталары («1795-1959 жылдарғы ескі франк шығарылымы»)
Сурет: Құндылығы: Техникалық параметрлер: Сипаттамасы: Алғашқы дайындалған күні: Диаметрі: Қалыңдығы: Салмағы: Құрамы: Шеті: Алдыңғы жағы: Артқы жағы: 1 сантим 18 мм 0,9 мм 2 г Мыс: Жай/тегіс: Марианна; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні, «Дюпре»: «БІР САНТИМ» мәтіні: 1797: 1 сантим 18 мм 0,9 мм 2 г Қола: Жай/тегіс: Марианна; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні, «Дюпре»: «БІР САНТИМ» мәтіні: 1848: 1 сантим 15 мм 1 мм 1 г Қола: Жай/тегіс: Наполеон III; «НАПОЛЕОН III ИМПЕРАТОРЫ» мәтіні: Қыран; «ФРАНЦУЗ ИМПЕРИЯСЫ», «БІР САНТИМ» мәтіні: 1853: 1 сантим 15 мм 0,8 мм 1 г Қола: Жай/тегіс: Церес; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «1 САНТИМ» мәтіні: 1872: 1 сантим 15 мм 0,8 мм 1 г Қола: Жай/тегіс: Бостандық басы: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «1 САНТИМ» мәтіні: 1898: 2 сантим 20,2 мм 0,9 мм 2 г Қола: Жай/тегіс: Церес; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «2 САНТИМ» мәтіні: 1877: 2 сантим 20,2 мм 0,9 мм 2 г Қола: Жай/тегіс: Бостандық басы: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «2 САНТИМ» мәтіні: 1898: 5 сантим 23 мм 1,4 мм 5 г Мыс: Еңкейтілген тісті: Марианна; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні, «Дюпре»: «5 САНТИМ» мәтіні: 1795: 5 сантим 25 мм 1,3 мм 5 г Қола: Жай/тегіс: Бостандық басы: Республиканың баласын қорғап тұрған аллегориясы; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «5 С» мәтіні: 1897: 5 сантим 19 мм 1,55 мм 3 г Мыс-никель: Жай/тегіс: Ортада тесігі бар лауреаты бар «RF» монограммасы; қанаты бар бостандық қалпағы: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «5 См» мәтіні: 1917: 10 сантим (1 десим) 32 мм 3 мм 20 г Мыс: Үлгілі ойылымдар: Марианна басы; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні, «Дюпре»: «БІР ДЕСИМ» мәтіні: 1795: 10 сантим 30,2 мм 1,6 мм 10 г Қола: Жай/тегіс: Наполеон III; «НАПОЛЕОН III ИМПЕРАТОРЫ» мәтіні: Қыран; «ФРАНЦУЗ ИМПЕРИЯСЫ», «ОН САНТИМ» мәтіні: 1852: 10 сантим 30 мм 1,4 мм 10 г Қола: Жай/тегіс: Бостандық басы; «РЕСПУБЛИКА ФРАНСУАЗ» мәтіні: Зәйтүн бұтағы; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «10 САНТИМ» мәтіні: 1870: 10 сантим 30 мм 1,9 мм 10 г Қола: Жай/тегіс: Бостандық басы; «РЕСПУБЛИКА ФРАНСУАЗ» мәтіні: Республиканың баласын қорғап тұрған аллегориясы; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «10 С» мәтіні: 1897: 10 сантим 21,11 мм 1,9 мм 3,98 г Никель: Жай/тегіс: Ортада тесігі бар лауреаты бар «RF» монограммасы; қанаты бар бостандық қалпағы: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «10 См» мәтіні: 1917: 20 сантим 24 мм 2 3 г Мырыш: Тісті: Ортада тесігі бар лауреаты бар «RF» монограммасы; қанаты бар бостандық қалпағы: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «20 См» мәтіні: 1945: 25 сантим 24 мм 1,9 мм 7 г Никель: Жай/тегіс: Лауреаты бар Бостандық басы; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «25 САНТИМ» мәтіні: 1903: 25 сантим 24 мм 1,9 мм 7 г Никель: Жай/тегіс: Лауреаты бар Бостандық басы; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: Тамырлы бұтақтар; «25 САНТИМ» мәтіні: 1904: 25 сантим 24 мм 1,9 мм 7 г Никель: Жай/тегіс: Ортада тесігі бар