Кіріспе

Мысырдың екінші династиясының соңғы патшасы Хасехемви (шамамен б.з.б. 2690 ж.; Ḫꜥj sḫm. wj, сондай-ақ Kha sekhemui) – Мысырдың екінші династиясының соңғы перғауыны. Ол туралы көп мәлімет белгілі емес, бірақ оның бірнеше маңызды әскери жорықтар жүргізгені және Шунет-Эль-Зебиб деп аталатын саздан жасалған бекініс салғаны белгілі. Оның Хорус аты Ḫꜥj sḫm. wj "Екі күшті күштілер пайда болады" деп түсіндірілуі мүмкін, бірақ бұл есім көптеген түрленулерде жазылған, мысалы, Ḥr Ḫꜥj sḫm (Хорус, оның күші пайда болады), ḫꜥj sḫm. wj ḫtp nṯrwj jm=f (екі күш ата-бабалары оның ішінде тынығатынынан көрінеді) және т.б.

Билік ету мерзімі

Хасехемви шамамен 18 жыл билік жүргізді, гүлденген кезеңі б.з.д. 27 ғасырдың басында болды. Мысыр тарихнамасында оның билік мерзімінің нақты күні белгісіз, бірақ шамамен б.з.д. 2690–2670 жылдар аралығында болған болуы мүмкін. Тоби Уилкинсонның «Ежегіт Мысырдың жылнамалық жазбаларында» Палермо тасын зерттеуіне сәйкес, бұл 5-ші династияның дербес құжаты Хасехемвиге 17,5 немесе шамамен 18 жыл билік еткенін көрсетеді. Уилкинсон Хасехемвидің 18 «толық немесе жарты жыл» билік еткенін болжайды, себебі Палермо тасы мен оған байланысты фрагменттер осы патшаның 3-6 және 12-18 жылдарын тіркеген, сондай-ақ оның соңғы жылы құжаттың сақталған бөлімінде жазылған. Палермо тасы бойынша екінші династия кезеңінде мал санау екі жылда бір рет жүргізілген (6, 7 және 8-ші санау жылдары құжатта сақталған, сонымен қатар осы санаулардан кейінгі толық жылдар да көрсетілген), сондықтан Хасехемви үшін шамамен 18 жыл көрсеткіші дұрыс болуы мүмкін. (немесе Палермо тасының негізгі фрагментінен 18 жыл 2 ай 23 күн бұрын).

Өмірбаян

Хасехемви әдетте Сет Перибсеннің ізбасары ретінде қарастырылады, бірақ кейбір египтологтар олардың арасында басқа бір перғауын, Хасехем билік еткенін айтады. Дегенмен, көптеген ғалымдар Хасехем мен Хасехемви – бір адам деп санайды. Хасехем Хорус және Сет құдайларының жақтастары арасындағы азаматтық соғыстан кейін Жоғарғы және Төменгі Египетті біріктіргеннен кейін есімін Хасехемви деп өзгерткен болуы мүмкін. Басқалары оның Нүбиядағы көтерілісті басып, Египетке оралғаннан кейін биліктегі патша Сет Перибсенді жеңгеніне сенеді. Қай жағдайда болса да, ол Екінші династияның ішкі кикіреуін тоқтатып, Египетті қайта біріктірді. Хасехемви египет тарихында Хорус пен Сеттің белгілерін бірдей серекте бейнелеген бірінші патша болып табылады. Кейбір египтологтар бұл екі топты біріктіру әрекеті болғанын айтады, бірақ оның қайтысынан кейін Сет серектен мүлдем шығарылды. Ол өзінің мүсінін салған ең ерте египеттік патша болды. Хасехемви Египеттің қайта бірігуінен кейін ауқымды құрылыс жобаларын жүзеге асырған сияқты. Ол Эль-Каб, Иераконполис және Абидос қалаларын тастан салған. Ол Абидоста ерекше және үлкен қабір салғаны белгілі. Трапеция тәрізді қабірдің ұзындығы шамамен 70 метр, солтүстік жағы 17 метр, ал оңтүстік жағы 10 метр енді. Бұл аумақ 58 бөлмеге бөлінген. Бірінші династиядан жақында табылған жаңа мәліметтерге дейін оның орталық жерлеу камерасы әлемдегі ең көне тас құрылысы саналды, ол карьерде алынған әк тастан салынған. Мұнда қазба жұмыстарын жүргізушілер патшаның алтын және сардтан жасалған жездісін, сондай-ақ алтын жапырақпен жабылған әдемі кішкентай тас құмыраларын тапты, бұлар бұрынғы қабір тонаушыларынан қалып қойған болуы мүмкін. Шындығында, Петри Амелиноның қазбалары кезінде алынған бірқатар заттарды егжей-тегжейлі сипаттады. Басқа заттардың ішінде шақ тастар, түрлі мыс құралдары мен ыдыстар, астық пен жеміс-жидектер салынған тас және қыш ыдыстар бар еді. Сондай-ақ, кішкентай, жылтыратылған заттар, карнелиан моншақтар, үлгі құралдары, тоқу бұйымдары және көптеген мөрлер де болды. Хасехемви Нехенде және Абидоста (қазір Шунет-эз-Зебиб деп белгілі) қоршаулар салдырды және Умм-эль-Кааб некрополіне жерленді. Ол Саққарадағы Гиср әл-Мудирді де салған болуы мүмкін. Тас вазаға жазылған жазуда ол "Нехебте солтүстік жаумен шайқасқандығы" көрсетілген. Бұл Төменгі Египет Нехен астанасына шабуыл жасап, оны жақында басып алғанын білдіреді.