Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық дипломат Уилсон 1910 жылы президент Уильям Говард Тафт тарапынан Мексикадағы АҚШ елшісі лауазымына тағайындалды. Ол Мексиканың демократиялық жолмен сайланған президенті Франсиско И. Мадероның қарсыластарын Елшілік шартында біріктіріп, 1913 жылдың ақпан айында төңкеріс жасауға сөз байласты. 1913 жылдың наурыз айында президент Вудро Вильсон қызметке келгеннен кейін, Мексика президенті мен вице-президентінің қанымен келген қастандыққа американ елшісінің қатысқандығын білгенде үлкен ошарулыққа түсті. Президент Вильсон оны елші лауазымынан қайтарды.
American diplomat
Wilson was appointed by President William Howard Taft to the post of United States Ambassador to Mexico in 1910. He brought together opponents of Mexico's democratically elected President Francisco I. Madero in the Pact of the Embassy, colluding with them to stage a coup d'etat in February 1913. Soon after President Woodrow Wilson took office in March 1913, he was appalled to learn that the American ambassador was involved in the plot in which the president and vice president of Mexico were murdered. President Wilson recalled him from his post as ambassador.
Өмірбаян
Уилсон Индиана штатының Кроуфордсвилл қаласында конгрессмен Джеймс Уилсон мен оның әйелі Эмма Ингерсолл отбасында дүниеге келген. 1866 жылы оның әкесі президент Эндрю Джонсон тарапынан Венесуэлаға тұрақты өкіл-министр болып тағайындалды және 1867 жылғы 8 тамызда Венесуэланың Каракаста қайтыс болғанға дейін осы қызметте қалды. Генри Лейн Уилсон Уабаш колледжін заң бойынша бітірген, заңгерлікпен айналысып, сонымен қатар Индиана штатының Лафайетте қаласында газет («Лафайетт журналы») шығарды. Ол 1885 жылы Элис Вейженге үйленді және Вашингтон штатының Спокан қаласына көшіп, 1893 жылғы экономикалық дағдарысқа дейін кәсіппен айналысты, бірақ содан кейін қаржылық жағдайы нашарлап қалды.
Wilson was born in Crawfordsville, Indiana, to Congressman James Wilson and his wife, Emma Ingersoll. In 1866, his father was appointed to the position of Minister Resident to Venezuela by President Andrew Johnson and served in that role until his death in Caracas, Venezuela, on August 8, 1867. Henry Lane Wilson was a law graduate of Wabash College and practiced law and published a newspaper (the Lafayette Journal) in Lafayette, Indiana. He married Alice Vajen in 1885, and moved to Spokane, Washington, where he was in business until he was wiped out financially in the Panic of 1893.
Дипломатиялық қызмет
Вильсон Уильям Маккинли (1897–1901), Теодор Рузвельт (1901–1909) және Уильям Говард Тафт (1909–1913) президенттік кезеңдерінде АҚШ Сыртқы істер қызметінде қызмет етті, сондай-ақ қысқа мерзімге Вудро Вильсон басшылығымен де жұмыс істеді. 1897 жылы Чилидегі министр болып тағайындалды және 1904 жылға дейін осы лауазымда қалды, содан кейін Бельгияның министрі болды, Конго еркін мемлекеті дауы кезінде Брюссельде қызмет етті. Президент Тафт 1909 жылдың 21 желтоқсанында Вильсонды Мексикадағы елші етіп тағайындады. Ол кезде елшілік шені бар жалғыз дипломатиялық қызмет осы болды. 1910 жылдың 5 наурызында өзінің сенім грамотасын президент Порфирио Диасқа тапсырды. Вильсон Диас билікте қалған алдау сайлаулардан кейін Мексикаға келді; ол 1884 жылдан бері үзбей сайланып келген. 