лауреаты бар «RF» монограммасы; қанаты бар бостандық қалпағы: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «25 См» мәтіні: 1914: 50 сантим 18,2 мм 1,10 мм 2,5 г .835 Күміс: Тісті: «Егуші»; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: Зәйтүн бұтағы; «50 САНТИМ» мәтіні: 1897: 50 сантим 18 мм 1,23 мм 2 г Мыс-алюминий: Жай/тегіс: Марианна; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «50 САНТИМ» мәтіні: 1931: 1 франк 23 мм 1 мм 5 г .835 Күміс: Тісті: Церес; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: Зәйтүн бұтағы; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК», «1 ФРАНК» мәтіні: 1871: 1 франк 23 мм 1,40 мм 5 г .835 Күміс: Тісті: «Егуші»; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: Зәйтүн бұтағы; «1 ФРАНК» мәтіні: 1898: 1 франк 23 мм 1,70 мм 4 г Мыс-алюминий: Жай/тегіс: Марианна; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «1 ФРАНК» мәтіні: 1931: 2 франк 27 мм 2 мм 10 г .835 Күміс: Тісті: «Егуші»; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: Зәйтүн бұтағы; «2 ФРАНК» мәтіні: 1898: 2 франк 27 мм 2,14 мм 8 г Мыс-алюминий: Жай/тегіс: Марианна; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «2 ФРАНК» мәтіні: 1931: 5 франк 37 мм 2,6 мм 25 г .900 Күміс: Жай/әріпті (*++* ҚҰДАЙ *+ ҚОРҒАЙДЫ+* ФРАНЦИЯ): Наполеон III; «НАПОЛЕОН III ИМПЕРАТОРЫ», «БАРР» мәтіні: Елтаңба; «5F», «ФРАНЦУЗ ИМПЕРИЯСЫ» мәтіні: 1861: 5 франк 37 мм 2,6 мм 25 г .900 Күміс: Жай/әріпті (*++* ҚҰДАЙ *+ ҚОРҒАЙДЫ+* ФРАНЦИЯ): Геркулес тобы; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК» мәтіні: «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ»; «5 ФРАНК» мәтіні: 1870: 5 франк 31 мм 2,1 мм 12 г Никель: Жай/тегіс: Лауреаты бар бас; «РЕПУБЛИҚ ФРАНСУАЗ» мәтіні: «RF» монограммасы; «5 ФРАНК» мәтіні: 1933: 10 франк 19 мм 0,8 мм 3,2258 г .900 Алтын: Тісті: Марианна басы; «РЕПУБЛИҚ ФРАНСУАЗ» мәтіні: Қосылған әуежай; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «10 Фкс» мәтіні: 1899: 10 франк 28 мм 2,01 мм 10 г .680 Күміс: Тісті: Лауреаты бар бас; «РЕПУБЛИҚ ФРАНСУАЗ» мәтіні: Бидай тілімдері; «10 ФРАНК»; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК» мәтіні: 1929: 10 франк 20 мм 1,64 мм 3 г Мыс-алюминий: Жай/тегіс: Әйел басы; «РЕПУБЛИҚ ФРАНСУАЗ» мәтіні: Қосылған әуежай; лавр бұтағы; «10 ФРАНК»; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК» мәтіні: 1950: 20 франк 21 мм 1,25 мм 6,45 г .900 Алтын: Жай/әріпті (*++* ҚҰДАЙ *+ ҚОРҒАЙДЫ+* ФРАНЦИЯ): Марианна; «РЕПУБЛИҚ ФРАНСУАЗ» мәтіні: Қосылған әуежай; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; 20 Фкс мәтіні: 1898: 20 франк 35 мм 2,44 мм 20 г .680 Күміс: Тісті: Лауреаты бар бас; «РЕПУБЛИҚ ФРАНСУАЗ» мәтіні: Бидай тілімдері; «20 ФРАНК»; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК» мәтіні: 1929: 20 франк 23,50 мм 1,66 мм 4 г Мыс-алюминий: Жай/тегіс: Әйел басы; «РЕПУБЛИҚ ФРАНСУАЗ» мәтіні: Қосылған әуежай; лавр бұтағы; «20 ФРАНК»; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК» мәтіні: 1950: 50 франк 28 мм 16,12903 г .900 Алтын: Жай/әріпті (ҚҰДАЙ ФРАНЦИЯНЫ ҚОРҒАЙДЫ): Жазу тақтасын жазатын Бостандық генийі; «КОНСТИТУЦИЯ»; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: Емен шөбі; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «50 