Стэбарк: Тарихы мен шайқастар жері

Кіріспе

Стебарк – Польшаның солтүстігінде орналасқан ауыл. Ол Гмина Грунвальд әкімшілік округінің және Острода уезінің құрамына кіреді, сондай-ақ Вармия-Мазурия воеводствосына да жатады. Бұл ауыл екі тарихи шайқасқа байланысты белгілі: 1410 жылғы Грунвальд шайқасы және Бірінші дүниежүзілік соғыстағы (Екінші) Танненберг шайқасы.

География

Бұл тарихи Мазурия аймағының батыс жиегінде, Дылевска Гора қатарының оңтүстік-шығысында орналасқан. Ол Остродадан шамамен оңтүстік-шығысқа қарай және аймақтың орталығы Ольштындан оңтүстік-батысқа қарай жатыр. 1975 жылдан 1998 жылға дейін ауыл Ольштын воеводствосына қарады.

Тарих

Елді мекен алғаш рет 1335 жылы Танненберг деп аталады, ол кезде аймақ Тевтон ордені мемлекетінің бір бөлігі болған. Ескі поляк тіліндегі атауы – Штамбарк, ол 1426 жылы құжаттастырылған. 15 шілдеде 1410 жылы Польша Корольдігі мен Литва Ұлы Герцогтығының біріккен әскері, король Владислав II Ягелло мен Ұлы Герцог Витовт басшылығымен, Богемиядан қосымша жалдамалы әскерлермен қатар, Грунвальд шайқасында Тевтон орденінің Үлкен магистрі Ульрих фон Юнгинген бастаған рыцарьларын жеңді. Орта ғасырлардағы ең ірі атты әскер шайқасы болған оқиғаның орны, шын мәнінде, Танненберг және көршілес Грюнфельде (қазіргі Грунвальд) ауылдары арасындағы дала болды, патша Владислав оны «loco conflictus nostri dicto Grunenvelt» деп атады. Польшалық жылнамашы Ян Длугош (1415–1480) бұл шайқасты Грунвальд деп қабылдады, ал оны поляк тілінде Bitwa pod Grunwaldem деп атады, ал неміс тарихнамасы Тевтон әскерлерінің орналасқан жеріне сәйкес Schlacht bei Tannenberg деп атады. 1411 жылғы Торн бейбіт шартынан кейін Тевтон рыцарьлары шайқаста қаза тапқан Ульрих фон Юнгингеннің құрметіне сол жерде әйелдер шіркеуін салды. 1454 жылы король Казимир IV Ягеллон Тевтонға қарсы Пруссия Конфедерациясының өтініші бойынша аймақты Польша Корольдігіне қосты. 1454–1466 жылдар аралығындағы Он үш жылдық соғыстан кейін ол 1525 жылға дейін Тевтон рыцарьларының вассалдық билігінде болды, содан кейін Пруссияның құрмет көрсетуінен кейін Герцогтық Пруссияның иелігіне өтті. 1656 жылы Екінші Солтүстік соғысы кезінде Липка және Қырым татарларының шабуылына ұшыраған Стенбарк, Мазуриямен бірге 1772 жылы Польшаның бірінші бөлінісінде Пруссия Корольдігіне қосылып, Шығыс Пруссия провинциясының құрамына кірді. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде генерал Пол фон Гинденбург басқаратын неміс армиясы Шығыс Пруссияға басып кірген Ресей әскерлеріне қарсы Танненберг шайқасында маңызды жеңіске жетті. Бұл шайқас 26-30 тамыз аралығында өтті және сол кезде Хоэнштайн деп аталған Ольштынек маңындағы кең аумақта болды. Дегенмен, жеңімпаз немістер Гинденбургтің өтініші бойынша, оны пропагандалық мақсатта және орта ғасырлардағы жеңіліске кек ретінде көрсету үшін жақын орналасқан Танненбергтің атымен атады. 1934 жылы Гинденбургтің жерлеу рәсімі сол жерде өтті. Екінші дүниежүзілік соғыста Танненберг мифы поляк халқына қарсы неміс «Танненберг» жойғыш операциясына ат берді, ал «Танненберг шебі» шайқасы Эстонияда өткен Шығыс майдан науқанына қатысты. 1945 жылы Германия жеңілгеннен кейін Стенбарк Мазуриямен бірге Потсдам келісіміне сәйкес Польшаның құрамына қайта кірді, бірақ советтік коммунистік режим билікте болды, ол 1980 жылдарға дейін сақталды. Қалған неміс халқы да Потсдам келісіміне сәйкес қуылды.

The settlement was first mentioned as Tannenberge about 1335, when the area was part of the State of the Teutonic Order. The Old Polish name Sztambark was already documented in 1426. On 15 July 1410 a united army of the Kingdom of Poland and the Grand Duchy of Lithuania led by King Władysław II Jagiełło and Grand Duke Vytautas, with additional mercenary troops from Bohemia, defeated the Teutonic Knights under Grand Master Ulrich von Jungingen in the Battle of Grunwald. The site of the cavalry battle, one of the largest in the whole Middle Ages, was actually the heath between the villages of Tannenberg and neighboring Grünfelde (now, Grunwald), mentioned by King Władysław as "loco conflictus nostri dicto Grunenvelt". Adopted as Grunwald by the Polish chronicler Jan Długosz (1415–1480), the battle was called Bitwa pod Grunwaldem in Polish, while German historiography named it Schlacht bei Tannenberg, after the deployment area of the Teutonic troops. Upon the 1411 Peace of Thorn, the Teutonic Knights had a lady chapel erected at the site, where Ulrich von Jungingen was killed in the battle. In 1454, King Casimir IV Jagiellon incorporated the region to the Kingdom of Poland upon the request of the anti Teutonic Prussian Confederation. After the subsequent Thirteen Years' War (1454–1466), it became a part of Poland as a fief held by the Teutonic Knights until 1525, and by secular Ducal Prussia afterwards, following the Prussian Homage. Ravaged by Lipka and Crimean Tatar forces during the Deluge of the Second Northern War in 1656, Stębark, along with Masuria, was annexed by the Kingdom of Prussia in the 1772 First Partition of Poland and incorporated into the Province of East Prussia. In 1914 during World War I the German Army under the command of General Paul von Hindenburg won an important victory over the Russian Imperial forces invading East Prussia in the Battle of Tannenberg. The combat lasted from 26 to 30 August and actually included a wide range of battlegrounds centered on Olsztynek, then known as Hohenstein. It was, however, named after nearby Tannenberg by the victorious Germans at Hindenburg's request, for propaganda purposes and to cast it as a kind of revenge for the medieval defeat. In 1934 von Hindenburg's funeral occurred there. In World War II, the Tannenberg myth lent the name to the German Operation Tannenberg extermination actions directed at the Polish people, while the Battle of Tannenberg Line refers to an Eastern Front campaign which took place in Estonia. After the German defeat in 1945, Stębark with Masuria became again part of Poland according to the Potsdam Agreement, although with a Soviet installed communist regime, which stayed in power until the 1980s. The remaining German population was expelled, also in accordance with the Potsdam Agreement.

Көрікті жерлер

Стенбарк қаласының басты көрікті жерлері – Грунвальд шайқасы мұражайы және тарихи Қасиетті Үштік шіркеуі. Грунвальд шайқасы алаңы жақын жерде орналасқан.