Кіріспе

Құс түрлері

Қара әнші шоқбалық (Melierax metabates) – Асқырлар тұқымдасына жататын жыртқыш құс. Ол Сахара асты Африканың көп бөлігінде және Оңтүстік Арабияда таралған, сондай-ақ Оңтүстік Мароккодағы саны азайып бара жатқан, оқшауланған популяциясы бар.

Сипаттама

Қараңғы үнді қайың – орташа мөлшерлі, денелі, тік тұратын қаңқа. Басы, кеудесі және үстіңгі жағы негізінен қара сұр, ал кеудеден басқа астыңғы жағы ақ, жіңішке қара жолақтармен өрнектелген. Қанаттың бас қауырсындары қара, ал құйрығында кең қара және ақ жолақтар бар. Мұрын тесігі және ұзын аяқтары қызғылт-сары түсті. Әйелдер еркектерге қарағанда ірілеу болады, салмағы 840 граммға дейін жетеді, ал еркектердің максималды салмағы 700 граммды құрайды. Жастардың қауырсындары қоңыр түсті, түсі мен пішіні көгершінге (Buteo spp.) ұқсас, бірақ кең қанатты, ұзын құйрықты дене бітіміне ие.

Дауыс

Оның атауынан көрініп тұрғандай, қара әншіл бүркіт дауысты құс, бірақ оның екі туысына қарағанда одан да аз дауыстайды. Ол көбінесе қонған жерінен немесе ұшып бара жатқанда шапшаңдап келетін бірнеше сырықтай дыбыстар мен флейта үніне ұқсас үндер шығарады, бұл ән немесе ән салу ретінде сипатталған, ал бір серияда онға дейін нота болады.

Таралу және түр-құралдары

Қара сазды дауысты шоқпар Сахарадан оңтүстік Африкада көбейеді, бірақ Конго бассейнінің жаңбырлы ормандарынан және оңтүстікке қарайғы аймақтардан қашып жүреді, онда оның орнын ақшыл сазды дауысты шоқпар және Шығыс Африкада шығыс сазды дауысты шоқпар басады. Melierax metabates metabates: Сенегал мен Гамбияден шығысқа қарай Эфиопияға, оңтүстікке қарай Конго Демократиялық Республикасы мен солтүстік Танзанияға дейін. Melierax metabates neumanni: Малиден шығысқа қарай Солтүстік Суданға дейін. Melierax metabates theresae: Марокконың оңтүстік-батысы. Melierax metabates ignoscens: Оңтүстік-батыс Арабия, атап айтқанда Оңтүстік-батыс Сауд Арабиясы мен Батыс Йемен. Melierax metabates mechowi: Габонның оңтүстік-шығысынан Анголаға дейін, оңтүстік Танзаниядан солтүстік Намибияға дейін және Оңтүстік Африканың солтүстік-шығысына дейін. Бірақ M. neumanni статусы күмәнді, себебі оның айырмашылықтары анық емес.

Әдет-ғұрыптар

Қара жырлаушы қазылқан түрлі жануарлармен қоректенеді, әсіресе сүтқоректілермен, құстармен және бауырымен жорғалаушылармен; олар көбінесе биік тұрақтан олжаны жерден немесе ауадан ұстап алу үшін күйреп түседі. Олар бал көкбасы (Mellivora capensis), оңтүстік жер бұршақ қорасы, иттер немесе адамдарды ілесіп, олардың қозғалысынан алаңдаған шағын жануарларды ұстағандары тіркелген. Әйтпесе, оның кең таралған ареалы Birdlife International ұйымы осы түрді «Төменгі қауіптілік санатында» деп жіктеуіне себеп болады.