ФРАНК» мәтіні: 1878: 50 франк 27 мм 2,24 мм 8 г Мыс-алюминий: Жай/тегіс: Әйел басы; «РЕПУБЛИҚ ФРАНСУАЗ» мәтіні: Қосылған әуежай; лавр бұтағы; «50 ФРАНК»; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК» мәтіні: 1950: 100 франк 35 мм 2,3 мм 32,25806 г .900 Алтын: Жай/әріпті (ҚҰДАЙ ФРАНЦИЯНЫ ҚОРҒАЙДЫ): Жазу тақтасын жазатын Бостандық генийі; «КОНСТИТУЦИЯ»; «ФРАНЦУЗ РЕСПУБЛИКАСЫ» мәтіні: Емен шөбі; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «100 ФРАНК» мәтіні: 1878: 100 франк 35 мм 32,25806 г .900 Алтын: Жай/әріпті (**БОСТАНДЫҚ * ТЕҢДІК * БІРЛІК**): Қосылған әуежаймен безенген қанатты фригийлік бас киім киген Бостандық: «РЕПУБЛИҚ ФРАНСУАЗ» мәтіні: Бидай тілімі, зәйтүн бұтағы және емен бұтағы; «100 ФРАНК» мәтіні: 1929: 100 франк 24 мм 1,85 мм 6 г Мыс-никель: Тісті: Факел ұстаған Бостандық бюсті; «РЕПУБЛИҚ ФРАНСУАЗ» мәтіні: Зәйтүн бұтағы және бидай; «БОСТАНДЫҚ, ТЕҢДІК, БІРЛІК»; «100 ФРАНК» мәтіні: 1954

The events of the Second World War also affected the coinage substantially. In 1941, aluminium replaced aluminium bronze in the 50 centimes, and 1, 2, and 5 francs as copper and nickel were diverted into the War Effort. In 1942, following German occupation and the installation of the French Vichy State, a new, short lived series of coins was released which included holed 10 and 20 centimes in zinc. 50 centimes, and 1 and 2 francs were aluminium. In 1944 this series was discontinued and withdrawn and the previous issue was resumed. Following the war, rapid inflation caused denominations below 1 franc to be withdrawn from circulation while 10 francs in copper nickel were introduced, followed by reduced size 10 franc coins in aluminium bronze in 1950, along with 20 and 50 franc coins of the same composition. In 1954, copper nickel 100 francs were introduced. In the 1960s, 1 and 2 (old) franc aluminium coins were still circulating, used as "centimes". Coins of the French franc ("Old franc (1795 1959) issue") Image Value Technical parameters Description Date of first minting Diameter Thickness Mass Composition Edge Obverse Reverse 1 centime 18 mm 0.9 mm 2 g Copper Plain/Smooth Marianne; text "RÉPUBLIQUE FRANÇAISE", "Dupré" Text "UN CENTIME" 1797 1 centime 18 mm 0.9 mm 2 g Bronze Plain/Smooth Marianne; text "RÉPUBLIQUE FRANÇAISE", "Dupré" Text "UN CENTIME" 1848 1 centime 15 mm 1 mm 1 g Bronze Plain/Smooth Napoleon III; text "NAPOLEON III EMPEREUR" Eagle; text "EMPIRE FRANÇAIS", "UN CENTIME" 1853 1 centim 15 mm 0.8 mm 1 g Bronze Plain/Smooth Ceres; text "RÉPUBLIQUE FRANÇAISE" Text "LIBERTÉ ÉGALITÉ FRATERNITÉ"; "1 CENTIME" 1872 1 centime 15 mm 0.8 mm 1 g Bronze Plain/Smooth Head of Liberty Text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "1 CENTIME" 1898 2 centimes 20.2 mm 0.9 mm 2 g Bronze Plain/Smooth Ceres; text "RÉPUBLIQUE FRANÇAISE" Text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "2 CENTIMES" 1877 2 centimes 20.2 mm 0.9 mm 2 g Bronze Plain/Smooth Head of Liberty Text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "2 CENTIMES" 1898 5 centime 23 mm 1.4 mm 5 g Copper Oblique reeded Marianne; text "RÉPUBLIQUE FRANÇAISE", "Dupré" Text "5 CENTIMES" 1795 5 centimes 25 mm 1.3 mm 5 g Bronze Plain/Smooth Head of Liberty