1876 жылы төңкеріс арқылы билікке келген либералды генерал Диас Мексиканы шетелдік инвестициялар мен инфрақұрылымды дамытуға ашты, АҚШ бизнес мүдделері мұнай өнеркәсібіне, кен өндіруге, мал шаруашылығына және ауыл шаруашылығына капитал салды. АҚШ үкіметі мен бизнесінің көзқарасы бойынша, Диас авторитаризмінің тұрақтылығы Мексикаға тұрақтылық пен материалдық өркендеу әкелді, сонымен қатар шетелдік мүдделерге үлкен пайда табуға мүмкіндік берді. Алайда 1910 жылы 80 жастағы Диасқа қарсы күшті қарсыласы пайда болды. Мексиканың солтүстігіндегі бай жер иелері отбасының мұрагері Франсиско И. Мадеро Диасқа қарсы мексикалықтардың кең коалициясын біріктірді. Мексиканың солтүстігіндегі және Морелос штатындағы көтерілісшілер Диасқа қысым көрсетті, ол отставкаға кетті. Уақытша үкімет құрылды, ал Мадеро 1911 жылдың қараша айында президент болып сайланды. Елші Вильсон бастапқыда президент Мадероны сынады және АҚШ мүдделерін ілгерілету үшін жұмыс істеді, соңында 1913 жылдың ақпан айында Мадероны құлатқан төңкеріске қатысты, тіпті оған жетекшілік етті.
Wilson served in the U. S. Foreign Service during the presidencies of William McKinley (1897–1901), Theodore Roosevelt (1901–1909), and William Howard Taft (1909–1913), and briefly under Woodrow Wilson. He was appointed Minister to Chile in 1897, remaining in that capacity until 1904, when he was made Minister to Belgium, serving in Brussels during the height of the Congo Free State controversy. Wilson was appointed Ambassador to Mexico by President Taft on December 21, 1909. At the time it was the only diplomatic post with the rank of ambassador. He presented his credentials to President Porfirio Diaz on March 5, 1910. Wilson arrived in Mexico following the fraudulent elections that kept Díaz in office; he had been continuously elected since 1884. A liberal general who came to power initially by coup in 1876, Díaz had opened Mexico to foreign investment and development of infrastructure, with U. S. business interests investing capital in the petroleum industry, mining, ranching and agriculture. From the U. S. government and business perspective, the stability of Díaz's authoritarian government brought stability and material progress to Mexico while generating huge profits to foreign interests. However, in 1910, there was a serious challenger to Díaz, now 80 years old. Francisco I. Madero, the scion of a rich, landowning family in northern Mexico, brought together a broad coalition of Mexicans opposed to Díaz. Rebels in northern Mexico and in the state of Morelos put pressure on Díaz, who resigned. An interim government was established, and Madero was elected president in November 1911. From the start, Ambassador Wilson was critical of President Madero and worked to promote U. S. interests, ultimately involving, or even spearheading, the coup that ousted Madero in February 1913.
Үкіметтің қызметінен кейінгі іс-шаралар
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вильсон Бельгиядағы көмек комиссиясында қызмет етті және 1915 жылы Тыныштықты сақтау лигасының Индиана штаты бөлімшесі төрағасы болып тағайындалды. Соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ-тың Ұлттар лигасына қатысуына наразылық білдіріп, ол қызметтен кеткенше осы лауазымды атқарды. Вильсон Америка революциясының ұлдары, отарлық соғыстар қоғамы және адал легион мүшесі болды. Ол 1927 жылы өмірбаяндық естеліктерін жариялады және 1932 жылы Индианаполисте қайтыс болды. Ол Индианаполистегі Краун Хилл зиратында жерленген.
During World War I, Wilson served on the Commission for Relief in Belgium and, in 1915, accepted the chairmanship of the Indiana State Chapter of the League to Enforce Peace, a position he held until his resignation over U. S. involvement in the League of Nations after the close of the war. Wilson was a member of Sons of the American Revolution, Society of Colonial Wars, and the Loyal Legion. He published his memoir in 1927 and died in Indianapolis in 1932. He is buried in Crown Hill Cemetery, Indianapolis.