Allegory of the Republic protecting her child; text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "5 C" 1897 5 centimes 19 mm 1.55 mm 3 g Copper nickel Plain/Smooth Monogram "RF" within a wreath divided by a center hole; liberty cap above Text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "5 Cmes" 1917 10 centimes (1 decime) 32 mm 3 mm 20 g Copper Patterned indentations Head of Marianne; text "RÉPUBLIQUE FRANÇAISE", "Dupré" Text "UN DÉCIME" 1795 10 centimes 30.2 mm 1.6 mm 10 g Bronze Plain/Smooth Napoleon III; text "NAPOLEON III EMPEREUR" Eagle; text "EMPIRE FRANÇAIS", "DIX CENTIMES" 1852 10 centimes 30 mm 1.4 mm 10 g Bronze Plain/Smooth Head of Liberty; text "REPUBLIQUE FRANÇAISE" Olive branch; text "LIBERTÉ ÉGALITÉ FRATERNITÉ"; "10 CENTIMES" 1870 10 centimes 30 mm 1.9 mm 10 g Bronze Plain/Smooth Head of Liberty; text "RÉPUBLIQUE FRANÇAISE" Allegory of the Republic protecting her child; text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "10 C" 1897 10 centimes 21.11 mm 1.9 mm 3.98 g Nickel Plain/Smooth Monogram "RF" within a wreath divided by a center hole; liberty cap above Text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "10 Cmes" 1917 20 centimes 24 mm 2 3 g Zinc Reeded Monogram "RF" within a wreath divided by a center hole; liberty cap above Text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "20 Cmes" 1945 25 centimes 24 mm 1.9 mm 7 g Nickel Plain/Smooth Laureate head of Liberty; text RÉPUBLIQUE FRANÇAISE Text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "25 CENTIMES" 1903 25 centimes 24 mm 1.9 mm 7 g Nickel Plain/Smooth Laureate head of Liberty; text RÉPUBLIQUE FRANÇAISE Axe with branches; text "25 CENTIMES" 1904 25 centimes 24 mm 1.9 mm 7 g Nickel Plain/Smooth Monogram "RF" within a wreath divided by a center hole; liberty cap above Text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "25 Cmes" 1914 50 centimes 18.2 mm 1.10 mm 2.5 g .835 Silver Reeded "The Sower"; text RÉPUBLIQUE FRANÇAISE Olive branch; text "50 CENTIMES" 1897 50 centimes 18 mm 1.23 mm 2 g Copper aluminium Plain/Smooth Marianne; text RÉPUBLIQUE FRANÇAISE Text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "50 CENTIMES" 1931 1 franc 23 mm 1 mm 5 g .835 Silver Reeded Ceres; text "RÉPUBLIQUE FRANÇAISE" Olive branch; text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE", "1 FRANC" 1871 1 franc 23 mm 1.40 mm 5 g .835 Silver Reeded "The Sower"; text RÉPUBLIQUE FRANÇAISE Olive branch; text "1 FRANC" 1898 1 franc 23 mm 1.70 mm 4 g Copper aluminium Plain/Smooth Marianne; text RÉPUBLIQUE FRANÇAISE Text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "1 FRANC" 1931 2 francs 27 mm 2 mm 10 g .835 Silver Reeded "The Sower"; text RÉPUBLIQUE FRANÇAISE Olive branch; text "2 FRANCS" 1898 2 francs 27 mm 2.14 mm 8 g Copper aluminium Plain/Smooth Marianne; text RÉPUBLIQUE FRANÇAISE Text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "2 FRANCS" 1931 5 francs 37 mm 2.6 mm 25 g .900 Silver Plain/Lettered (★ DIEU ★ PROTEGE ★ LA ★ FRANCE) Napoleon III; text "NAPOLEON III EMPEREUR", "BARRE" Coat of arms; text "5F", "EMPIRE FRANÇAIS" 1861 5 francs 37 mm 2.6 mm 25 g .900 Silver Plain/Lettered (★ DIEU ★ PROTEGE ★ LA ★ FRANCE) Hercules group; text LIBERTÉ ÉGALITÉ FRATERNITÉ Text "RÉPUBLIQUE FRANÇAISE"; "5 FRANCS" 1870 5 francs 31 mm 2.1 mm 12 g Nickel Plain/Smooth Laureate head; text REPUBLIQVE FRANÇAISE Monogram "RF"; text "5 FRANCS" 1933 10 francs 19 mm 0.8 mm 3.2258 g .900 Gold Reeded Head of Marianne; text REPUBLIQUE FRANÇAISE Cockerel; text LIBERTE · EGALITE · FRATERNITE; "10 Fcs" 1899 10 francs 28 mm 2.01 mm 10 g .680 Silver Reeded Laureate head; text REPUBLIQUE FRANÇAISE Ears of wheat; text "10 FRANCS"; LIBERTE EGALITE FRATERNITE 1929 10 francs 20 mm 1.64 mm 3 g Copper aluminium Plain/Smooth Female head; text REPUBLIQUE FRANÇAISE Cockerel; laurel branch; text "10 FRANCS"; LIBERTE EGALITE FRATERNITE 1950 20 francs 21 mm 1.25 mm 6.45 g .900 Gold Plain/Lettered (*++* DIEU *+ PROTEGE+* LA FRANCE) Marianne; text REPUBLIQUE FRANÇAISE Cockerel; text LIBERTE · EGALITE · FRATERNITE ·; 20 Fcs 1898 20 francs 35 mm 2.44 mm 20 g .680 Silver Reeded Laureate head; text REPUBLIQUE FRANÇAISE Ears of wheat; text "20 FRANCS"; LIBERTE EGALITE FRATERNITE 1929 20 francs 23.50 mm 1.66 mm 4 g Copper aluminium Plain/Smooth Female head; text REPUBLIQUE FRANÇAISE Cockerel; laurel branch; text "20 FRANCS"; LIBERTE EGALITE FRATERNITE 1950 50 francs 28 mm 16.12903 g .900 Gold Plain/Lettered (DIEU PROTEGE LA FRANCE) Genius of Liberty writing a tablet; text "CONSTITUTION"; "REPUBLIQUE FRANÇAISE" Oak wreath; text "LIBERTÉ ÉGALITÉ FRATERNITÉ"; "50 FRANCS" 1878 50 francs 27 mm 2.24 mm 8 g Copper aluminium Plain/Smooth Female head; text REPUBLIQUE FRANÇAISE Cockerel; laurel branch; text "50 FRANCS"; LIBERTE EGALITE FRATERNITE 1950 100 francs 35 mm 2.3 mm 32.25806 g .900 Gold Plain/Lettered (DIEU PROTEGE LA FRANCE) Genius of Liberty writing a tablet; text "CONSTITUTION"; "REPUBLIQUE FRANÇAISE" Oak wreath; text "LIBERTÉ ÉGALITÉ FRATERNITÉ"; "100 FRANCS" 1878 100 francs 35 mm 32.25806 g .900 Gold Plain/Lettered (**LIBERTE * ÉGALITÉ * FRATERNITÉ) Liberty wearing a winged Phrygian cap decorated with a cockade; text "REPUBLIQUE FRANÇAISE" Ear of corn, an olive branch and an oak branch; text "100 FRANCS" 1929 100 francs 24 mm 1.85 mm 6 g Copper nickel Reeded Bust of Liberty holding a torch; text "REPUBLIQUE FRANÇAISE" Olive branch and wheat; text "LIBERTE EGALITE FRATERNITE"; "100 FRANCS" 1954

Евромен айырбастау

Монеталар 2005 жылдың 17 ақпанына дейін тек Франция банкінде ғана еркін айырбасталатын болды (коммерциялық банктер 2002 жылғы көшу кезеңінен кейін ескі монеталарды қабылдауға міндетті емес еді, бірақ кейбіреулері қабылдады), олардың франкпен шаққандағы жалпы сомасы ең жақын центке дейін дөңгелектелген евроға, 1 евроға 6,55957 франк есебімен айырбасталатын болды. Банкноттар 2012 жылдың 17 ақпанына дейін айырбастауға жарамды болды. Осы мерзімге дейін шамамен 550 миллион евроға бағаланған франк банкноттары айырбасталмады, бұл Франция мемлекетіне тиісті соманы кіріс ретінде есепке алуға мүмкіндік берді.

Фактикалық валюта

Испаниялық песетамен қатар француз франкі де-факто Андоррада қолданылған валюта болды (елдің заңды төлем құралы бар ұлттық валютасы болмағандықтан). Ол Монакода Монако франкімен бірге айналымда болды, және олардың құны бірдей болды. Бұл валюталардың бәрі 2002 жылы еуроға ауыстырылды.